TRƯỜNG TIỂU HỌC VẠN XUÂN

BÁO CÁO
BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG CÔNG TÁC GIẢNG DẠY
Giáo viên: Vi Hoàng Thành

Năm học: 2024-2025

MỤC LỤC

STT

NỘI DUNG

TRANG

1

Lý do chọn biện pháp

1

2

Nội dung biện pháp

1

3

Biện pháp đã sử dụng để giải quyết
vấn đề.

3

4

Hiệu quả của biện pháp

6

5

Kết luận

7

BIỆN PHÁP
GIÚP HỌC SINH LỚP 5D TRƯỜNG
TIỂU HỌC VẠN XUÂN NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG VIẾT VĂN TẢ
PHONG CẢNH.

Lí do chọn biện pháp.
Tôi chọn Biện pháp giúp học sinh lớp 5 nâng cao chất lượng
viết văn bởi 2 lý do:
Thứ nhất: Viết văn tả phong cảnh ở lớp 5 là nội dung rất khó
đối với học sinh Tiểu học. Để viết được bài văn theo yêu cầu của
chương trình là vấn đề không hề dễ dàng đối với các em. Ngoài việc
nắm được cấu trúc về bố cục bài văn cùng biết xây dựng dàn ý thì học
sinh còn phải biết quan sát, biết dùng một số biện pháp nghệ thuật như
là so sánh, điệp.. . Đặc biệt các em phải có vốn từ vựng phong phú mới
có thể “vẽ” được một bức tranh phong cảnh sinh động bằng ngôn ngữ.
Thứ hai: Với những trăn trở về việc viết văn của học sinh như
vậy, tôi đã áp dụng một số biện pháp giúp các em áp dụng vào viết văn
tả phong cảnh và đã đạt được những kết quả rất đáng ghi nhận để áp
dụng vào dạy học trong những năm tới.

2. Nội dung biện pháp.
2.1. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng biện pháp.
Từ trước năm học 2023-2024 tôi chỉ dạy theo mục tiêu cùng
với gợi ý của sách giáo viên thì chất lượng viết văn tả phong cảnh đạt
chất lượng chưa cao bởi nhiều lý do, cụ thể:
- Cách viết gò bó, gượng gạo, rất nhiều học sinh tả cảnh theo
cách liệt kê đặc điểm đối tượng tả. Rất ít học sinh biết so sánh các đặc
điểm, đối chiếu giữa đối tượng này với đối tượng khác làm cho các đối
tượng được tả cứ na ná giống nhau chứ không thấy được điểm nổi bật
hay chi tiết đặc biệt làm dấu ấn cho người đọc cảm nhận được đối tượng
tả. Các từ ngữ dùng để tả thường không được chọn lựa kĩ.
- Cách tả cũng đơn điệu và na ná giống nhau: Giới thiệu phong
cảnh sẽ tả, liệt kê một vài đặc điểm về màu sắc, kích thước..
- Chưa biết lựa chọn các đối tượng chính, các đặc điểm nổi bật
để miêu tả bằng các từ ngữ chỉ đặc điểm giàu hình ảnh.
Sau khi dạy xong tuần 6, tôi đã khảo sát và thu được kết quả như sau:

Bài HTT
SĨ SỐ

LỚP
5D

32

SL
2

Bài H
TL
6,3%

SL
27

 

* Những khó khăn
Đọc bài của các em, tôi thấy rất nhiều thiếu sót:
- Bài viết sơ sài, chưa bộc lộ được cảm xúc:
- Bài viết lộn xộn:
- Lỗi dùng từ sai:
- Viết câu còn lặp từ
- Viết câu dài dòng hoặc chưa trọn ý.
- So sánh hoặc dùng hình ảnh không phù hợp

Bài CHT
TL
84,3%

SL
3

TL
9,4%

*Nguyên nhân
+Một số nguyên nhân cơ bản dẫn đến những hạn chế trên gồm: Vốn kiến
thức và kinh nghiệm viết văn tả cảnh của học sinh còn hạn chế. Các em chưa có được
những kiến thức về kiểu bài, học sinh không phân biệt được kể khác với tả.
+Học sinh chưa có được kĩ năng quan sát thực tế cảnh vật, khả năng quan sát của học
sinh không được thường xuyên rèn luyện, quá trình quan sát còn hời hợt thiếu định
hướng, thiếu tinh tế chính vì vậy học sinh chưa tìm ra được đặc điểm nổi bật của cảnh
để tả. Khả năng liên tưởng của học sinh còn hạn hẹp.
+Các em chưa có được kĩ năng lập dàn ý phát triển ý xây dựng đoạn văn.
Học sinh chưa biết liên kết đoạn thành bài.
+Vốn từ ngữ của học sinh còn nghèo nàn, không hiểu nghĩa từ, dùng sai từ
đồng nghĩa.
+Học sinh chưa biết bộc lộ cảm xúc trong quá trình miêu tả, chưa viết được
câu văn có hình ảnh, chưa biết sử dụng biện pháp tu từ đã học vào việc viết văn.
+Nội dung phần lí thuyết tập làm văn giáo viên dạy chưa sâu, chưa chốt
được kiến thức cho học sinh.
+Chương trình sách giáo khoa xây dựng chưa liền mạch còn có sự gián
đoạn khiến học sinh khó tiếp cận.

2.2. Biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Biện pháp 1: Ôn luyện cho học sinh kĩ năng lập dàn ý
phát triển ý xây dựng đoạn văn và liên kết đoạn thành bài văn
hoàn chỉnh.
Ngoài việc dạy chính khóa mỗi tuần 2 tiết cho nội dung
tập làm văn, tôi đã lên lịch phụ đạo vào các buổi được nghỉ
hoặc ngày thứ Bảy cho việc phụ đạo viết văn.
- Cho học sinh quan sát nhiều cảnh khác nhau qua các video,
tranh ảnh cùng với các yêu cầu xây dựng dàn ý chi tiết cho các
đề. Trước khi xây dựng dàn ý, tôi đều yêu cầu học sinh nhắc lại
bố cục bài văn cùng dàn ý chung để học sinh nhớ và dễ định
hình.
Luyện làm dàn ý chung cho bài văn tả phong cảnh: Áp
dụng cho nhiều đề (các cảnh khác nhau) trong thời gian 3 buổi.

 
 
 
Mở bài

 
 
 

 
 

 
Than bài

 
Kết bài

 
 

Trực tiếp
Gián tiếp

- Giới thiệu cảnh sẽ tả bằng một câu cảm, nhận xét,
giới thiệu.
- Giới thiệu cảnh sẽ tả gắn với thời gian quan sát.
- Mở bài bằng một câu nói, một cách so sánh hay..để
dẫn dắt tới cảnh sẽ tả.

- Rộng,hẹp…
Tả bao quát - Xa gần…
- To nhỏ…
Tả cụ thể
Không mở
rộng
Mỏ rộng

- Không gian
- Thời gian: Sáng, trưa, chiều, xưa-nay; mùa Xuân, Hạ,
Thu, Đông
- Không gian, thời gian lồng ghép thái độ, tình cảm
- Tả xong không bình luận thêm
Nhận xét, đánh giá tình cảm, thái độ, hành động

- Dựa vào dàn ý chung, học sinh sắp xếp thành dàn ý chi tiết cho
bài văn: Đây là phần rất khó, tôi phải hướng dẫn rất kĩ và kèm thêm cho
những em học chậm.
Ví dụ: Với đề “Tả một cảnh đẹp ở quê hương em hoặc nơi em ở”
tôi đã phải hướng dẫn và chữa bài trực tiếp để học sinh định hình:
Dàn ý chi tiết:
a) Mở bài: Giới thiệu cảnh đẹp ở nơi em ở mà em muốn miêu tả
lại: hồ nước rộng mênh mông nằm giữa khu du lịch sinh thái
b) Thân bài:
- Miêu tả đặc điểm nổi bật của cảnh đẹp:
- Quanh hồ là vùng rừng bảo tồn đa đạng sinh học, ven hồ còn có
bải cỏ rộng và thoáng đãng
- Mùa này cỏ xanh mượt như tấm thảm, là nơi lũ trâu được chăn
thả tha hồ gặm cỏ và tắm mát.
- Ven hồ còn có những cây than gỗ to cỡ người lớn ôm không xuể
đang rung rinh soi bóng xuống mặt hồ trong xanh.
- Chiều chiều gió thổi tạo tiếng xì xào như mẹ thiên nhiên đang
kể chuyện từ ngàn xưa
- Rất nhiều khách đến hóng gió và chụp ảnh bên hồ

c)

Kết bài: Tình cảm, cảm xúc của em dành cho cánh đồng
cỏ mà mình vừa miêu tả
Biện pháp 2: Luyện tập ứng dụng dùng từ, đặt câu đúng,
tiến tới hay.
Mục đích của biện pháp là giúp học sinh tránh lỗi
dùng từ sai do không hiểu nghĩa của từ hoặc không biết kết
hợp sử dụng từ cho hợp lý dẫn đến sử dụng sai từ, đồng thời
học sinh sẽ thành thạo trong đặt câu có dung nhiều từ ngữ
giàu hình ảnh gợi tả, gợi cảm làm cho bài văn trở nên hay
hơn.
Cách thực hiện:
- Cho học sinh tham khảo nhiều bài văn hay, yêu cầu
các em chỉ ra những từ ngữ giàu hình ảnh, những biện pháp
nghệ thuật giúp bài văn trở nên sinh động và hay. Giáo viên
cần ghi bảng và giải nghĩa từ cho học sinh hiểu nghĩa.
Ví dụ: Đọc bài văn sau và chỉ ra những từ ngữ giàu hình ảnh,
từ ngữ gợi tả, gợi cảm:

Đường đi Sa Pa
Xe chúng tôi leo chênh vênh trên dốc cao của con đường xuyên tỉnh.
Những đám mây trắng nhỏ sà xuống cửa kính ô tô tạo nên cảm giác bồng bềnh
huyền ảo. Chúng tôi đang đi bên những thác trắng xóa tựa mây trời, những rừng cây
âm âm, những bông hoa chuối rực lên như ngọn lửa. Tôi lim dim mắt ngắm mấy con
ngựa đang ăn cỏ trong một vườn đào ven đường. Con đen huyền, con trắng tuyết,
con đỏ son, chân dịu dàng, chùm đuôi cong lướt thướt liễu rủ.
Buổi chiều, xe dừng lại ở một thị trấn nhỏ. Nắng phố huyện vàng hoe.
Những em bé Hmông, những em bé Tu Dí, Phù Lá cổ đeo móng hổ, quần áo sặc sỡ
đang chơi đùa trước cửa hàng. Hoàng hôn, áp phiên của phiên chợ thị trấn, người
ngựa dập dìu chìm trong sương núi tím nhạt.
 
Hôm sau chúng tôi đi Sa Pa. Phong cảnh ở đây thật đẹp. Thoắt cái, lá vàng
rơi trong khoảnh khắc mùa thu. Thoắt cái, trắng long lanh một cơn mưa tuyết trên
những cành đào, lê, mận. Thoắt cái, gió xuân hây hẩy nồng nàn với những bông hoa
lay ơn màu đen nhung hiếm quý.
Sa Pa quả là món quà tặng diệu kì mà thiên nhiên dành cho đất nước ta.

Buổi sáng mùa hè trong thung lũng
 
Rừng núi còn chìm đắm trong màn đêm. Trong bầu không khí đẩy hơi ẩm
và lành lạnh, mọi người đang ngon giấc trong những chiếc chăn đơn. Bỗng một con
gà trống vỗ cánh phành phạch và cất tiếng gáy lanh lảnh ở đầu bản. Tiếp đó rải rác
khắp thung lũng, tiếng gà gáy râm ran. Mấy con gà rừng trên núi cũng thức dậy gáy te
te. Trên mấy cây cao cạnh nhà, ve đua nhau kêu ra rả. Ngoài suối, tiếng chim cuốc
vọng vào đều đều… Bản làng đã thức giấc. Đó đây, ánh lửa hồng bập bùng trên các
bếp. Ngoài bờ ruộng đã có bước chân người đi, tiếng nói chuyện rì rầm, tiếng gọi
nhau í ới.
Tảng sáng, vòm trời cao xanh mênh mông. Gió từ trên đỉnh núi tràn xuống mát rượi.
Khoảng trời sau dãy núi phía đông ửng đỏ. Những tia nắng đầu tiên hắt chéo qua
thung lũng, trải trên đỉnh núi phía tây những vệt sáng màu lá mạ tươi tắn… Ven rừng,
rải rác những cây lim đã trổ hoa vàng, những cây vải thiều đỏ ối những quả…
Nắng vàng lan nhanh xuống chân núi rồi rải vội lên đồng. Bà con xã viên đã đổ ra
đồng cấy mùa, gặt chiêm. Trên những ruộng lúa chín vàng, bóng áo chàm và nón trắng
nhấp nhô, tiếng nói, tiếng cười nhộn nhịp vui vẻ.
Theo Hoàng Hữu Bội 

- Cung cấp thêm cho học sinh nhóm từ tượng hình, tượng thanh
mà phần lớn các từ đó là từ láy thuần Việt theo chủ đề (thời gian áp dụng
là 2 tuần, mỗi tuần 3 buổi)
Chẳng hạn, để tả mặt hồ cần chú ý lựa chọn những từ: Mặt hồ lăn tăn gợn
sóng, xanh biêng biếc, trong veo, trong vắt, đìu hiu, buồn bã. Xao động,
mênh mông
Thuyền nan tròng trành, đong đưa, rủ xuống, lưa thưa, xao động...
Để tả thác nước, cần lựa chọn những từ: ầm ầm, ào ào, bọt tung
trắng xóa, kì vĩ, sương khói mờ ảo, sôi sục, giận dữ.
- Cho học sinh áp dụng nhóm từ ngữ nói trên vào các đề văn tả cảnh cụ
thể:
Tôi đã chọn một số đề cụ thể cho học sinh thực hành: tả cảnh đẹp
nơi em ở; tả một thác nước ở địa phương em (ví dụ thác Thiên Thủy, thác
Hón Yên, thác Canh Mằng..); tả cảnh hồ nước (Hồ Thắm, hồ Cửa Đặt..); tả
cảnh đẹp biển Sầm Sơn…qua 2 bước cầm tay chỉ việc:
+ Làm dạng bài điền khuyết vào bài văn có sẵn.

Ví dụ:
THÁC Y-A-LY
Chuyện lạ mà có thực. Ở Tây Nguyên có một hồ rộng…………….. nằm trên
dãy núi Chư-pa. Con sông Bô-cô chảy từ Kon Tum về tới đây, bị dãy núi
Chư-pa chắn ngang, tạo nên một hồ nước tuyệt đẹp ở lưng chừng trời.
Ở phía bờ đông bắc, mặt hồ ………. như gương. Những cây gỗ tếch xòe tán
rộng soi bóng xuống mặt nước. Nhưng về phía bờ tây, một khung cảnh
…….. diễn ra trước mắt. Mặt hồ, sóng chồm ……, bọt tung trắng xóa, nước
réo ……. Cách xa nửa ngày đường, đã nghe tiếng nước réo, tưởng như có
trăm vạn tiếng quân reo giữa núi rừng ……. Đó là nguồn nước Bô – cô thúc
mạnh vào sườn núi Chư – pa bắt núi phải cắt đôi. Nước …….. phóng qua núi
rồi đổ xuống, tạo nên thác Y- a- li. Thác nước thẳng đứng, chảy mòn đá,
thành mười hai bậc từ trên đỉnh núi xuống mặt nước. Nước trút từ trên trời
xuống, trông như một biển mù sương, đẹp ………. Nhất là lúc sắp hoàng
hôn, mặt trời xói thẳng vào dòng nước …….. trông như người ta dát một mẻ
vàng vừa luyện xong.
(phẳng lặng, mênh mông, hung vĩ, dữ dội, ào ào, trùng điệp, ào ạt, tuyệt
vời,lấp lánh)
+ Tự viết bài văn hoàn chỉnh để giáo viên đánh giá.

2.3. Hiệu quả của biện pháp qua việc áp dụng vào dạy học.
Năm học 2023 - 2024, sau khi áp dụng biện pháp vào quá trình dạy học
Tiếng Việt cho học sinh lớp 5D, tôi thu được kết quả như sau:
- Không khí học tập các tiết học trở nên sôi nổi, hào hứng, học sinh tích cực
do các em định hình được cách viết, hào hứng trao đổi bài để chấm cho nhau.
- Về kết quả thu được của điểm viết (Văn tả phong cảnh) sau khi áp dụng
biện pháp so với đầu năm chưa áp dụng:
Hoàn thành tốt
Lớp 5D

Sĩ số HS

Hoàn thành

Chưa hoàn thành

SL

TL

SL

TL

SL

TL

Đầu năm

32

2

6,3%

27

84,3

3

9,4

Cuối năm

32

9

28,12%

23

71,88%

0

 

Tăng/giảm

32

6

18,8%

4

12,5%

3

9,4%

Chất lượng môn Tiếng Việt cuối năm học 2003-3004 đạt như sau:

HTT
SĨ SỐ

LỚP
5D

32
 

H

CHT

SL

TL

SL

TL

SL

TL

9

28,12%

23

71,88%

0

 

3. Kết luận

Biện pháp giúp học sinh lớp 5D trường Tiểu học Vạn Xuân nâng cao
chất lượng viết văn tả phong cảnh tôi đã áp dụng là một biện pháp phù hợp
trong dạy học Tiếng Việt nói chung và nội dung viết văn nói riêng. Biện pháp
này đã giúp học sinh từng bước định hình rồi viết được bài văn hoàn chỉnh từ
đạt hoàn thành trở lên. Có thể nói đây là biện pháp thiết thực và phù hợp cho
việc dạy học cho học sinh lớp 5 nên có thể áp dụng đại trà trong dạy học nội
dung viết của môn Tiếng việt.
Tuy vậy, biện pháp này giáo viên cần có kĩ năng viết văn tốt đồng
thời đòi hỏi sự đầu tư nghiên cứu, sự phân hóa trình độ của nhóm học sinh
cũng như không ngại khó, ngại khổ hi sinh ngày nghỉ để phụ đạo cho học
sinh.
4. Cam kết
Trên đây là biện pháp do tôi nghiên cứu và ứng dụng thành công vào
lớp phụ trách đem lại kết quả tốt. Tôi cam đoan đây là biện pháp do tôi tự
mình nghiên cứu, không sao chép của người khác.
Vạn Xuân ngày 10 tháng 12 năm 2024
Người báo cáo
 
 Vi Hoàng Thành