TRƯỜNG TH & THCS NGUYỄN BỈNH KHIÊM
GV: NGUYỄN THỊ THANH THÚY

BÀI 5: NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

VIẾT: NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ CỦA
ĐỜI SỐNG

? Mỗi hình ảnh tương ứng với
một vấn đề của đời sống, em hãy
gọi tên vấn đề đó?

Sức mạnh của tình
yêu thương

4

Bạo lực
học đường
5

Lòng biết ơn

6

Những tác động của
mạng xã hội

I. ĐỊNH HƯỚNG
1. Tại sao các văn bản đọc hiểu đã học trong Bài 5 sách Ngữ Văn
8, tập một đều là những bài nghị luận về một vấn đề của đời sống?
- Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn) đặt vấn đề: thái độ và hành động
trước nguy cơ xâm lược của ngoại bang.
- Đoạn mở đầu bài Đại cáo Bình Ngô (Nguyễn Trãi) khẳng định Việt
Nam là nước độc lập, có nền văn hiến và lịch sử rất đáng tự hào.
- Chiếu dời đô (Lý Công Uẩn) trình bày lí do và ý nghĩa của việc dời
thủ đô về đất Thăng Long.
- Nước Việt Nam ta nhỏ hay không nhỏ? (Dương Trung Quốc) nêu lên
vấn đề: Làm thế nào để đất nước Việt Nam mãi trường tồn và phát
triển ngày càng lớn mạnh?

Vấn đề của đời sống mà bài viết nêu lên cần thiết thực và
giàu ý nghĩa.
Người viết cần thể hiện rõ ý kiến của mình về vấn đề đã
nêu lên.
2. LƯU Ý

Vấn đề và ý kiến của người viết phải được làm sáng tỏ
bằng các lí lẽ và bằng chứng phong phú, chính xác, có sức
thuyết phục,...
Ý kiến, lí lẽ và bằng chứng cần có quan hệ chặt chẽ, tập
trung làm rõ vấn đề; giữa các đoạn văn trong thân bài cần
có câu chuyển đoạn

II. THỰC
HÀNH

1. Đề bài: Suy nghĩ của em về “Những
sắc màu của tình yêu Tổ quốc”
Các bước cần
thực hiện
Bước 1: Chuẩn bị
Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý
Bước 3: Viết bài
Bước 4: Kiểm tra và chỉnh sửa

a. Chuẩn bị
- Đọc kĩ và tìm hiểu đề để biết các thông tin chính trước khi viết:
+ Trọng tâm cần làm rõ: các biểu hiện khác nhau của tình yêu Tổ
quốc.
+ Kiểu văn bản chính: nghị luận xã hội.
+ Phạm vi bằng chứng: từ thực tế cuộc sống; từ kiến thức lịch sử,
thơ văn liên quan,...
- Nhớ lại những trang lịch sử oai hùng và đầy tự hào của dân tộc (sự
kiện, con người,...).
- Tìm đọc, tham khảo các bài viết về lòng yêu nước xưa và nay.
- Ghi chép những nội dung liên quan và chuẩn bị tranh ảnh, sơ đồ,
bảng biểu về các sự kiện, con người tiêu biểu (nếu có).

b. Tìm ý và lập dàn ý
- Hình thức: Hoạt động nhóm (theo cặp đôi)
- Yêu cầu: Hoàn thiện những nội dung trong các phiếu học tập bằng việc trả lời các câu hỏi.
- Thời gian: 5 phút - phiếu 1, 10 phút - phiếu 2

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 - PHIẾU
TÌM Ý
- Nêu các biểu hiện khác nhau
của tình yêu Tổ quốc?
+ Nêu biểu hiện cụ thể của yêu
thiên nhiên, đất nước, con người?
+ Nêu biểu hiện cụ thể của quý
trọng văn hóa dân tộc?
+ Nêu biểu hiện cụ thể của tự hào
về lịch sử dân tộc?
+ Nêu biểu hiện cụ thể của xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 - PHIẾU LẬP DÀN Ý
Mở bài Nêu ý khái quát: các biểu hiện của tình
yêu Tổ quốc
Thân
- Đoạn 1: Yêu thiên nhiên, đất nước,
bài
con người: …
- Đoạn 2: Quý trọng văn hóa dân tộc:
…
- Đoạn 3: Tự hào về lịch sử dân tộc: …
- Đoạn 4: Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc:
….
Kết bài Nêu ý tổng hợp: tình yêu Tổ quốc thật
đa dạng, phong phú

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 - PHIẾU TÌM Ý
- Nêu các biểu hiện - yêu thiên nhiên, con người; tự hào về lịch sử dân tộc; sẵn sàng
khác nhau của tình yêu
bảo vệ Tổ quốc; làm cho đất nước mạnh giàu;...
Tổ quốc?

+ Nêu biểu hiện cụ thể - yêu làng xóm quê hương; yêu thiên nhiên núi đồi, sông biển;
của yêu thiên nhiên, đất
yêu gia đình và những người trong cộng đồng;...
nước, con người?
+ Nêu biểu hiện cụ thể - quý trọng tiếng nói, phong tục, truyền thống văn hoá.
của quý trọng văn hóa
dân tộc?
+ Nêu biểu hiện cụ thể - tự hào về truyền thống dựng nước, giữ nước, văn hoá nghệ
của tự hào về lịch sử
thuật,...
dân tộc?
+ Nêu biểu hiện cụ thể - học tập, lao động, bảo vệ đất nước,...
của xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc?

Tìm ý

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 - PHIẾU LẬP DÀN Ý

Mở bài
Thân bài

Kết bài

Nêu ý khái quát: các biểu hiện của tình yêu Tổ
quốc
- Đoạn 1: Yêu thiên nhiên, đất nước, con người:
…
- Đoạn 2: Quý trọng văn hóa dân tộc: …
- Đoạn 3: Tự hào về lịch sử dân tộc: …
- Đoạn 4: Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc: ….
Nêu ý tổng hợp: tình yêu Tổ quốc thật đa dạng,
phong phú

2. Rèn luyện kĩ năng viết câu khẳng định, phủ định và câu cảm trong
văn nghị luận
a. Cách thức
- Văn nghị luận vừa có lí lẽ, lập luận chặt chẽ, vừa biểu hiện cảm xúc, tình
cảm của người viết; nêu rõ được ý kiến đồng tình hay phản đối. Vì thế, khi
viết cần chú ý kết hợp các loại từ ngữ và
+ Câu khẳng định, phủ định (nhất định, không, không thể,...)
+ Câu văn biểu cảm (ôi, than ôi, hỡi ôi,...),...
+ Cần vận dụng từ ngữ thể hiện sự lập luận (tuy ... nhưng, vì thế, cho nên,
không những ... mà còn, càng ... càng, phải chăng, chẳng lẽ, như vậy, suy
ra,...)
+ Các từ ngữ như đang tranh luận, đối thoại trực tiếp với người đọc (vâng,
chẳng lẽ, đúng thế, điều ấy đã rõ,...).

b. Bài tập
Nhận biết các yếu tố khẳng định (phủ định) và biểu cảm trong hai
đoạn văn sau:
+ Nay các ngươi ngồi nhìn chủ nhục mà không biết lo; thân chịu quốc
sỉ mà không biết thẹn. Làm tướng triều đìinh đứng hầu quân man mà
không biêt tức; nghe nhạc thái thường đãi yến sứ ngụy mà không biết
căm...
(Hịch tướng sĩ – Trần Quốc Tuấn).
+ Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình, khinh thường mệnh
trời, không noi theo dấu cũ Thương, Chu, cứ đóng yên đô thành ở nơi
đây, khiến cho triều đại không được lâu bền, số vận ngắn ngủi, trăm
họ phải hao tổn, muôn vật không được thích nghi. Trẫm rất đau xót về
việc đó,... (Chiếu dời đô - Lý Công Uẩn).

b. Bài tập

Viết đoạn văn cho đề bài nêu ở mục II. Thực
hành, trong đó có sử dụng câu khẳng định,
câu phủ định và câu cảm.

Luyện tập
Bài 1. Các bước để viết bài văn nghị luận về một vấn đề của đời
sống là gì?
A. Chuẩn bị, tìm ý và lập dàn ý, viết bài, kiểm tra và chỉnh sửa
B. Chuẩn bị; tìm ý và lập dàn ý, kiểm tra và chỉnh sửa, viết bài
C. Tìm ý và lập dàn ý, chuẩn bị, kiểm tra và chỉnh sửa, viết bài
D. Kiểm tra và chỉnh sửa, viết bài, chuẩn bị, tìm ý và lập dàn ý
Trả lời: đáp án A

Luyện tập
Bài 2. Trong các thao tác để thực hiện viết bài văn bài văn nghị
luận về một vấn đề của đời sống theo em thao tác nào là quan
trọng nhất, vì sao?
Gợi ý: Học sinh có thể lựa chọn thao tác mà học sinh nhận thấy là
quan trọng nhất, chỉ cần đưa ra kiến giải hợp lí và thuyết phục.

Vận dụng

Suy nghĩ của em về “Những tác động tích cực
và tiêu cực của mạng xã hội đến học sinh”?

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
* Bài cũ:
- Nắm được nội dung đã được hướng dẫn tìm hiểu trên lớp
- Hoàn thành các bài tập
* Bài mới:
- Soạn bài: Nói và nghe: Nghe và tóm tắt nội dung thuyết trình về
một vấn đề của đời sống