KHỞI ĐỘNG

? Các hiện tượng thời tiết lúc giao mùa
thường gợi cho chúng ta rất nhiều cảm xúc,
hãy ghi lại một vài cảm xúc của em ở những
thời điểm giao mùa trong năm.
? Em đã đến tỉnh nào của miền Tây nam Bộ
chưa.
? Em đã bao giờ được trực tiếp đón gió
chướng về hoặc được nghe nói đến gió
chướng.

BÀI 2: KHÚC NHẠC TÂM HỒN
VĂN BẢN 3: “TRỞ GIÓ”
- NGUYỄN NGỌC TƯ -

* Tiểu sử
- Nguyễn Ngọc Tư (1976), sinh ra trong một gia đình
nông dân tại xã Tân Duyệt, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà
Mau
- Là một nhà văn, thành viên Hội nhà văn Việt Nam
* Sự nghiệp
- Cô học hết cấp Phổ thông Cơ sở đã nghỉ học,
mong muốn xin làm việc tại một cơ quan văn nghệ
báo chí tỉnh Cà Mau, môi trường thuận tiện có thể
phát triển nghề cầm bút mà cô đam mê.
- Phong cách sáng tác: viết về tình bạn ở đồng quê…
- Các tác phẩm tiêu biểu: Ngọn đèn không tắt (2000),
Cánh đồng bất tận (2005), Truyện ngắn Nguyễn
Ngọc Tư (2005)...

Văn bản 3: “Trở gió” (Nguyễn Ngọc Tư)
Cuộc hẹn của chúng tôi không rõ ràng, mỗi năm gió lại đến bằng một ngày khác nhau. Nên vừa bước qua
tháng Chín, tôi bắt đầu dời chiếc chuông gió sang cửa sổ phía Đông. Cuộc chờ đợi nhiều khi rất dài, đến nỗi
quên phứt đi. Để rồi một sớm mai, bỗng nghe hơi thở gió rất gần. Thoạt đầu, âm thanh ấy sẽ sàng từng giọt tinh
tang, thoảng và e dè, như ai đó đứng đằng xa ngoắc tay nhẹ một cái, như đang ngại ngần không biết người xưa
có còn nhớ ta không. Rồi nó mừng húm, khi nhận ra tôi chẳng quên được nó bao giờ (dù tôi đã để những chàng
trai như Đờ, Ka, Mờ... lãng phai tuốt luốt). Cái chuông gió với những âm thanh mỏng manh trở thành thứ đồ
chơi lãng nhách, chẳng thể hiện nổi sự hừng hực, dạt dào của nó - bây giờ lớn thành một dòng gió, xấp xãi,
cuống quýt xốc vào tấm tole bên chái Đông đã bị đứt đinh từ mùa trước. Cồn cào. Nồng nhiệt. Mà thiệt dịu
dàng. Ôi! Gió chướng.
      Tôi thường đón gió chướng về với một tâm trạng lộn xộn, ngổn ngang. Mừng đó rồi bực đó. Sao tôi lại chờ
đợi nó, chẳng phải năm nào cũng vậy, lúc cầm cây chổi ra quét sân, đứng trong gió đầm đìa tôi cũng buồn,
buồn muốn chết. Trời ơi, gió này là sắp hết năm đây, sắp già thêm một tuổi đây, mình đã kịp sống gì đâu, tay
mình vẫn trắng như vầy... Mỗi lần gió về lại cảm giác mình mất một cái gì đó không rõ ràng, không giải thích
được, như ai đó đuổi theo đằng sau, tôi gấp rãi ăn gấp rãi nói, gấp rãi cười, gấp rãi khi ngày bắt đầu rụng
xuống...
Nhưng tôi vẫn mong gió chướng về. Sự chờ đợi đã thành thói quen của thời thơ dại. Khi gió bắt đầu hiu hiu
se lạnh, đám con nít nhảy cà tưng, háo hức vỗ tay cười, vậy là gần được sắm quần áo, dép mới rồi (nhà nghèo,
cả năm chỉ được dịp này chứ mấy). Gió chướng (và gió bấc) với tôi là gió Tết, dù từ khi bắt đầu mùa gió đến
Tết, mất gần ba tháng ròng. Má tôi cũng coi nó là gió Tết, nghe gió, má thuận miệng hát "Cấy rồi mùa qua sông
cấy mướn. Ông trời ổng thổi ngọn chướng buồn cha chả là buồn..”  rồi thở dài cái thượt "Ứ hự, lụi hụi mà hết
năm...". Dường như tâm trạng má khác tôi, những sợi gió cứ như xốn xang vào nỗi nghèo túng, sợ không lo nỗi
một cái tết tử tế cho cả nhà.

Má, tánh lo xa. Chứ gió chướng vào mùa thì lúa cũng vừa chín tới, hy vọng rực lên theo màu lúa. Mùi rơm thơm
ràn rụa thổi ngang đồng, nỗi buồn lo của má tan không thành tiếng, tan mau như sương. Đáng chờ đợi lắm, vì mùa
gió chướng cũng là mùa thu hoạch. Gió thổi tạnh ráo những đôi chân suốt một mùa đầm đìa trên đồng bãi. Liếp mía
đặt từ hồi tháng hai, tháng ba, đợi gió mới chịu già, nước ngọt và trĩu, cầm khúc mía trên tay, nghe nặng trịch. Vú sữa
chín cây lúc lỉu, căng bóng, màu vàng lan dần từ đít những trái xanh, trái tím càng tím lịm, nửa đêm dơi ăn rớt lịch
bịch ngoài hè. Còn dưa hấu nữa, ui chao...
     (Bây giờ thì mùa trái cây kéo dài cả năm, cảm giác thèm thuồng ngày đó không quay lại,  nhưng xẻ trái dưa đỏ,
thưởng thức giữa cơn gió chướng hiu hiu, thấy 'đã" hơn, đậm đà hương vị hơn nhiều. Ậy, lại cực đoan...).
      Cảm xúc ngọt lành thời thơ ấu chín muồi trong ký ức, lúc lớn lên, gió chướng ám luôn vào những trang viết. Tác
phẩm nào tôi cũng cho gió lúc thấp thoáng lúc ròng ròng thổi qua (nhiều lúc hết hồn, chỉ chi tiết này thôi mình cũng
đang lặp lại,  mấy nhà phê bình không khinh khỉnh sao được). Những đám cưới được tôi cho xuất hiện trên cái nền
gió này, nhưng chỉ là cái cớ cho buồn thẫm hơn, sắc lại trên những mối tình dang dỡ. Chắc tại gió quá dịu dàng, nên
có cảm giác gờn gợn buồn, có cảm giác như gió mồ côi, cúi đầu hiu hắt đi giữa đời. Hay tại tôi đã già, đã nhận ra
không mùa vui nào là vui trọn. Con nít sướng rơn nhìn đám cưới đi qua, tự hỏi bà dì lỡ thời sao lại buồn dữ vậy. Đứa
cháu ngồi nhìn lớp da của ông ngoại mình bong ra rơi trên nền gạch, thắt lòng nghĩ về cái chết - con đường thế ngoại
sắp (và tất) phải về...
     Gió chướng với tôi, một đứa bấp bỏm văn chương, nó "gợi" khủng khiếp. Tôi vẫn thường hình dung, một mai mình
đi xa, xa lắm, xa cả những mùa gió, hoặc đọc, hoặc ai đó nhắc chỉ gọn lỏn hai từ "gió chướng", ngay lập tức tôi sẽ
chết giấc trong nỗi nhớ quê nhà. Và những hình ảnh quen thuộc hàng hàng lũ lượt hiện ra, những nùi rơm vướng oằn
nhánh me, giồng bạc hà cháy lá, con nước rong linh đinh lém bờ sông, má đứng giê lúa, trấu bay xà quần về cuối gió,
vài buồng cau quá lứa thắp lửa trên cao, tiếng chày quết bánh phồng thâm u trong rặng dừa nước... Trời lúc nào
cũng mát liu riu, nắng thức rất trễ, tầm tám giờ sáng mới thấy mặt trời ngai ngái lơi lơi, nắng không ra vàng không ra
trắng, mây cụm lại rồi rã từng chùm trên đầu.
            Ở đó, siêu thị chất đầy những dưa hấu, dưa kiệu dưa hành bánh chưng, bánh tét, liệu ở đó, có ai bán một

I.Tìm hiểu chung
- Thể

loại: tạp bút
- Phương thúc biểu đạt: tự sự
- Bố cục: 2 phần
+ Phần 1: Từ đầu đến…Ôi! Gió chướng” – Hình ảnh gió
chướng.
+ Phần 2: Phần còn lại: Tình cảm cảm xúc của nhân vật
tôi khi gió chướng về.

THẢO LUẬN

?Âm thanh của gió chướng được miêu tả như
thế nào.
?Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ nào để
miêu tả gió chướng, tác dụng của biện pháp tu
từ đó.
? Những từ ngữ, hình ảnh nào để là nổi bật
“tính cách”, “tâm trạng”, “cảm xúc” của gió
chướng.

- Biện

Hình
ảnh gió
chướng

pháp tu từ: so sánh, nhân hoá
- Âm thanh: sẽ sàng từng giọt tình tang.
- Tâm trạng, cảm xúc: mừng húm, hừng hực,
dạt dào, cồn cào, nồng nhiệt, dịu dàng,…

Gió chướng hiện lên sống động giống như con
người.

THẢO LUẬN

?Em hãy chỉ ra những biểu hiện của tâm trạng “lộn
xộn, ngổn ngang”của nhân vật “tôi” khi đón gió
chướng về.
?Lí do nào khiến nhân vật “tôi”luôn mong ngóng, chờ
đợi “gió chướng”.
?Vì sao tác giả khẳng định: Mùa gió chướng là mùa
thu hoạch.
? Câu văn cuối cùng của văn bản gợi cho em suy
nghĩ gì.(hoạt động cá nhân)

II.Tìm hiểu chi tiết
1.Tâm trạng của nhân vật “tôi” khi gió chướng về.
- Tâm trạng: lộn xộn, ngổn ngang,
+ Biểu hiện: mừng đó rồi bực đó, chờ đợi gió về nhưng khi gió về lại buồn
vì gió về có nghĩa là sắp hết năm, sắp già thêm một tuổi, mỗi lần gió về lại
cảm giác mình mất một cái gì đó không rõ ràng, không giải thích được,…
- Mong ngóng, chờ đợi:
+ Biểu hiện: gió chướng là gió Tết, mùa gió chướng là mùa thu hoạch.
->Gió chướng gợi nhắc đến quê hương, gắn liền với quê hương.
- Tình cảm với gió chướng cũng chính là tình cảm của tác giả với quê
hương. Đó chính là tình yêu, sự gắn bó tha thiết với con người, cảnh sắc
quê hương và tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, có khả năng cảm nhận được
những thay đổi rất nhỏ, rất khẽ khàng của tạo vật cũng như của tâm trạng
con người mỗi khi gió chướng về.

Cá nhân

2
Cá nhân

Cá nhân

1

4
Cá nhân

3

Khái quát lên tình cảm,
cảm xúc của tác giả
được thể hiện trong
tác phẩm.
Đọc văn bản em có
suy nghĩ gì mỗi khi gió
mùa về trên quê
hương. Em có nhận
xét gì về đặc sắc nghệ
thuật trong văn bản
“Trở gió”?

m
e
n
ê
r
t
n
ả
b
n
ă
v
Từ
a
ủ
c
u
ê
y
h
n
ì
t
n
thể hiệ
i
ớ
v
o
à
n
ế
h
t
mình như
quê hương, đất
nước?

Những điều em nắm chắc

Những điều em băn khoăn

 

 
 
 
 

Viết đoạn văn (khoảng
7- 10 dòng)cảm nghĩ
về đầu mùa thu.