MÔN : KHTN 7

HỘP QUÀ BÍ ẨN
Trong mỗi hộp quà ẩn
chứng một số điểm bí ấn.
Các em hãy trả lời đúng
các câu hỏi để nhận về
phần quà cho mình nhé.

BÀI MỚI

9 điểm

10 điểm

9 điểm

9 điểm

10 điểm

START

Câu 1: Có mấy loại chùm sáng?

12
3

9
6

A: 3
B: 1
C: 2
D: 4

Hết
Giờ

CHÚC
MỪNG

START

Câu 2: Chùm sáng song song là
chùm sáng có các tia sáng

12
3

9
6

Hết Giờ

A: Loe rộng ra
B: Song song với nhau
C: Cắt nhau tại 1 điểm

CHÚC
MỪNG

START

Câu 3: Tia sáng được biểu diễn là
một đường thẳng có

12
3

9
6

Hết Giờ

A: chiều dày lớn
B: chiều mũi tên

CHÚC
MỪNG

C: mũi tên chỉ chiều truyền của ánh sáng.
D: chung 1 điểm

START

12
3

9
6

Hết Giờ

CHÚC MỪNG EM
NHẬN ĐƯỢC MỘT
TRÀNG PHÁO TAY

START

Câu 4: Vùng tối là vùng ở phía sau vật
cản

12
3

9
6

Hết Giờ

A: nhận được ánh sáng
B: nhận được ánh sáng từ nguồn sáng truyền tới
C: không nhận được ánh sáng

CHÚC
MỪNG

D: không nhận được ánh sáng từ nguồn sáng truyền tới

START

12
3

9
6

Hết Giờ

CHÚC MỪNG EM
NHẬN ĐƯỢC MỘT
TRÀNG PHÁO TAY

Bài 16:SỰ PHẢN
XẠ ÁNH SÁNG

I. HIỆN TƯỢNG PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

Hãy tìm thêm
ví dụ về hiện
tượng phản xạ
ánh sáng

Khi chiếu một chùm ánh sáng vào gương thì chùm
ánh sáng bị hắt trở lại theo hướng khác . Hiện tượng
đó gọi là phản xạ ánh sáng

Ảnh của cây trên mặt nước

Ảnh của chú mèo trong gương

-Hiện tượng phản xạ ánh sáng là hiện tượng ánh sáng
bị hắt lại theo hướng khác khi gặp mặt phản xạ.
-Mặt phản xạ được gọi là gương phẳng nếu có bề mặt
phẳng, nhẵn bóng.
Tìm thêm ví dụ về hiện tượng phản xạ ánh sáng
mà em quan sát được trong thực tế.

Soi gương

Ảnh của vật trong gương

Quy ước:

- Gương phẳng (G): biểu diễn
bằng một đoạn thẳng, phần gạch chéo
S
là mặt sau của gương.
+Tia sáng tới SI: Tia sáng chiếu tới mặt
gương.
+Tia phản xạ IR: Tia phản xạ từ mặt gương.
+ Điểm tới I: Giao điểm tia sáng tới
+ Pháp tuyến IN: đường thẳng vuông góc (G)
gương.

N

R

i i'
I

+Mặt phẳng tới: Mặt phẳng chưa tia sáng tới và pháp tuyến
với mặt gương tại điểm I.
tạiGóc
điểmtớitới.SIN
ˆ i : Mặt phẳng chứa tia sáng tới và pháp
+
tuyến tại điểm tới.
ˆ i ': Góc giữa tia sáng phản xạ và
+ Góc phản xạ  NIR
pháp tuyến tại điểm tới.

II . Định luật phản xạ ánh sáng:
1. Thí nghiệm

1) Một gương phẳng
2)Một bảng chia độ được
Chia làm hai nửa
3) Một đèn tạo chùm
sáng hẹp tia sáng)

Thí nghiệm
- Bước 1: đặt 1 gương phẳng vuông góc với 1 thước
chia độ tại tâm I của thước, đường thẳng IN vuông góc
với mặt gương tạ vị trí 00 . Đường IN được gọi là pháp
tuyến của gương.
- Bước 2: Dùng đèn chiếu một tia sáng tới SI đi là là
trên mặt chia độ đến gương, tia này có tia phản xạ từ
gương là IR. Điểm I được gọi là điểm tới
I
S
R

Tia sáng phản xạ có xuất hiện trên mặt phẳng tới
không?
Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng tới
Góc
tới i
60o

I

R

i

i'

N

S

Góc phản
xạ i'
600

Góc Góc phản
tới i
xạ i'
45o
450

I

i'

i

R

S
N

Góc Góc phản
tới i
xạ i'
30o
300

I

i'

i
S

R
N

SIN = i gọi là góc tới
NIR = i' gọi là góc phản xạ
Góc tới i

600

Góc phản xạ i'

450

600
450

30

300

0

So sánh độ lớn
của góc phản xạ
và góc tới

I

i' i
S

R
N

bằng
Kết luận:Góc phản xạ luôn luôn...............góc
tới

2. Định luật phản xạ ánh sáng

- Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng tới
-Góc phản xạ bằng góc tới: i' =
i
1.Có thể viết công thức của định
luật phản xạ ánh sáng
i = i' được không? Tại sao?
Về mặt toán học, có thể viết công thức của định luật
phản xạ ánh sáng i = i' nhưng về mặt Vật lí thì không
thể viết được vì góc phản xạ phụ thuộc vào góc tới
nên phải viết i' = i thể hiện đúng mối quan hệ nhân quả.

2. Chiếu tia sáng tới dưới góc tới 30o vào gương phẳng
đặt thẳng đứng, vẽ hình biểu diễn tia sáng tới và tia
sáng phản xạ.
Cách vẽ:
Vẽ gương phẳng G đặt thẳng đứng
S
Vẽ pháp tuyến IN vuông góc với
mặt phẳng gương tại điểm I
300
N
o
Vẽ tia sáng tới SI dưới góc tới 30
300
vào gương phẳng với I là điểm tới
R
o
Ta có SIN = 30
G
Vẽ tia phản xạ IR sao cho RIN = SIN = 30o

I

        

3. Chiếu một tia sáng vào gương phẳng đặt nằm ngang
ta được tia sáng phản xạ vuông góc với tia sáng tới.
Em hãy tính góc tới và góc phản xạ. Vẽ hình.

Ta có hình vẽ:

Tia sáng phản xạ vuông góc với tia sáng tới nên
i + i' = 90o
Mà theo định luật phản xạ ánh sáng thì i = i'
Do đó:

4. Cho tia tới SI tia và gương phẳng M như hình vẽ
a) Vẽ tia phản xạ.
S

b) Giữ nguyên tia tới SI, muốn
thu được tia phản xạ có hướng
thẳng đứng từ dưới lên thì phải
đặt gương như thế nào? Vẽ hình?
R

S

N

M
I

N

R

I
M

III. Phản xạ và phản xạ khuếch tán

1. Em hãy vẽ các tia phản xạ của các tia sáng tới trong hình
16.3a và 16.3b.
2. Nhận xét về hướng của các tia sáng phản xạ đã vẽ trong
Hình 16.3a và 16.3b. Giải thích.

Hình 16.3a: Các tia sáng
tới song song bị phản xạ
qua gương phẳng cho các
tia phản xạ cũng cùng
hướng và song song với
nhau.

Hình 16.3b: Các tia sáng
tới song song bị phản xạ
qua gương không phẳng
cho các tia phản xạ theo
các hướng khác nhau.
 

Hiện tượng phản xạ

Hiện tượng phản xạ
khuếch tán

- Khi mặt phản xạ nhẵn thì xảy ra hiện tượng phản xạ,
- Khi mặt phản xạ không nhẵn thì xảy ra hiện tượng
phản xạ khuếch tán

Phản xạ là hiện tượng các tia sáng song song
truyền đến bề mặt nhẵn, bị phản xạ theo một
hướng.

Phản xạ khuếch tán là hiện tượng các tia
sáng song song truyền đến bề mặt nhẵn,
bị phản xạ theo mọi hướng.
+ Khi có phản xạ, ta có thể thấy ảnh của vật.
+ Khi có phản xạ khuếch tán, ta không nhìn thấy
ảnh của vật.

Tìm thêm ví dụ về phản xạ và phản xạ
khuếch tán.

Mặt gương nhẵn
bóng

Khi có phản xạ, ta
có thể nhìn thấy ảnh
trong gương.

Mặt gương bám đầy nước
Khi có phản xạ khuếch
tán, ta không thể nhìn thấy
ảnh trong gương.

- Khi mặt hồ gợn sóng xảy
- Khi mặt hồ phẳng lặng
ra hiện tượng phản xạ
xảy ra hiện tượng phản xạ
khuếch tán nên ta không
nên ta nhìn thấy bóng tháp
thấy bóng tháp rùa trên
rùa in rõ nét trên mặt
mặt nước nữa.
nước.

LUYỆN TẬP

Câu 1: Chỉ ra phát biểu sai:
A. Ánh sáng bị hắt trở lại khi gặp mặt phân
cách là hiện tượng phản xạ ánh sáng.
B. Phản xạ ánh sáng chỉ xảy ra trên mặt
gương.
C. Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng chứa tia
sáng tới và pháp tuyến tại điểm tới.
D. Góc phản xạ là góc tạo bởi tia sáng phản
xạ và đường pháp tuyến tại điểm tới.

Câu 2: Nội dung nào sau đây không thuộc
về Định luật phản xạ ánh sáng:
A. Góc phản xạ bằng góc tới.
B. Tia phản xạ nằm trong gương phẳng
chứa tia tới và đường pháp tuyến của
gương ở điểm tới.
C. Phương của tia tới xác định bằng góc
SIN = i gọi là góc tới.
D. Góc phản xạ nhỏ hơn góc tới.

Câu 3: Chiếu một tia sáng vuông góc với mặt một
gương phẳng. Góc phản xạ r có giá trị nào sau đây?

A

r = 90°
r = 45°

C

B

r = 180°.
r = 0°

D

Câu 4: Chọn góc đo thích hợp để điền vào chỗ
trống: Khi tia tới có góc tới ............... thì tia
phản xạ gần như thẳng hàng với tia tới.
A

i = 600

B

i = 900

C

i = 300

D

i = 450

Câu 5: Hiện tượng nào sau đây liên quan đến sự
phản xạ ánh sáng?
A. Ánh sáng mặt trời tạo ra hiện tượng quang hợp.
B. Ánh sáng mặt trời phản chiếu trên mặt nước.
C. Ánh sáng mặt trời làm pin quang điện hoạt động.
D. Ánh sáng mặt trời làm nóng bếp mặt trời.
Câu 6: Hình vẽ nào sau đây mô tả đúng định luật
phản xạ ánh sáng?

Câu 7: Phát biểu nào sau đây là sai khi nói
về định luật phản xạ ánh sáng?
A. Góc phản xạ bằng góc tới.
B. Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng chứa tia
tới và đường pháp tuyến với gương ở điểm tới.
C. Tia phản xạ luôn song song với tia tới.
D. Góc hợp bởi tia tới và pháp tuyến bằng góc
hợp bởi tia phản xạ và pháp tuyến.

Câu 8: Trường hợp nào sau đây có phản xạ
khuếch tán?
A. Ánh sáng chiếu đến mặt gương.
B. Ánh sáng chiếu đến mặt hồ phẳng lặng.
C. Ánh sáng chiếu đến mặt hồ gợn sóng.
D. Ánh sáng chiếu đến tấm bạc sáng, phẳng.

Câu 9: Hãy cho biết hiện tượng phản xạ gương hay
phản xạ khuếch tán sẽ xảy ra khi có một chùm ánh
sáng chiếu tới một bề mặt trong từng trường hợp sau.
Giải thích.
a) Đáy chậu bằng nhôm, bóng.  Phản xạ gương
b) Mặt hồ nước phẳng lặng.  Phản xạ gương
c) Bề mặt ví da đã cũ.  Phản xạ khuếch tán
d) Tấm vải.



e) Gương soi.

Phản xạ khuếch tán

 Phản xạ gương

g) Tấm bìa cứng.

 Phản xạ khuếch tán

VẬN DỤNG

Bài tập 1.Chiếu một tia sáng tới chếch 1 góc 200 vào
một gương phẳng ta được tia sáng phản xạ tạo với tia
sáng tới một góc.
N
0
0
A. 40
C. 80
R
S
i
i'
B. 700
D. 1400
20
0

I

Giải: Theo đề bài, tia tới hợp với gương 1 góc 200 suy
ra i = 700
Mặt khác, theo định luật phản xạ ánh sáng i = i'= 700
Þ Tia phản xạ tạo với tia sáng 1 góc bằng:
i +i' = 700+ 700= 1400
Vậy tia phản xạ tạo với tia sáng 1 góc 1400

Bài tập 2. Một tia sáng mặt trời buổi sáng lọt qua khe
cửa chếch 450 so với mặt đất (coi mặt đất nằm ngang).
Cần đặt gương phẳng như thế nào để thu được tia sáng
phản xạ rọi thẳng đứng vào một bể cá dưới nền nhà.
Vẽ hình.
S

i'

N

i

I

450

R

Giải: Vì tia phản xạ rọi thẳng đứng
nên tia phản xạ
Hợp với mặt đất 1 góc 900
Þ Tia phản xạ hợp với tia tơi 1 góc
900+450 =1350
Þ i +i' = 1350
Mà theo định luật PXAS thì i=I = >
i=i'=1350/2= 67,50
=> Gương sẽ đặt so với mặt đất 1 góc
67,50

Bài tập 3. Hai gương phẳng G1 và G2 đặt vuông
góc với nhau (Hình 16.2). Tia sáng SI chiếu
chếch 450 vào gương phẳng G1.
Vẽ Hình 16.2 vào vở và vẽ đường truyền của tia
sáng lần lượt phản xạ qua G1, G2.