CHƯƠNG
III ĐIỆN

BÀI 11
ĐIỆN TRỞ, ĐỊNH LUẬT
OHM

Quan sát số chỉ của ampe kế và dự
đoán số sự thay đổi số chỉ của ampe
kế khi thay điện trở bằng một điện
trở khác hoặc thay nguồn điện bằng
một nguồn điện khác

Điện trở khác nhau có tác dụng
cản trở dòng điện khác nhau.
=> Điện trở có tác dụng cản trở dòng
điện.

II. SỰ PHỤ
THUỘC CỦA
CĐDĐ VÀO HIỆU
ĐIỆN THẾ

Investigation

Investigation

Sử dụng dữ liệu thu được, điền vào chỗ trống sau:

– Khi tăng hiệu điện thế giữa hai đầu vật dẫn bao
nhiêu lần thì cường độ dòng điện qua vật dẫn
Tăng bấy nhiêu lần
(1)................................
Do đó, cường độ dòng điện chạy qua vật dẫn
Tỉ
lệ
thuận
(2)....................với hiệu điện thế ở hai đầu vật dẫn.

E

I(A)
1,2

D

0,9

C

0,6

B
0,3

0

1,5

3

4,5

6

U(V)

=> Nhận xét: Nếu bỏ qua những sai lệch nhỏ do
phép đo thì đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của cường độ dòng
điện vào hiệu điện thế là một đường thẳng đi qua gốc toạ độ.

Investigation

Tính tỉ số đối với mỗi lần đo, kết quả thu được ghi lại trong
bảng trên. So sánh tỉ số ở các lần đo khác nhau và nhận xét?

U
số I

• Giá trị thương
không đổi đối với mỗi đoạn dây dẫn
gọi là điện trở của đoạn dây dẫn đó. (Kí hiệu là R)
Đơn vị đo điện trở: Ohm (kí hiệu: Ω)
1 Ω=
 
Ngoài ra, Ước số của Ω là m Ω, bội số của Ω là K Ω, M Ω:
1 Ω= 1000 m Ω
1K Ω= 1000 Ω
1M Ω= Ω

1) Phát biểu định luật
Cường độ dòng địên chạy qua dây dẫn tỉ lệ thuận
với hiệu địên thế đặt vào hai đầu dây và tỉ lệ
nghịch với điện trở của dây đó
2) Hệ thức của định luật

U
I 
R

?1/ SGK TR56: Một bóng đèn lúc thắp sáng có
điện trở 12 Ω cường độ dòng điện chạy qua dây
tóc bóng đèn là 0,5 A. Tính hiệu điện thế giữa hai
đầu dây tóc bóng đèn khi đó?

TÓM TẮT
I = 0,5A
U=?

Áp dụng công thức:
I = → U = I. R
= 12.0,5 = 6 (V)

Investigation

R = 12Ω

GIẢI

?2/ SGK TR56: Khi hiệu điện thế giữa 2 đầu 1 đoạn mạch là
2V thì cường độ dòng điện qua mạch đó là 0,4A. Hỏi hiệu
điện thế của đoạn mạch là bao nhiêu nếu cường độ dòng
điện của mạch là 0,8A?

GIẢI
Vì CĐDĐ tỉ lệ thuận với Hiệu điện thế nên khi I tăng 2
U2= 2. 2= 4 V

Investigation

lần thì U cũng tăng 2 lần:

IV. ĐIỆN TRỞ CỦA DÂY DẪN PHỤ THUỘC VÀO KÍCH THƯỚC VÀ
BẢN CHẤT CỦA DÂY DẪN

Điện trở của dây dẫn,tỉ lệ thuận với chiều dài, tỉ lệ
nghịch với tiết diện S của dây dẫn và phụ thuộc vào
vật liệu làm dây dẫn.

R 
S

ρ: điện trở suất (m)
l: chiều dài dây dẫn (m)
S: tiết diện dây dẫn (m2 )
R: điện trở dây dẫn ()

?1/ SGK TR57: Có 2 đoạn dây dẫn bằng đồng, dây thứ nhất
có chiều dài bằng một nửa dây thứ 2 nhưng lại có tiết diện
gấp đôi dây thứ 2. So sánh điện trở của 2 dây dẫn đó?

GIẢI

Investigation

Áp dụng công thức: R=ρ
suy ra: R1 = ρ và R2 = ρ
Theo giả thiết: l1 = và S1 = 2S2.
 
Do đó:

?2/ SGK TR57:Tính điện trở của 1 đoạn dây dẫn bằng đồng
có chiều dài 150m, tiết diện 2mm2, biết điện trở suất của
đồng là 1,7. .m

TÓM TẮT
l = 150m
ρ = 1,7. .m

R =?

m2

Investigation

S= 2 mm2 =

GIẢI
Áp dụng công thức: R=ρ
suy ra điện trở của dây dẫn
R = 1,7.

LUYỆN TẬP

Hãy ghép các mảnh ghép để tạo thành 1 hình tam giác lớn
sao cho các cạnh của 2 tam giác liền nhau tạo thành một câu
đúng.

VẬN DỤNG

CÁC ĐIỆN TRỞ DÙNG TRONG
KĨ THUẬT
Trong kĩ thuật, người ta sử dụng
điện trở có kích thước nhỏ, được chế
tạo bằng lớp than hay lớp kim loại
mỏng phủ ngoài lõi sứ cách điện,
với các trị số khác nhau, có thể lớn
tới vài trăm mêgaôm ()

? Hãy giải thích vì sao lớp than hay lớp kim
loại mỏng đó lại có điện trở lớn?

R 
mà Slớp

Theo công thức tính điện trở:
có tiết diện nhỏ nên điện trở lớn.

kim loại mỏng

+ Nhận dạng hai cách:
- Cách 1: Trị số được ghi trên điện trở.
- Cách 2: Trị số thể hiện bằng các vòng màu.

680k

BẢNG QUY ĐỊNH TRI SỐ ĐIỆN TRỞ THEO VÒNG MÀU
Vòng màu

Vòng 1

Vòng 2

Vòng 3

Vòng 4

0

0

x 1Ω

0

1

1`

x 10 Ω

± 1%

2

2

x 102 Ω

± 2%

3

3

x 103 Ω

4

4

x 104 Ω

5

5

x 105 Ω

6

6

x 106 Ω

7

7

x 107 Ω

8

8

x 108 Ω

9

9
x 0,1 Ω

± 5%

x 0,01 Ω

± 10%

Ví dụ

Vòng
Vòng
Vòng
Vòng

1
2
3
4

Nâu – Đen – Da cam – Vàng ánh kim

- Vạch đầu màu Nâu
- Vạch thứ 2 màu Đen
- Vạch thứ 3 Da cam
- Vach cuối kim nhũ ± 5%

R = 10 x 103 ± 5% = 10000 Ω ± 500 Ω