NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG THẦY CÔ GIÁO
VỀ DỰ GIỜ THAO GIẢNG HÔM NAY!
BÀI 15. VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP XÂM
LƯỢC GIAI ĐOẠN 1951-1954

BÀI 15. VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN
PHÁP XÂM LƯỢC GIAI ĐOẠN 1951-1954

1. Những thắng lợi tiêu biểu trên mặt trận chính trị, kinh tế, văn
hoá.
HOẠT ĐỘNG NHÓM
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Lĩnh vực
Chính trị
Kinh tế
Văn hoá

Thành tựu tiêu biểu
 
 
 

Lĩnh vực
Chính trị

Thành tựu tiêu biểu
- Đại hội đại biểu lần thứ II của Đảng Cộng sản Đông Dương (2 –
1951) họp, khẳng định đường lối kháng chiến chống Pháp của
Đảng.
- Mặt trận Liên hiệp quốc dân Việt Nam (gọi tắt là Mặt trận Liên
Việt) được thành lập trên cơ sở hợp nhất Mặt trận Việt Minh và Hội
Liên Việt (3 – 1951).
- Đại hội Chiến sĩ thi đua và Cán bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ
nhất được tổ chức (1952). để tổng kết, biểu dương thành tích trong
sản xuất và chiến đấu.

Kinh tế

- Phong trào thi đua sản xuất lập công, vận động sản xuất và thực
hành tiết kiệm được triển khai rộng khắp góp phần tăng cường tiềm
lực vật chất cho cuộc kháng chiến.
+ Đầu năm 1953, Chính phủ phát động quần chúng triệt để thực hiện
giảm tô và cải cách ruộng đất,...
+ Công nghiệp quốc phòng, cơ khí đã cung cấp hàng nghìn tấn vũ
khí, đạn dược, quân trang, quân dụng cho bộ đội.
- Ngoài ra, cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam còn nhận được
nguồn viện trợ vật chất từ nhiều nước trên thế giới như: Trung Quốc,
Liên Xô,…

Văn hoá

- Cải cách giáo dục tiếp tục được triển khai với phương châm “phục vụ
kháng chiến, phục vụ dân sinh, phục vụ sản xuất”. Nhiều trường
chuyên nghiệp, trường sư phạm, trường đại học được thành lập nhằm
đào tạo cán bộ kháng chiến, kiến quốc.
- Nền văn học, nghệ thuật cách mạng đạt được nhiều thành tựu với
nhiều tác phẩm phản ánh về cuộc kháng chiến của dân tộc

Theo em, những thắng lợi trên
mặt trận chính trị, kinh tế và văn
hoá xã hội trong giai đoạn 1951 1954 có ý nghĩa gì đối với cuộc
kháng chiến chống thực dân
Pháp?

2. Những thắng lợi tiêu biểu trên mặt trận quân sự.

Kế hoạch Nava đã bị phá
sản như thế
nào?

* Những thắng lợi quân sự trong những năm 1951 –
1953
- Sau chiến thắng Biên giới (1950), quân dân Việt Nam
giành được nhiều thắng lợi quan trọng trong các chiến
dịch Hoà Bình (1951 – 1952), Tây Bắc (10 – 1952),
Thượng Lào (4 – 1953),... giữ vững quyền chủ động trên
chiến trường.

* Kế hoạch Na-va
- Từ giữa năm 1953, thực dân Pháp và can thiệp Mỹ đã triển khai Kế hoạch Na-va
với hi vọng sẽ giành được thắng lợi quân sự quyết định trong vòng 18 tháng để “kết
thúc chiến tranh trong danh dự”.
- Điểm mấu chốt của kế hoạch là tập trung lực lượng cơ động chiến lược mạnh ở
đồng bằng Bắc Bộ, lúc cao điểm lên đến 44 tiểu đoàn, nhằm giành lại sự chủ động
chiến lược xoay chuyển tình thế trên chiến trường Đông Dương, thực hiện đòn tiến
công mang tính quyết định khi có điều kiện.

* Cuộc Tiến công chiến lược Đông – Xuân 1953 –
1954
Trước tình hình mới, Bộ Chính trị Trung ương Đảng
đã đề ra Kế hoạch tác chiến Đông – Xuân 1953 –
1954. Phương hướng chiến lược là tấn công một số
địa bàn có tầm quan trọng về chiến lược mà quân
Pháp tương đối yếu, nhằm tiêu diệt một bộ phận sinh
lực địch, giải phóng đất đai và buộc chúng phải phân
tán lực lượng đối phó. Quân chủ lực Việt Nam đã tấn
công Lai Châu (12 – 1953), Tây Nguyên (2 – 1954);
liên quân Lào – Việt cũng tổ chức tiến công ở Trung
Lào (12 – 1953), Thượng Lào (1 – 1954). Kết quả,
Pháp buộc phải phân tán lực lượng thành năm nơi
tập trung quân là: đồng bằng Bắc Bộ, Điện Biên
Phủ, Xê-nô, Luông Pha-bang, Plây-ku.

Hãy mô tả những
thắng lợi tiêu biểu
trong cuộc Tiến
công chiến lược
Đông - Xuân 1953 1954 và chiến dịch
Điện Biên Phủ.

* Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954)
- Điện Biên Phủ là thung lũng rộng lớn, nằm ở phía tây vùng rừng núi Tây Bắc, gần biên giới
với Lào, có vị trí chiến lược ở Đông Dương và Đông Nam Á. Từ cuối năm 1953, thực dân
Pháp được Mỹ giúp sức đã xây dựng Điện Biên Phủ thành tập đoàn cứ điểm kiên cố ở Đông
Dương.
Điện Biên Phủ là nơi tập trung hàng chục tiểu đoàn bộ binh, pháo binh, xe tăng,... với lực
lượng lúc đông nhất là hơn 16 200 quân, được bố trí thành 49 cứ điểm, chia thành ba phân
khu. Điện Biên Phủ được Pháp – Mỹ đánh giá là “pháo đài bất khả xâm phạm”.
- Đầu tháng 12 – 1953, Bộ Chính trị quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ, cử Đại tướng Võ
Nguyễn Giáp là Bí thư Đảng uỷ kiêm Tư lệnh Mặt trận và thông qua phương án tác chiếnlà
“đánh nhanh, thắng nhanh”. Tuy nhiên, sau khi đánh giá tình hình lực lượng giữa hai bên,
phương án tác chiến đã được chuyển sang “đánh chắc, tiến chắc”. Công tác chuẩn bị cho chiến
dịch được xúc tiến khẩn trương với khẩu hiệu “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để
chiến thắng”.
- Chiến dịch Điện Biên Phủ diễn ra từ ngày 13 – 3 đến ngày 7 – 5 – 1954 và chia làm ba đợt.

3. Những thắng lợi về ngoại giao.

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI
Mô tả những thắng lợi trên mặt trận ngoại giao trong kháng chiến chống
thực dân Pháp giai đoạn 1951 - 1954.

- Tháng 3 – 1951, Liên minh nhân dân Việt – Miên – Lào thành lập đã
thúc đẩy sự kết hợp chặt chẽ giữa quân dân ba nước Đông Dương. Cuộc
kháng chiến của nhân dân Việt Nam cũng nhận được sự ủng hộ tích cực
của các lực lượng yêu chuộng hoà bình ở Pháp và nhiều quốc gia trên thế
giới.
- Thắng lợi lớn nhất trong đấu tranh ngoại giao là việc đoàn đại biểu
Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà tham gia đàm phán và kí kết Hiệp
định Giơ-ne-vơ về lập lại hoà bình ở Đông Dương.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng
khẳng định: “Thực lực là cái
chiêng, ngoại giao là cái tiếng. Cái
chiêng có mạnh thì cái tiếng mới
vang”, hãy cho biết mối quan hệ
giữa mặt trận quân sự với mặt trận
ngoại giao trong cuộc kháng chiến
chống Pháp giai đoạn 1951 - 1954.

4. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng
chiến chống Pháp.

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI
Hãy nêu nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của cuộc
kháng chiến chống thực dân Pháp.

a) Nguyên nhân thắng lợi Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp giành thắng lợi là sự
tổng hợp của nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan, đó là: Sự lãnh đạo sáng suốt
của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, với đường lối kháng chiến đúng đắn, sáng
tạo.
Truyền thống yêu nước của dân tộc, chủ nghĩa anh hùng cách mạng được phát huymạnh
mẽ đã củng cố, mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất vì mục tiêu độc lập dân tộc. Hệ
thống chính quyền dân chủ nhân dân trong cả nước ngày càng vững mạnh. Hậu phương
được củng cố và phát triển vững chắc; lực lượng vũ trang ba thứ quân được xây dựng và
không ngừng trưởng thành trong chiến đấu. Sự liên minh đoàn kết với cuộc kháng chiến
của nhân dân Lào và Cam-pu-chia cùng chống một kẻ thù chung là thực dân Pháp xâm
lược; sự đồng tình ủng hộ của các nước xã hội chủ nghĩa như: Trung Quốc, Liên Xô và
các lực lượng yêu chuộng hoà bình trên thế giới.

b) Ý nghĩa lịch sử Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc thắng
lợi đã chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược và ách thống trị của thực dân
Pháp trong gần một thế kỉ ở Việt Nam. Miền Bắc được giải phóng, chuyển
sang giai đoạn tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa, tạo cơ sở cho sự
nghiệp đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Thắng lợi đó đã giáng đòn nặng nề vào tham vọng xâm lược, nô dịch của
chủ nghĩa thực dân, góp phần làm tan rã hệ thống thuộc địa kiểu cũ, cổ vũ
phong trào giải phóng dân tộc các nước Á, Phi và Mỹ La-tinh.

LUYỆN TẬP
- Nhiệm vụ 1: Hoàn thành bảng về các thắng lợi tiêu biểu của quân dân
Việt Nam trong giai đoạn 1951 - 1954.
- Nhiệm vụ 2: Vì sao nói: Chiến thắng Điện Biên Phủ là sự kiện “lừng
lẫy năm chầu, chấn động địa cầu"?

Nhiệm vụ 1
Nội dung
Chính trị

Thắng lợi tiêu biểu
- Tổ chức thành công Đại hội đại biểu lần thứ II của Đảng Cộng sản Đông Dương và đưa
ra những quyết nghị quan trọng để đưa cuộc kháng chiến thắng lợi hoàn toàn trong bối
cảnh lịch sử mới.

Tăng cường tiềm lực vật chất cho kháng chiến thông qua vận động sản xuất và thực
Kinh tế
hành tiết kiệm, cải cách ruộng đất, Công nghiệp quốc phòng phát triển.

Nhận viện trợ của Liên Xô, Trung Quốc,.

Đẩy mạnh cải cách giáo dục.

Thành lập các trường chuyên nghiệp, sư phạm, đại học.
Văn hoá

Văn học, nghệ thuật cách mạng có nhiều tác phẩm phản ánh sinh động về cuộc kháng
chiến.
Chiến dịch Hoà Bình (1951 - 1952), chiến dịch Tây Bắc (1952), Thượng Lào (1953), Lai
Quân sự
Châu (12 - 1953), Tây Nguyên (2 - 1954), Trung Lào (12 - 1953), Thượng Lào (1 - 1954),
Điện Biên Phủ (từ tháng 3 đến tháng 5 - 1954).

Sự ủng hộ của nhân dân tiến bộ thế giới, đặc biệt là nhân dân Pháp.

Hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết đã lập lại hoà bình và cam kết tôn trọng chủ quyền,
Ngoại giao
độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của các nước Đông Dương; buộc thực dân
Pháp phải rút quân về nước.


Nhiệm vụ 2:

1. Sự tự tin của Pháp - Mỹ khi xây dựng Điện Biên Phủ thành pháo đài
bất khả xâm phạm;
2. Diễn biến khái quát của chiến dịch Điện Biên Phủ (làm rõ sự chênh
lệch lực lượng giữa ta và địch để thấy được tầm vóc của chiến thắng
Điện Biên Phủ);
3. Ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Điện Biên Phủ (đối với Việt Nam và
quốc tế).

VẬN DỤNG
- Nhiệm vụ 1: Sưu tầm tư liệu từ sách, báo và internet, xây dựng
infographie giới thiệu về một thắng lợi tiêu biểu trong cuộc kháng
chiến chống thực dân Pháp.
- Nhiệm vụ 2: Hãy sưu tầm một số' tác phẩm văn học, nghệ thuật tiêu
biểu được sáng tác trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945
- 1954).

HƯỚNG DẪN:
- Nhiệm vụ 1: HS chọn một chiến thắng tiêu biểu để sưu tầm tư liệu và
mô tả lại chiến thắng đó. Nội dung cần nêu được: tên chiến thắng, thời
gian, địa điểm, âm mưu của thực dân Pháp và kế hoạch tác chiến của ta,
diễn biến, các nhân vật lịch sử có liên quan, ý nghĩa lịch sử.
- Nhiệm vụ 2: HS tìm hiểu các tác phẩm thơ, văn, nhạc, hoạ được sáng
tác trong thời gian này để giới thiệu được một số tên tuổi nổi bật như: Tố
Hữu, Đỗ Nhuận, Hoàng Vân, Tô Ngọc Vân,...