Nói vài điều em biết về một môn nghệ thuật ở nước ta.

Đây là môn nghệ thuật gì? Nơi
biểu diễn, những người tham
gia (trang phục, số lượng,...),
các nhạc cụ sử dụng,...

- Cải lương là môn nghệ thuật kịch hát, có
nguồn gốc Nam Bộ. Cải lương có cốt truyện
giống kịch. Tùy thuộc vào nội dung của vở
diễn mà người nghệ sĩ mặc trang phụ so
cho phù hợp.

Dạo ấy, chúng tôi ngày nào cũng đến nhà bà Trưởng. Trước đây, bà là trưởng bè quan h ọ n ữ n ổi
tiếng, nên lâu dần người ta gọi bà là bà Trưởng. Đường vào nhà bà cong như cổ ngỗng, hai bên tr ồng
hoa tầm xuân. Trước nhà có hồ rộng thả sen, có vườn trồng táo. Táo c ổ thụ um tùm r ợp bóng, táo chín
vỡ thơm nức trên những phiến đá xanh xếp như bộ xa lông đồ sộ ngoài trời. Trong khung c ảnh th ơ
mộng ấy, chúng tôi được nghe các cô gái tập hát quan họ dưới sự chỉ dẫn của bà Trưởng.
Tôi vẫn nhớ những buổi tập hát trong vườn táo mùa xuân. Trời se se, nắng ấm xuyên qua tàng cây
rơi lổ đổ xuống thảm lá khô. Các liền chị chít khăn đen, má đỏ h ồng, ngồi trên nh ững phi ến đá xanh,
tập điệu Ngỏ lời. Điệu Ngỏ lời phải hát với giọng thẹn thùng, e ấp, tiếng hát phải như nước suối
thượng nguồn, róc rách, từ từ, nhưng trong vắt, tinh khôi và hứa hẹn một dòng cuồn cuộn.
Sang hè, đêm trắng, gió lùa từ hồ sen trước nhà thổi lên mát rượi. Các chị l ại t ập đi ệu Thương nhau.
Điệu Thương nhau phải hát nồng cháy, thiết tha. Bà Trưởng dạy các chị từ cách lấy hơi, nh ả chữ tròn
vành rõ tiếng, đến cách ngân rung luyến láy âm thanh. Sau hè đ ến thu là lúc các ch ị t ập đ ược nhi ều
điệu nhất. Điệu cuối cùng là Giã bạn. Đây là điệu kết thúc hội hát, để mọi người ai về quê ấy. Điệu Giã
bạn được các chị hát với giọng lưu luyến, dùng dằng, đau đầu, nghe buồn biết chừng nào!
Từ nhà bà Trưởng ra về, tâm trí tôi vẫn cứ ngân nga điệp khúc da diết “Quan h ọ ngh ỉ, chúng em ra
về...” của điệu Giã bạn. Tôi vẫn mong ngóng đến ngày, điệp khúc đó sẽ được ngân lên bằng gi ọng hát
của chính tôi, chứ không chỉ vang lên trong tâm trí như khi ấy.
(Theo Nguyễn Phan Hách)

Bài tập đọc được chia làm mấy đoạn?
Đoạn 1: Dạo ấy ... của bà Trưởng.
Đoạn 2: Tôi vẫn nhớ ... dòng cuồn cuộn.
Đoạn 3: Sang hè...biết chừng nào!
Đoạn 4: Còn lại.

hoa tầm xuân
mát rượi
lưu luyến

giã bạn
dùng dằng
trong vắt

Điệu “Ngỏ lời” phải hát với giọng thẹn thùng,/ e
ấp,/ tiếng hát phải như nước suối thượng nguồn,/
róc rách,/ từ từ,/ nhưng trong vắt,/ tinh khôi/ và
hứa hẹn một dòng cuồn cuộn.//

Tiêu chí đánh giá
1. Đọc đúng.
2. Đọc to, rõ.
3. Ngắt, nghỉ đúng chỗ.

Tàng cây Bóng mát của cây hoặc tán lá
xum xuê của cây.

Liền chị Người nữ hát quan họ

Thượng đoạn đầu nguồn của một con
nguồn sông hoặc suối (phân biệt với
hạ nguồn)

Lấy hơi,
nhả chữ:

(kĩ thuật hát trong loại hình sân
khấu) lấy hơi là dùng hơi thở đấy
âm thanh ra sao cho phù hợp với yêu
cầu của bài hát. Nhả chữ là cách thể
hiện khuôn miệng để pháy ra rõ lời.

Tìm hiểu bà
Đọc thầm bài đọc

Thảo luận nhóm đôi
Trả lời các câu hỏi
trong SHS

1

Các liền chị tập hát trong khung
cảnh như thế nào?

Các liền chị tập hát ở nhà bà Trưởng trong khu ng cảnh
rất thơ mộng. Đường vào nhà bà cong cong như cổ
ngỗng, hai bên trồng hoa tầm xuân. Trước nhà có hồ
rộng thả sen, có vườn trồng táo. Táo cổ thụ um tùm rợp
bóng, táo chín vỡ thơm nức trên những phiến đá xanh
xếp như bộ xa lông đồ sộ ngoài trời. Khi tập hát vào
mùa xuân, trời se se, nắng ấm xuyên qua tàng cây rơi lổ
đổ xuống thảm lá khô. Vào mùa hạ, các chị tập dưới
đêm trăng, gió lùa từ hồ sen trước nhà thôi lên mát rượi.

2

Tìm những chi tiết miêu tả các
liền chị lúc tập hát?

+ Các liền chị chít khăn đen,
má đỏ hồng, ngồi trên
những phiến đá xanh tập
hát.

3

Bà Trưởng dạy các liền chị hát mỗi
điệu quan họ dưới đây ra sao?
Bà Trưởng dạy các liền chị hát mỗi điệu quan họ:
• Ngỏ lời: phải hát với giọng thẹn thùng, e ấp, tiếng hát
phải như nước suối thượng nguồn, róc rách, từ từ,
nhưng trong vắt, tinh khôi và hứa hẹn một dòng cuồn
cuộn.
• Thương nhau: phải hát nồng cháy, thiết tha; dạy các chị
từ cách lấy hơi, nhả chữ tròn vành rõ tiếng, đến cách
ngân rung luyến láy âm thanh.
• Giã bạn: hát với giọng lưu luyến, dùng dằng, đau đầu,
nghe buồn biết chừng nào!

4

Những chi tiết dưới đây giúp em
hiểu điều gì về nhân vật “tôi”?

Chi tiết
1.
2.
3.

Nhận xét
Nhân vật “tôi” rất say mê các làn điệu
quan họ.
Các làn điệu quan họ để lại rất nhiều
tình cảm, cảm xúc trong lòng nhân vật
“tôi”
Ươc mơ của nhân vật “tôi” là sau này sẽ
hát và biểu diễn các bài dân ca quan họ.

5

Dựa vào tranh minh hoạ và nội dung
bài đọc, nêu cảm nhận của em về nghệ
thuật hát quan họ.
Ví dụ: Dựa vào tranh minh hoạ và nội
dung bài đọc, em thấy nghệ thuật hát
quan họ rất tỉ mỉ chỉn chu từ quần áo,
đầu tóc cho tới cách hát, cách lấy hơi,
cách nhả chữ, nhịp điệu, giọng hát,… để
hát được một điệu quan họ là một nghệ
thuật thực sự.

Dạo ấy, chúng tôi ngày nào cũng đến nhà bà Trưởng. Trước đây, bà là trưởng bè quan h ọ n ữ n ổi
tiếng, nên lâu dần người ta gọi bà là bà Trưởng. Đường vào nhà bà cong như cổ ngỗng, hai bên tr ồng
hoa tầm xuân. Trước nhà có hồ rộng thả sen, có vườn trồng táo. Táo c ổ thụ um tùm r ợp bóng, táo chín
vỡ thơm nức trên những phiến đá xanh xếp như bộ xa lông đồ sộ ngoài trời. Trong khung c ảnh th ơ
mộng ấy, chúng tôi được nghe các cô gái tập hát quan họ dưới sự chỉ dẫn của bà Trưởng.
Tôi vẫn nhớ những buổi tập hát trong vườn táo mùa xuân. Trời se se, nắng ấm xuyên qua tàng cây
rơi lổ đổ xuống thảm lá khô. Các liền chị chít khăn đen, má đỏ h ồng, ngồi trên nh ững phi ến đá xanh,
tập điệu Ngỏ lời. Điệu Ngỏ lời phải hát với giọng thẹn thùng, e ấp, tiếng hát phải như nước suối
thượng nguồn, róc rách, từ từ, nhưng trong vắt, tinh khôi và hứa hẹn một dòng cuồn cuộn.
Sang hè, đêm trắng, gió lùa từ hồ sen trước nhà thổi lên mát rượi. Các chị l ại t ập đi ệu Thương nhau.
Điệu Thương nhau phải hát nồng cháy, thiết tha. Bà Trưởng dạy các chị từ cách lấy hơi, nh ả chữ tròn
vành rõ tiếng, đến cách ngân rung luyến láy âm thanh. Sau hè đ ến thu là lúc các ch ị t ập đ ược nhi ều
điệu nhất. Điệu cuối cùng là Giã bạn. Đây là điệu kết thúc hội hát, để mọi người ai về quê ấy. Điệu Giã
bạn được các chị hát với giọng lưu luyến, dùng dằng, đau đầu, nghe buồn biết chừng nào!
Từ nhà bà Trưởng ra về, tâm trí tôi vẫn cứ ngân nga điệp khúc da diết “Quan h ọ ngh ỉ, chúng em ra
về...” của điệu Giã bạn. Tôi vẫn mong ngóng đến ngày, điệp khúc đó sẽ được ngân lên bằng gi ọng hát
của chính tôi, chứ không chỉ vang lên trong tâm trí như khi ấy.
(Theo Nguyễn Phan Hách)

HƯỚNG DẪN GIỌNG
ĐỌC
• Đọc trôi chảy toàn bài, ngắt nghỉ câu
đúng, chú ý câu dài.
• Đọc diễn cảm các từ ngữ thể hiện tâm
trạng cảm xúc của nhân vật trong bài
thơ.

1. Tìm trong và ngoài bài đọc 2 – 3 từ cho mỗi
nhóm dưới đây:

điêu khắc, hội hoạ,
văn học, điện ảnh.

múa, đàn, thổi sáo, nhảy.

diễn viên, danh
hài, nghệ sĩ, ca sĩ.

2. Sử dụng 1 – 2 từ ngữ đã tìm được ở bài tập 1 để đặt
câu giới thiệu một môn nghệ thuật truyền thống.