Giáo viên: VÕ THỊ HUY NHỨT

Bình Hòa, ngày 01/10/2024

Bài 1.
Thương nhớ quê hương

p
ậ
t
n
Ô
.
4
1
t
ế
i
T

Vòng 1. Thử tài trí nhớ
Vòng 2. Tự tin
Vòng 3. Nhận thức và
hành động

Vòng 1. Thử tài trí nhớ

Em hãy cho biết bức
ảnh là tác giả bài thơ
nào em đã học ?
Nêu nhan đề bài thơ,
thể thơ, năm sáng
tác bài thơ đó.
- Thanh Hải
- Mùa xuân nho nhỏ
- Thể thơ năm chữ
- Sáng tác 11/1980

EM HÃY CHO BIẾT TÊN BÀI THƠ VÀ TÊN TÁC GIẢ
QUA HAI BỨC TRANH BÊN DƯỚI:

Bằng Việt - Bếp

Nghe bài hát sau, cho biết bài hát gợi cho chúng ta nhớ đến một nhà
thơ ở tỉnh Quãng Ngãi, ông nhớ về làng làm nghề chài lưới. Đó là nhà
thơ nào? Gắn liền với bài thơ nào của ông mà các em đã được học?
Tế Hanh – Quê hương

Vòng 2. Tự tin

Câu 1. Kết cấu của một bài thơ được thể hiện ở những
phương diện nào?

+ Thể thơ
+ Bố cục
+ Triển khai mạch
cảm xúc
+ Vần, nhịp
+ Hình ảnh thơ
+ Biện pháp tu từ,...

Câu 2. Hoàn thành bảng dưới đây
Bài thơ
Quê
hương
Bếp lửa
Mùa xuân
nho nhỏ

Một số
hình ảnh,
từ ngữ tiêu
biểu

Biện pháp
tu từ chủ
yếu

Cách
gieo vần

Chủ đề

Cảm
hứng chủ
đạo

Bài thơ
Quê hương

Một số hình
ảnh, từ ngữ
tiêu biểu
+ Hình ảnh con
thuyền: hăng như
con tuấn mã, phăng
mái chèo
+ Hình ảnh cánh
buồm: giương to
như mảnh hồn làng,
rướn thân trắng
+ Hình ảnh dân
chài: da ngăm rám
nắng, cả thân hình
nồng thở vị xa xăm

Biện pháp
Cách
tu từ chủ gieo vần
yếu
+ Vần chân,
So sánh, vần
liền:
nhân hoá giang/ làng,
sông/ hồng,
trắng/ nắng,
xăm/ nằm.
+ Vần cách:
vôi/ khơi

Chủ đề

Hình ảnh
quê hương
qua bức
tranh sinh
hoạt làng
chài vùng
biển trong
nỗi nhớ của
tác giả.

Cảm
hứng
chủ đạo
Cảm
hứng về
cuộc sống
lao động
của quê
hương.

Bài thơ
Bếp lửa

Một số hình
ảnh, từ ngữ
tiêu biểu
+ Hình ảnh bếp
lửa, ngọn lửa:
chờn vờn sương
sớm, ấp iu nồng
đượm
+ Hình ảnh người
bà: ngọn lửa
chứa niềm tin dai
dẳng, dạy cháu
làm, chăm cháu
học, nhóm bếp
lửa ấp iu nồng
đượm, nhóm yêu
thương

Biện pháp
Cách
tu từ chủ gieo vần
yếu
Ẩn dụ,
điệp từ,
điệp ngữ

+
Vần
chân, vần
liền: xa/ bà,
thế/
về,
nhọc/ học,
rụi/
lụi,
bùi/ vui
+
Vần
chân, vần
thông:
khói/ mỏi,
Huế/thế

Chủ đề

Cảm
hứng
chủ đạo

Hình ảnh
bếp lửa và
người bà
luôn theo
suốt cuộc
đời của tác
giả, đã trở
thành
những
trang kí ức
ấm
áp,
thiêng
liêng

Ngợi ca
hình ảnh
bếp lửa
ấm áp,
thiêng
liêng được
nhen lên
từ bàn tay
và tấm
lòng của
bà

Bài thơ
Mùa xuân
nho nhỏ

Một số hình
ảnh, từ ngữ
tiêu biểu
+ Hình ảnh mùa xuân
của đất trời: dòng
sông xanh, bông hoa
tím biếc, từng giọt
long lanh rơi.
+ Hình ảnh mùa xuân
của đất nước: lộc giắt
đầy trên lưng, lộc trải
dài nương mạ, hối hả,
xôn xao, như vì sao
+ Tâm nguyện của tác
giả: làm con chim hót,
làm một cành hoa,
nhập vào hoà ca, mùa
xuân nho nhỏ

Biện pháp
Cách
tu từ chủ gieo vần
yếu
Ẩn dụ,
điệp từ,
điệp ngữ,
so sánh

+ Vần chân,
vần
liền:
trời/
rơi,
mạ/ hả, lao/
sao, bình/
minh/ tinh.
+ Vần chân,
vần thông:
biếc/ chiện,
hoa/ ca

Chủ đề

Cảm
hứng
chủ đạo

Ước
nguyện
được đóng
góp phần
nhỏ bé của
mình vào
việc
làm
nên
mùa
xuân tươi
đẹp của quê
hương, đất
nước.

Cảm
hứng
ngợi ca sức
sống
thanh
xuân của quê
hương,
đất
nước và cảm
hứng về ước
nguyện được
dâng
hiến,
đóng góp sức
mình để làm
cho quê hương
đất nước ngày
càng giàu đẹp 

Câu 3. Viết một câu có sử dụng biện
pháp chơi chữ và nêu tác dụng của biện
này.biện pháp chơi chữ: "Hổ mang bò trên núi".
- Câupháp
có sử dụng

=> Có hai cách hiểu khác nhau.
+ Cách hiểu thứ nhất “hổ mang” là tên của một loài
rắn, “bò” có nghĩa là “trườn”, con rắn hổ mang đang
trườn trên núi.
+ Cách hiểu thứ hai, “hổ” và “bò” là tên của hai loại
động vật, “mang” là động từ cùng nghĩa với
từ “đem”, con hổ đem con bò trên núi.
Như vậy, câu trên tùy theo cách hiểu lại có sự thay
đổi về từ loại khác nhau, điều này xuất phát từ việc
sử dụng từ đồng âm, tạo nên sự thú vị hơn cho câu

Câu 4. Chỉ ra những yếu tố làm nên sự hài
hòa về âm thanh trong hai dòng thơ dưới
đây
Em ơi, Ba Lan mùa tuyết tan
Đường bạch dương sương trắng
nắng tràn
(Tố Hữu, Em ơi… Ba Lan…)

Em ơi, Ba Lan mùa tuyết tan
Đường bạch dương sương trắng nắng tràn
(Tố Hữu, em ơi… Ba Lan…)
Nhịp thơ
Vần

Câu 1: 2/2/3
Câu 2: 3/2/2
Lặp lại các âm tiết có vần “an” (Lan – tan – tràn), vần “ương”
(đường – dương – sương), vần “ăng” (trắng – nắng)

Thanh điệu Chủ yếu là thanh bằng
Tác dụng

Làm nên sự hài hoà về âm thanh, tạo nên nhạc tính cho bài
thơ

Câu 5. Trải nghiệm thú vị nhất của
em khi làm một bài thơ tám chữ là
gì?

Câu 6. Đoạn văn chia sẻ cảm nghĩ về một bài thơ
tám chữ có đặc điểm gì về nội dung và hình thức?
- Nội dung: Có cấu trúc ba
phần:
Mở
Kết đoạn:
Thân
đoạn: trình
đoạn: giới
khẳng định
bày cảm xúc, suy
thiệu nhan đề
lại cảm nghĩ
nghĩ của bản thân về
bài thơ, tác
về bài thơ
một hoặc vài nét đặc
giả và cảm
và ý nghĩa
sắc trong nội dung và
nghĩ
chung
của bài thơ
hình thức nghệ thuật
của
người
đối với bản
của bài thơ; làm rõ
viết về bài
thân.
cảm xúc, suy nghĩ về
thơ bằng một
những hình ảnh, từ
-câu
Hình
thức:
Là
một
bài
thơ,
mỗi
câu
thơ
có
8
(câu chủ
ngữ được trích từ bài

Vòng 3. Nhận thức và
hành động
Câu 8. Chúng ta có thể làm gì
để thể hiện tình yêu quê
hương?

1

2

3

- Cố gắng học tập, rèn luyện để trở thành một công
dân tốt trong xã hội.
- Giữ gìn và bảo vệ những truyền thống văn hóa tốt
đẹp của quê hương, đất nước.
- Tuyên truyền việc tốt để các bạn nhỏ và mọi người
thể hiện tình yêu quê hương đất nước….
- ………….

Bài tập: Xác định biện pháp tu từ trong các câu
thơ, cho biết tác dụng?
1) Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió.
2) Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

a.Tìm hiểu Tác
từ ngữ,
hình
nhịp
dụng
củaảnh,
biệnvần,
pháp
tu từ:

- So sánh mới lạ, dùng cái cụ thể (cánh buồm) để chỉ cái trừu
tượng (mảnh hồn làng).
Tác dụng: làm cho hình ảnh cánh buồm quen thuộc trở nên thiêng
liêng, thơ mộng, đồng thời gợi tả sự hiên ngang, mạnh mẽ của
người dân miền biển, hoà mình vào thiên nhiên, đương đầu với
thử thách.

- Nhân hoá: Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm/
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
Tác dụng: gợi tả cảm giác yên bình, trầm tư sau
những ngày sóng gió trên biển.

Vận dụng: Làm câu hỏi 7. Tiết sau trình bày
Soạn bài 2: GIÁ TRỊ CỦA VĂN CHƯƠNG (Văn bản nghị luận)
- Đọc yêu cầu cần đạt (sgk/31)
- Tri thức ngữ văn (sgk/32). Tìm hiểu cách trình bày vấn đề khách
quan và chủ quan.
- Cách tham khảo, trích dẫn tài liệu để tránh đạo văn
- VB1: Về hình tượng bà Tú trong bài Thương vợ
+ Chuẫn bị đọc
+ Trải nghiệm cùng VB (trả lời 2 câu hỏi trong hộp dẫn)
+ Suy ngẫm và phản hồi: trả lời 5 câu hỏi sgk/37 (chú ý xác định
luận điểm, lí lẽ, dẫn chứng trong bài viết qua 2 câu đề, 2 câu thực,
2 câu luận)

Chân thành cảm ơn thầy cô
và tập thể lớp 9a4

 
Một
số
hình
ảnh,
từ
ngữ
tiêu
biểu

Quê hương

Bếp lửa

Mùa xuân nho nhỏ

+ Hình ảnh con
thuyền: hăng như
con tuấn mã, phăng
mái chèo
+ Hình ảnh cánh
buồm: giương to
như mảnh hồn làng,
rướn thân trắng
+ Hình ảnh dân
chài: da ngăm rám
nắng, cả thân hình
nồng thở vị xa xăm

+ Hình ảnh bếp
lửa, ngọn lửa:
chờn vờn sương
sớm, ấp iu nồng
đượm
+ Hình ảnh người
bà: ngọn lửa chứa
niềm tin dai dẳng,
dạy cháu làm,
chăm cháu học,
nhóm bếp lửa ấp
iu nồng đượm,
nhóm yêu thương

+ Hình ảnh mùa xuân của
đất trời: dòng sông xanh,
bông hoa tím biếc, từng
giọt long lanh rơi.
+ Hình ảnh mùa xuân của
đất nước: lộc giắt đầy trên
lưng, lộc trải dài nương
mạ, hối hả, xôn xao, như vì
sao
+ Tâm nguyện của tác giả:
làm con chim hót, làm một
cành hoa, nhập vào hoà ca,
mùa xuân nho nhỏ

 
Biện
pháp tu
từ chủ
yếu

Cách
gieo
vần

Quê hương

So sánh,
nhân hoá
+ Vần chân, vần
liền: giang/ làng,
sông/
hồng,
trắng/ nắng, xăm/
nằm.
+ Vần cách: vôi/
khơi

Bếp lửa

Ẩn dụ, điệp từ,
điệp ngữ

+ Vần chân, vần
liền: xa/ bà, thế/
về, nhọc/ học, rụi/
lụi, bùi/ vui
+ Vần chân, vần
thông: khói/ mỏi,
Huế/ thế

Mùa xuân nho nhỏ
Ẩn dụ, điệp từ, điệp
ngữ, so sánh

+ Vần chân, vần liền:
trời/ rơi, mạ/ hả, lao/
sao, bình/ minh/ tinh.
+ Vần chân, vần thông:
biếc/ chiện, hoa/ ca

 

Quê hương

Chủ Hình ảnh quê
đề hương qua bức
tranh sinh hoạt
làng chài vùng
biển trong nỗi
nhớ của tác giả.
Cảm Cảm hứng về
hứng cuộc sống lao
chủ động của quê
đạo hương.

Bếp lửa

Mùa xuân nho nhỏ

Hình ảnh bếp lửa và
người và luôn theo
suốt cuộc đời của
tác giả, đã trở thành
những trang kí ức
ấm áp, thiêng liêng
Ngợi ca hình ảnh
bếp lửa ấm áp,
thiêng liêng được
nhen lên từ bàn tay
và tấm lòng của bà 

Ước nguyện được đóng góp
phần nhỏ bé của mình vào
việc làm nên mùa xuân tươi
đẹp của quê hương, đất nước.
Cảm hứng ngợi ca sức sống
thanh xuân của quê hương, đất
nước và cảm hứng về ước
nguyện được dâng hiến, đóng
góp sức mình để làm cho quê
hương đất nước ngày càng
giàu đẹp 

HOẠT ĐỘNG
KHỞI ĐỘNG

Câu 5. Trải nghiệm thú vị nhất
của em khi làm một bài thơ
tám chữ là gì?
- Học hỏi, tìm tòi được nhiều cách gieo vần và ngắt
nhịp.
- Có cơ hội tư duy, sáng tạo theo ý muốn.
….