KHỞI ĐỘNG
Nhiễm sắc thể có ở
trong nhân tế bào
của cơ thể.

Nhiễm sắc thể
có ở đâu?

Em đã biết gì về NST?

NST là cấu trúc mang gen của tế bào, cấu tạo từ DNA +
Prôtêin histôn

* Mỗi NST có 3 bộ phận chủ
yếu:
– Tâm động: là vị trí liên kết với
thoi phân bào giúp NST có thể di
chuyển về các cực của tế bào
trong quá trình phân bào.
– Đầu mút: bảo vệ các NST, làm
cho các NST không dính vào
nhau.
– Trình tự khởi đầu nhân đôi
ADN: những điểm tại đó ADN bắt
đầu nhân đôi.

- Ở vi khuẩn: NST là phân tử ADN dạng vòng, không liên
kết với prôtêin histon.

- Ở một số virút: NST là ADN trần, một số là ARN.

Em muốn tìm hiểu những gì về NST?

Bộ NST các loài khác nhau như thế nào?
NST có cấu tạo và hình dạng như thế nào?
………………………………………..?

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Xem video và cho biết nội dung.

BÀI 41. CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT
BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

MỤC TIÊU
– Nêu được khái niệm nhiễm sắc thể. Lấy được ví dụ chứng minh mỗi
loài có bộ NST đặc trưng.
– Phân biệt được bộ nhiễm sắc thể đơn bội và lưỡng bội; lấy được ví
dụ minh họa.
– Mô tả được hình dạng NST thông qua hình vẽ NST ở kì giữa với tâm
động, các cánh.
- Dựa vào hình ảnh mô tả được cấu trúc NST có lõi là DNA và cách
sắp xếp của gene trên NST.
- Nêu được khái niệm đột biến NST. Lấy được ví dụ minh họa. Trình
bày được ý nghĩa và tác hại của đột biến NST.

BÀI 41. CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT
BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

NỘI DUNG
1. BỘ NST Ở SINH VẬT
2. HÌNH DẠNG VÀ CẤU TRÚC CỦA NST
3. ĐỘT BIẾN NST

BÀI 41. CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT
BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

1. BỘ NST Ở SINH VẬT
Nội dung: Trình bày khái niệm NST

NST là gì?

Là những cấu trúc nằm trong nhân tế bào, có khả năng
bắt màu khi nhuộm bằng thuốc nhuộm có tính kiềm.
Cấu tạo gồm DNA và protein loại histone.

Bộ NST ruồi giấm
Bộ NST người
HOẠT ĐỘNG NHÓM CẶP ĐÔI
Câu 1: Quan sát hình ảnh, hãy nhận xét về hình dạng và số
lượng nhiễm sắc thể ở người và ruồi giấm.

Hình chữ V

Loài 
Người 
Ruồi giấm

Hình móc (Y)

Hình que

Hình hạt

Số lượng nhiễm sắc thể
Số cặp (2n) Số chiếc (n) Hình dạng

Loài 
Người 
Ruồi giấm

Số lượng nhiễm sắc thể
Số cặp (2n) Số chiếc (n)
23
46
4
8

Hình dạng
Hình que,
hình hạt,
hình móc,
hình chữ V

Số lượng NST của một số loài
Loài 
Người 
Ruồi giấm
Tinh tinh
Gà 
Đậu hà lan
Ngô
Lúa nước
Cải bắp

Số lượng nhiễm sắc thể
2n
n
46
23
8
4
48
24
78
39
14
7
20
10
24
12
18
9

Câu 2: Quan sát bảng trên , em hãy nhận xét về hình dạng và số
lượng nhiễm sắc thể ở các loài sinh vật? Số lượng NST trong bộ
lưỡng bội có thể hiện sự tiến hóa của loài không?

-Tế bào của mỗi loài sinh vật có một bộ NST đặc
trưng về : số lượng NST, hình dạng. Số lượng NST
được duy trì ổn định qua các thế hệ của loài.

-Số lượng NST trong bộ lưỡng bội không quyết định
sự tiến hóa của loài.

BÀI 41. CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT
BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

1. BỘ NST Ở SINH VẬT
Nội dung 1: Trình bày khái niệm NST

- Nhiễm sắc thể là cấu trúc mang thông tin di truyền
của tế bào, được cấu tạo gồm DNA và protein loại
histone. Mỗi loài sinh vật chứa bộ nhiễm sắc thể đặc
trưng về số lượng và hình dạng.

BÀI 41. CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT
BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

1. BỘ NST Ở SINH VẬT
Nội dung 2: Phân biệt bộ NST lưỡng bội, đơn bội.
Bộ lưỡng bội

Bộ đơn bội

?
Em hãy cho biết đặc điểm
của cặp nhiễm sắc thể
tương đồng?

Đặc điểm của cặp nhiễm sắc thể tương đồng là chúng có
cùng kích thước, cùng hình dạng và chứa các gen có chức
năng tương tự nhau.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Phiếu học tập số 1
Phân biệt bộ NST đơn bội và bộ NST lưỡng bội
Bộ NST đơn bội

(n)

Bộ NST lưỡng bội

(2n)

Phân biệt bộ NST đơn bội và bộ NST lưỡng bội
Bộ NST đơn bội

Bộ NST lưỡng bội

-Trong giao tử (tinh trùng và
trứng).

-Trong tế bào sinh dưỡng, hợp tử và
tế bào sinh dục mầm.
-NST tồn tại thành từng cặp tương
-Chứa 1 NST của mỗi cặp tương đồng, mỗi cặp gồm 2 chiếc giống
nhau về hình dạng và kích thước.
đồng (NST tồn tại riêng rẽ).
-Các NST giống nhau về nguồn -Trong mỗi cặp NST tương đồng có 1
NST có nguồn gốc từ bố, 1 NST có
gốc.
nguồn gốc từ mẹ.

(n)

(2n)

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Phiếu học tập số 2
Xác định bộ nhiễm sắc thể trong tế bào soma và giao tử của
một số loài ở Bảng 41.1
Loài 

Số lượng nhiễm
sắc thể
2n
n
46
?
?
4

Người 
Ruồi
giấm
Tinh tinh 48
Gà 
78
Chuột
?
nhắt

?
?
20

Loài 
Nấm men
Đầu hà lan

Số lượng nhiễm
sắc thể
2n
n
?
17
?
7

Ngô 
?
Cỏ tháp bút 216
Cải bắp
18

10
?
?

Xác định bộ nhiễm sắc thể trong tế bào soma và giao tử của
một số loài ở Bảng 41.1
Loài 

Số lượng nhiễm sắc Loài 
Số lượng nhiễm sắc
thể
thể
2n
n
2n
n
Người 
46
23
Nấm men 34
17
Ruồi
8
4
Đầu hà
14
7
giấm
lan
Tinh tinh 48
24
Ngô 
20
10
Gà 
78
39
Cỏ tháp
216
108
bút
Chuột
40
20
Cải bắp
18
9
nhắt

BÀI 41. CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT
BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

1. BỘ NST Ở SINH VẬT
Nội dung 2: Phân biệt bộ NST lưỡng bội, đơn bội.
- Bộ nhiễm sắc thể được chia thành bộ nhiễm sắc thể
lưỡng bội (chứa hai nhiễm sắc thể ở mỗi cặp nhiễm
sắc thể tương đồng) và đơn bội (chỉ chứa một nhiễm
sắc thể của mỗi cặp nhiễm sắc thể tương đồng).

Ở một số loài động vật bộ NST khác nhau ở hai giới (ong,
kiến........)

Ở ong mật, con cái phát triển từ trứng được thụ tinh , có bộ
NST lưỡng bội (2n=32). Con đực phát triển từ trứng không
được thụ tinh, có bộ NST đơn bội (2n=16).

Nhiễm sắc thể giới tính.
Giới tính ở nhiều loài phụ thuộc vào sự có mặt của cặp
XX hoặc XY trong tế bào.Trong các tế bào lưỡng bội (2n
NST) của loài, bên cạnh các NST thường (kí hiệu chung
là A) tồn tại thành từng cặp tương đồng Giống nhau ở cả
hai giới tính, còn có một cặp NST giới tính tương đồng
gọi là XX hoặc không tương đồng gọi là XY. Ví dụ:
Trong tế bào lưỡng bội ở nguời có 22 cặp NST thường
(44A) và một cặp NST giới tính XX ở nữ hoặc XY ở
nam.

Cặp NST giới tính khác nhau ở giới đực và giới cái trong loài
CẶP NST GIỚI TÍNH Ở NGƯỜI

♂: 44A + XY

♀: 44A + XX

CẶP NST GIỚI TÍNH Ở RUỒI GIẤM

-NST giới tính mang gen quy định các tính trạng liên
quan và không liên quan với giới tính.
-Vi dụ: Ở người NST Y mang gen SRY còn gọi là nhân
tố xác định tinh hoàn, NST X mang gen lặn quy định
máu khó đông.Giới tính ở nhiều loài phụ thuộc vào sự
có mặt của cặp XX hoặc XY trong tế bào.
-Ví dụ: Ở người, động vật có vú, ruồi giấm, cây gai, cây
chua me... cặp NST giới tính của giống cái là XX, của
giống đực là XY. Ở chim, ếch nhái, bò sát, bướm, dâu
tây... cặp NST giới tính của giống đực là XX, của giống
cái là XY.

BÀI 41. CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT
BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

2. HÌNH DẠNG VÀ CẤU TRÚC CỦA NST
Nội dung 1: Mô tả hình dạng của NST.

Quan sát Hình 41.4,
hãy xác định hình
dạng của các nhiễm
sắc thể?

a) Nhiễm sắc thể có tâm cân
thường có hình dạng đối xứng.
b) Nhiễm sắc thể có tâm lệch
thường có hình dạng không đối
xứng, một bên lớn hơn bên còn
lại.
c) Nhiễm sắc thể có tâm mút
thường có hình dạng như một
mảnh bị cắt ra từ một hình khối
lớn hơn.

BÀI 41. CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT
BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

2. HÌNH DẠNG VÀ CẤU TRÚC CỦA NST
Nội dung 1: Mô tả hình dạng của NST.

+ Nhiễm sắc thể có hình dạng đặc trưng như tâm cân, tâm
lệch, tâm mút.

BÀI 41. CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT
BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

2. HÌNH DẠNG VÀ CẤU TRÚC CỦA NST
Nội dung 2: Mô tả cấu trúc của NST.

Cấu trúc siêu hiển vi của NST:
Phân tử ADN 146 cặp nu +
8 phân tử prôtêin histôn

ADN
Sợi cơ bản

Nuclêôxôm
Sợi cơ bản (11nm)

nucleoxom

Sợi chất nhiễm sắc (25-30nm)

Sợi nhiễm sắc

Ống siêu xoắn (300nm)
Crômatit (700nm)

Nhiễm sắc thể

cromatit

Cấu trúc hiển vi của NST quan sát rõ nhất ở kỳ giữa nguyên phân.

Quan sát Hình 41.5, hãy mô tả cấu trúc của nhiễm sắc thể.

Cấu trúc của nhiễm sắc thể là một cặp của các mạch nhỏ gồm
ADN và protein, tổ chức vào các đôi, có thể được nhìn thấy
trong hình dạng X khi nó được nhìn từng đôi lại gần nhau.

BÀI 41. CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT
BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

2. HÌNH DẠNG VÀ CẤU TRÚC CỦA NST
Nội dung 2: Mô tả cấu trúc của NST.
+ Tâm động là vị trí liên kết nhiễm sắc thể với thoi phân
bào, tâm động chia nhiễm sắc thể thành hai cánh.
+ Nhiễm sắc thể gồm hai dạng: nhiễm sắc thể đơn và
nhiễm sắc thể kép. Một nhiễm sắc thể kép gồm hai
chromatid dính nhau tại tâm động.

Tại sao nói nhiễm sắc
thể là cấu trúc mang
gene của tế bào?

Có thể nói nhiễm sắc thể là
cấu trúc mang gene của tế bào
bởi vì nhiễm sắc thể chứa các
gen, các đơn vị di truyền
quyết định các đặc điểm di
truyền của một cá thể.

https://baivan.net/content/cau-hoitrac-nghiem-khtn-9-ctst-bai-41cau-truc-nhiem-sac-va-dot-biennhiem-sac