Em hãy nêu các cách
làm có thể giúp bạn
Hùng đưa được
cống bê tông lên.

Bài 19: ĐÒN BẨY VÀ
ỨNG DỤNG

NỘI DUNG BÀI
HỌC
1. Tác dụng
của đòn bẩy
2. Các loại đòn bẩy
3. Ứng dụng của đòn bẩy

1. Tác dụng của đòn bẩy

Trình bày khái niệm và mô tả
cấu tạo của đòn bẩy.

1. Tác dụng của đòn bẩy

Đòn bẩy là một trong các loại
máy cơ đơn giản được sử dụng
nhiều trong đời sống để biến đổi
lực tác dụng lên vật theo hướng
có lợi cho con người.

1. Tác dụng của đòn bẩy
Cấu tạo của đòn bẩy

 Điểm tựa O là điểm
nằm trên đòn bẩy mà
tại đó đòn bẩy quay
quanh điểm tựa này.
 Điểm O1 là điểm
chịu
tác
dụng
trọng lượng của
cần
nâng
(lực
 vật
Điểm O2 là điểm
F1)
chịu tác dụng lực
của tay ta lên đòn
bẩy (lực F )

1. Tác dụng của đòn bẩy

TEAMWORD
Chia lớp làm 4 tổ:
Tổ 1
Tổ 2
Tổ 3
Tổ 4

Thực hiện thí nghiệm với đòn
bẩy hình 19.1 theo nhóm (7
phút) và trả lời câu hỏi trong
phiếu học tập 1 (5 phút)

TEAMWORD
Phiếu học tập 1
Câu hỏi
Câu 1: Đòn bẩy AB có tác dụng thay đổi
hướng lực tác dụng khi nâng quả nặng
như thế nào?
Câu 2. Khi nào đòn bẩy cho ta lợi về
lực?

Đáp án

ĐÁP ÁN THẢO LUẬN
Phi
ếu học tập 1
NHÓM
Câu hỏi

Câu 1: Đòn bẩy AB có tác dụng
thay đổi hướng lực tác dụng
khi nâng quả nặng như thế
nào?
Câu 2. Khi nào đòn bẩy cho ta
lợi về lực?

Đáp án

Dùng đòn bẩy ta đã thay đổi
hướng của lực tác dụng theo
phương hướng xuống dưới.
Khi cánh tay đòn của lực tác dụng
(OO2) lớn hơn cánh tay đòn của
tải (OO1)

1. Tác dụng của đòn bẩy
Xác định điểm
tựa, cánh tay
đòn trong các
trường hợp ở
Hình 19.2

1. Tác dụng của đòn bẩy
Xác định điểm tựa,
cánh tay đòn trong
các trường hợp ở
Hình 19.2
Giải:

Điểm tựa cánh tay đòn:
- Xe đẩy
- Xà beng bẩy vật
- Búa nhổ đinh

2. Các loại đòn bẩy
Có 2 loại đòn bẩy
- Đòn bẩy loại 1: Là loại đòn bẩy có điểm tựa O
nằm trong khoảng giữa điểm đặt O1,O2 của các lực F1
và F2. Đòn bẩy loại 1 cho ta lợi về lực.
- Đòn bẩy loại 2: Là loại đòn bẩy có điểm tựa O
nằm ngoài khoảng giữa điểm đặt O1,O2 của các lực F1
và F2. Đòn bẩy loại 2 chia thành 2 loại:
+ Đòn bẩy loại 2 cho ta lợi về lực
+ Đòn bẩy loại 2 không cho ta lợi về lực chỉ có tác
dụng thay đổi hướng của lực tác dụng

THẢO LUẬN NHÓM PHT SỐ
2
Chia lớp làm 6 nhóm:

Phiếu học tập 2.
Hình ảnh đòn bẩy

Loại đòn bẩy

Tác dụng

 

Đòn bẩy loại 2
không cho lợi về
lực

Đòn bẩy loại 1
Đòn bẩy loại 2
không cho lợi về
lực

Giúp di chuyển vật cần nâng
nhanh chóng và dễ dàng hơn
(câu được cá nhanh hơn).

Cho lợi về lực (mở
được nắp bia dễ
dàng).
Giúp di chuyển vật cần nâng
nhanh chóng và dễ dàng hơn
(gắp thức ăn dễ dàng).

Phiếu học tập 2.
Hình ảnh đòn bẩy

Loại đòn bẩy

Tác dụng

 

Đòn bẩy loại 2
cho lợi về lực
Đòn bẩy loại 1

Đòn bẩy loại
1

Nâng được vật nặng (làm
vỡ được vật cứng khi
cần một lực tác dụng
lớn).
Cho
lợi về lực và thay đổi hướng

tác dụng lực theo mong muốn
(làm thuyền di chuyển dễ dàng).
Cho lợi về lực và thay đổi
hướng tác dụng lực theo mong
muốn (cắt đồ vật dễ dàng).

HĐ CÁ NHÂN
Chia lớp làm 6 nhóm:

Tìm hiểu về đòn bẩy trong
máy bơm nước bằng tay,
trả lời câu hỏi hình 19.7
Tìm hiểu đòn bẩy trong cơ
thể người, trả lời câu hỏi
hình 19.8; 19.9 và tác dụng
của đòn bẩy loại 2

tìm hiểu về đòn
bẩy trong xe
đạp, trả lời câu
hỏi hình 19.10.

3. Ứng dụng của đòn bẩy
Đòn bẩy trong máy bơm nước bằng tay là đòn bẩy
loại 1 vì có điểm tựa nằm trong khoảng điểm đặt lực
tác dụng và vật nâng. Sử dụng máy bơm nước này
giúp ta lợi về lực nâng nước và thay đổi được hướng
tác dụng lực theo ý con người muốn.

3. Ứng dụng của đòn bẩy
Tư thế ngồi tránh mỏi cổ:
+ Cổ: giữ cổ ở vị trí thẳng trục với cột
sống.
+ Vai: thả lỏng, đặt cẳng tay ở mặt phẳng
ngang vuông góc với khuỷu tay, cổ tay thẳng
trục với cẳng tay.
+ Lưng: giữ thẳng, nên chọn một chiếc
ghế tựa, có thể điều chỉnh chiều cao, độ
nghiêng phù hợp nhằm giảm thiểu các áp lực
lên cột sống.

3. Ứng dụng của đòn bẩy
Khi cầm vật nặng, ta cần gập sát cánh tay vào bắp tay
khi đó làm giảm được độ dài cánh tay đòn giúp làm giảm
được tác dụng của trọng lượng của vật lên cánh tay để
tránh mỏi cơ.

3. Ứng dụng của đòn bẩy
* Các bộ phận xe đạp dựa trên nguyên đòn bẩy là:
+ Bộ phận gồm: Bàn đạp (pê-đan) (1), đùi, trục giữa (2), đĩa
(3), xích (4), líp (5).
Bàn đạp là điểm lực tác dụng
Trục giữa là điểm tựa
Xích đĩa líp là điểm đặt vật nâng (kéo bánh xe sau chuy ển
động)

+ Bộ phận: chân chống xe
Trong đó: O là điểm tựa; O1 là điểm
tác dụng lực; O2 là điểm đặt vật.
+ Bộ phận: đòn bẩy tay phanh
Trong đó: O là điểm tựa; O1 là điểm
tác dụng lực; O2 là điểm đặt vật.
* Lực khi dùng chân tác dụng lên pê –
đan xe đạp có phương thẳng đứng chiều
từ trên xuống và có tác dụng làm trục
giữa A quay, khi đó tạo ra lực kéo giữa
các điểm tiếp xúc giữa mắt xích và răng
của vành đĩa, làm cho trục bánh sau B
quay tạo ra lực kéo làm cả xe chuyển

3. Ứng dụng của đòn bẩy
Trong cuộc sống, đòn bẩy được
ứng dụng vào nhiều công việc,
chế tạo nhiều công cụ hữu ích

YÊU CẦU VỀ NHÀ:
Các nhóm (6 nhóm) về nhà tìm hiểu và
thiết kế đồ chơi đơn giản với các nguyên
liệu dễ tìm có sử dụng nguyên lí đòn bẩy.
Sản phẩm sẽ được trình bày ở tiết học sau

Sau mỗi câu trả lời đúng, Hs được 1 lần quay
vòng quay may mắn và nhận số điểm của
nhóm mình.

5

6

7

8

20

50

4

40

3

80
70

2

10

60

1

30

VÒNG QUAY
MAY MẮN

QUAY

Câu hỏi 1: Vật nào sau đây là ứng dụng của đòn bẩy?

B. Cầu trượt

A. Cái bấm giấy
C. Đẩy xe lên nhà bằng tấm ván

QUAY
VỀ

D. Bánh xe ở đỉnh cột cờ

Câu hỏi 2: Chọn phát biểu sai khi nói về tác dụng của đòn bẩy?
A. Tác dụng của đòn bẩy là giảm
lực kéo hoặc đẩy vật

C. Đòn bẩy có tác dụng làm thay
đổi hướng của lực vào vật.

B. Tác dụng của đòn bẩy là tăng lực
kéo hoặc đẩy vật

D. Dùng đòn bẩy có thể được lợi về
lực.
QUAY VỀ

Câu hỏi 3 : Dụng cụ nào sau đây không phải là ứng dụng của đòn
bẩy?
A. Cái cưa
B. Cái kéo
C. Cái kìm
D. Cái mở nút chai
QUAY
VỀ

Câu hỏi 4: Muốn bẩy một vật nặng 2000N bằng một lực 500N
thì phải dùng đòn bẩy có:
A. O2O = O1O

B. O1O > 4O2O

C. O2O > 4O1O

D. 4O1O > O2O > 2O1O
QUAY
VỀ

Câu hỏi 5: Đầu người là đòn bẩy loại mấy?
A. Loại 2
B. Loại 1
C. Vừa loại 1, vừa loại 2
D. Không phải đòn bẩy
QUAY
VỀ

Câu hỏi 6: Cánh tay là đòn bẩy loại mấy?
A. Vừa loại 1, vừa loại 2
B. Không phải đòn bẩy
C. Loại 2
D. Loại 1
QUAY
VỀ

Câu hỏi 7:
Điền vào chỗ trống: "Đòn bẩy loại 2: Điểm tựa nằm ngoài
khoảng giữa điểm đặt O,, O, của hai lực, lực tác dụng lên đòn bẩy
F, nằm ... điểm tựa O hơn vị trí của lực F"
A. Gần
B. Bất kì
C. Chính giữa
D. Xa
QUAY
VỀ

Câu hỏi 8:
Đòn bẩy là một công cụ có thể thay đổi hướng tác dụng của lực
và có thể cung cấp lợi thế về?
A. Khối lượng
B. Trọng lực
C. Thể tích
D. Lực
QUAY
VỀ