Khởi động:

Hãy tìm các câu tục ngữ có trong các ví dụ sau:
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
Cái nết đánh chết cái đẹp
Góp gió thành bão
Nhắm mắt xuôi tay
Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng
Mẹ tròn con vuông
Đi một ngày đàng học một sàng khôn
Đói cho sạch, rách cho thơm
Một nắng hai sương
Nước đổ lá khoai

Tục ngữ

Thành ngữ

I.Tri thức tiếng Việt
Đặc điểm
phân biệt

Tục ngữ

Thành ngữ

Hình thức

 

 

Chức năng

 

 

Ví dụ

 

 

Đặc điểm
phân biệt

Tục ngữ

Thành ngữ

Hình thức

 
Là 1 câu diễn
đạt một
ý trọn vẹn.

 

Chức năng Nhận xét, đúc
 
kết kinh
nghiệm, tăng độ tin cậy,
thuyết phục.
Ví dụ
Cha mẹ  sinh con,

trời sinh tính

Là tập hợp từ cố định
quen dùng.
Làm cho câu  văn giàu hình
ảnh, cảm xúc.
  rùa
Chậm như

*Thành ngữ :
-Khái niệm: Là một tập hợp từ cố định quen
dùng.
VD: Chậm như rùa, nhanh như cắt, đen như
cột nhà cháy,..
-Chức năng: làm cho lời nói, câu văn trở nên
giàu hình ảnh, cảm xúc (là 1 bộ phận của câu).

Bài tập nhanh

Điền các từ còn thiếu trong các thành ngữ sau:
thổi
1.lớn nhanh như…….
guốc trong bụng
2.đi……….
sắt
3.mình đồng da ……
mây
4.một bước lên ……..
chân cổ
5. vắt……..lên

+Em hãy tìm từ còn thiếu trong mỗi câu thành ngữ.
+Những thành ngữ này có gì giống nhau về cách thể
hiện nội dung?

“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.”
+Đây là thành ngữ hay tục ngữ? Có ý
nghĩa gì?

*Nói quá:

*Nói quá: là biện pháp phóng đại mức độ,

quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng
được miêu tả nhằm nhấn mạnh, gây ấn
tượng, tăng sức biểu cảm cho sự diễn đạt.
VD: Tát cạn biển Đông.

Bài tập nhanh

Cho ví dụ: “Chẳng ai
muốn thấy một “cao thủ
dế” qua đời bằng cách
đó.”
+Trong câu trên từ “qua
đời” được dùng thay thế
cho từ nào?
+Việc dùng từ “qua đời”
có tác dụng gì?

VD: Cách diễn đạt “về với thượng đế chí nhân” trong
đoạn văn sử dụng biện pháp tu từ gì? Có tác dụng gì?

*Nói giảm nói tránh là biện pháp dùng
cách diễn đạt tế nhị, tránh gây cảm giác
quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề, tránh thô
tục, thiếu lịch sự.

II.Luyện tập
Bài tập 1

PHIẾU BÀI TẬP

Câu

Thành ngữ

Thuộc thành phần

Tác dụng/
Ý nghĩa

a)

 

 

 

b)

 

 

 

c)

 

 

 

Bài tập 1

Câu

Thành ngữ

Thuộc thành phần

Tác dụng/
Ý nghĩa

a)

Vui như Tết

Vị ngữ

Cảnh vui vẻ, tưng bừng, nhộn
nhịp

b)

Cưỡi ngựa xem hoa

Vị ngữ

Làm một việc qua loa, đại khái,
không tìm hiểu kĩ

c)

Tối lửa tắt đèn

Trạng ngữ

Chỉ những lúc khó khan, hoạn
nạn

Bài tập 4+ Bài tập 7: Làm giấy kiểm tra nộp
Bài tập 4:
HS đặt câu có sử dụng các thành ngữ: nước đổ đầu vịt,
như hai giọt nước, trắng như tuyết.
Yêu cầu: HS viết đúng cấu trúc câu, có gạch chân
thành ngữ được sử dụng.
Bài tập 7: Tìm hình ảnh có sử dụng phép so sánh
trong đoạn văn và nêu tác dụng.

Bài tập 7:
-Hình ảnh so sánh:
+vươn cổ dài như tàu bay cổ ngỗng lướt qua trên sông
+tiếng chim kêu náo động như tiếng xóc những rổ tiền đồng
+Cồng cộc đứng trong tổ vươn cánh như tượng những người vũ nữ
bằng đồng đen đang vươn tay múa.
+Chim già đãy, đầu hói như những ông thầy tu mặc áo xám
+Nhiều con chim rất lạ, to như con ngỗng đậu đến quằn nhành cây.
-Tác dụng: Với những hình ảnh so sánh làm cho đối tượng được miêu
tả trở nên cụ thể, chi tiết và sinh động hơn, góp phần vẽ nên một khung
cảnh đất rừng phương Nam hoang dã, náo nhiệt bởi sự phong phú của
các loài sinh vật nơi đây.

Vận dụng

Bài tập 3
Trò chơi: “Anh xanh em đỏ”
-Mỗi em được phát một tấm thẻ màu đỏ và một tấm thẻ màu xanh.
GV đọc lần lượt các ví dụ có trong BT 3, nếu là tục ngữ thì HS giơ thẻ
màu đỏ, nếu ví dụ là thành ngữ thì HS giờ thẻ màu xanh.
-Em nào giơ thẻ đúng hết các ví dụ thì chiến thắng.
-Em nào có lượt sai thì đứng lên bục và chịu hình phạt của những bạn
chiến thắng.