TRƯỜNG THCS THƯỜNG PHƯỚC 2

Giaùo vieân : Nguyễn Thị Lệ Thô

4 Tình hình văn hóa
Xã hội

Sau chiến tranh xã hội
có mấy tầng lớp cư
dân?

* Xã hội gồm 5 tầng lớp.
- Vương hầu, quý tộc.
- Địa chủ.
- Nông dân, nông dân tá điền.
- Thợ thủ công, thương nhân .
- Nông nô, nô tỳ.

Đêi sèng c¸c tÇng líp nh©n d©n trong
x· héi thêi TrÇn
Các tầng lớp dân cư

Thống trị

Vua
Vương hầu, quý tộc
Địa chủ
Nông dân – tá điền

Bị trị

Đời sống

Sống sung sướng bằng
bổng lộc của triều đình
và tô thuế của tầng lớp
bị trị.

Tự lao động để nuôi
sống bản thân, làm các
Thợ thủ công, thương nhân
nghĩa vụ đối với nhà
nước và các nghĩa vụ
khác.
Nông nô, nô tì

Giai cấp - Tầng lớp

Thống
trị

- Có nhiều ruộng đất, nhiều đặc
Vua
quyền, đặc lợi, nắm giữ các chức vụ
Vương hầu - Quý tộc
quan trọng
Địa chủ

Nông dân

Bị trị

Đời sống

Thợ thủ công thương nhân, nông
dân
Nông nô - Nô tì

- Có nhiều ruộng đất, thu tô của tá
điền
- Cày ruộng công, nộp thuế, lao dịch
cho nhà nước .
- Tá điền ngày càng đông. Cày ruộng
nộp tô cho địa chủ.
=> Nghèo khổ
- Ngày càng đông
- Nộp thuế và làm nghĩa vụ với nhà
nước.
Lệ thuộc và bị bóc lột nặng nề.

5 Tình hình văn hóa
* A Tưởng- tôn giáo
Em hãy kể tên một vài tín
ngưỡng cổ truyền trong
nhân dân?

- Tín ngưỡng:
+ Tục thờ tổ tiên.
+ Thờ anh hùng.
+ Thờ người có công…

Đền thờ các vua Trần ở Nam Định

Bàn thờ tổ tiên

Bàn thờ Khổng Tử ở
Văn Miếu

5. Sự phát triển văn hóa
* Đời sống văn hóa
So với đạo Phật, Nho
giáo phát triển như thế
nào?

- Nho giáo ngày càng phát triển, địa
vị nho giáo ngày càng cao và được
trọng dụng.

5. Sự phát triển văn hóa
* Đời sống văn hóa
Trong nhân dân có
những hình thức sinh
hoạt văn hoá nào?

- Các hình thức sinh hoạt văn
hoá dân gian: ca hát, nhảy múa,
chèo tuồng, múa rối... được phổ
biến và phát triển.

Múa Rối Nước

Đấu vật

Các nhân vật trong Rối Nước

Đua thuyền

CA HÁT

NHẢY MÚA

HÁT CHÈO

HÁT TUỒNG

5. Sự phát triển văn hóa
* Đời sống văn hóa
Em hãy nêu những tập
quán sống giản dị trong
nhân dân?

- Tập quán: Sống giản dị như đi chân
đất, áo quần đơn giản rất phổ biến.

5. Sự phát triển văn hóa
* Văn học
Em hãy cho biết vài nét
về tình hình văn học thời
Trần.

- Nền văn học chữ Hán và chữ
Nôm phong phú, đậm đà bản sắc
dân tộc, chứa đựng sâu sắc lòng
yêu nước, tự hào dân tộc.

VĂN HỌC

CHỮ HÁN

CHỮ NÔM

PHÒ GIÁ VỀ KINH

(TỤNG GIÁ HOÀN KINH SƯ )
TRẦN QUANG KHẢI

PHIÊN ÂM

DỊCH THƠ

Đoạt sáo Chương Dương độ
Cầm Hồ Hàm Tử quan
Thái bình tu trí lực
Vạn cổ thử giang san

Chương Dương cướp giáo
giặc
Hàm Tử bắt quân thù
Thái bình nên gắng sức
Non nước ấy ngàn thu

PHÚ SÔNG BẠCH ĐẰNG
Trương Hán Siêu

…Đến chơi sông chừ ủ mặt,
Nhớ người xưa chừ lệ chan.
Rồi vừa đi vừa ca rằng:
“Sông Đằng một dải dài ghê,
Sóng hồng cuồn cuộn tuôn về bể Đông.
Những phường bất nghĩa tiêu vong,
Khách cũng nối tiếp mà ca rằng:
“Anh minh hai vị thánh quân,
Sông đây rửa sạch mấy lần giáp binh.
Giặc tan muôn thuở thanh bình,
Bởi đâu đất hiểm cốt mình đức cao.”
(Trích Phú sông Bạch Đằng –
Trương Hán Siêu)

*Văn học thời Trần phát triển mạnh và mang đậm lòng
yêu nước, niềm tự hào dân tộc vì:
Có tác phẩm ra đời trong trong khói lửa chiến tranh
như “Hịch tướng sĩ” để động viên tinh thần binh lính, đề cao
niềm tự hào dân tộc, ca ngợi chiến công hiển hách như “Phò
giá về kinh” thể hiện hào khí chiến thắng và khát vọng thái
bình thịnh trị của dân tộc. Có được bước phát triển còn do sự
phát triển của giáo dục thời Trần, đào tạo được nhiều nho sĩ
trí thức tài giỏi.
Văn học phản ánh tinh thần đoàn kết một lòng từ vua
tôi, quần thần đều quyết tâm đánh giặc. Ba lần kháng chiến
chống quân xâm lược Mông – Nguyên thắng lợi. Kết thúc
bằng chiến thắng Bạch Đằng, giữ gìn nền độc lập chủ quyền
dân tộc, đó là biểu hiện lòng yêu nước và là niềm tự hào dân
tộc.

5. Sự phát triển văn hóa
* Giáo dục và khoa học kĩ thuật
Em hãy trình bày vài nét về
tình hình giáo dục thời Trần.
Em có nhận xét gì về tình hình
đó?

- Giáo dục: Quốc tử giám được mở rộng,
các lộ, phủ đều có trường học, các kì thi
được tổ chức ngà càng nhiêu.
=> Giáo dục thời Trần phát triển hơn
thời Lý

VĂN MIẾU

QUỐC TỬ GIÁM

Người thầy giáo tiêu biểu thời Trần là Chu Văn An (1292 – 1370). Từ nhỏ Ông
đã bộc lộ những đức tính cao quý như ham học, cương trực, liêm khiết. Ông đỗ
tiến sĩ thời Trần nhưng không ra làm quan mà ở nhà dạy học. Về sau Ông được
vua Tràn Minh Tông mời giữ chức Tư nghiệp Quốc tử giám. Thời Trần Dụ
Tông, chính sự nhà Trần đổ nát, quan lại nhũng nhiễu dân chúng, tham lam, bè
phái. Ông dâng sớ lên vua xin chém đầu 7 tên nịnh thần gây rối loạn triều
chính. Vua không nghe, ông từ quan về Chí Linh (Hải Dương) dạy học, viết
sách, làm thơ. Sau khi qua đời, Ông được thờ ở Văn Miếu.

Năm 1246, nhà Trần định lệ thi thái học
sinh (tiến sĩ) 7 năm một lần thi. Năm 1247,
quy định chọn tam khôi (trạng nguyên,
bảng nhãn, thám hoa) trong kỳ thi Đình.
“Phép thi thời trần 7 năm một khoa, đặt ra
tam khôi, điều lệ mỗi ngày một nghiêm ngặt,
ân điển mỗi ngày một long trọng, công danh
do đó mà ra, nhân tài đầy rẫy, so với triều
Lý thì thịnh hơn nhiều”.
(Khoa mục chí – trong Lịch triều hiến
chương loại chí)

5. Sự phát triển văn hóa
* Giáo dục và khoa học kĩ thuật
Em hãy trình bày vài nét về khoa
học – kĩ thuật thời Trần. Em có
nhận xét gì về tình hình đó?

- Khoa học – kĩ thuật
+ Quốc sử viện ra đời năm 1272 , tác phẩm Đại Việt sử kí ra
đời (Đây là bộ sử đầu tiên của nước ta).
+ Quân sự: Binh thư yếu lược, súng thần cơ
+ Y học: Chữa bệnh bằng thuốc nam của Tuệ Tĩnh.
=> Khoa học – kĩ thuật thời Trần phát triển cao hơn nhiều
so với thời Lý, đạt được nhiều thành tựu rực rỡ.

ĐẠI VIỆT SỬ KÍ
TOÀN THƯ

MỘT TRANG TRONG
ĐẠI VIỆT SỬ KÍ TOÀN THƯ

Lê Văn Hưu khi viết
sách

Binh thư yếu lược của Trần Hưng Đạo

THUYỀN CHIẾN ĐẤU

Súng thần cơ của Hồ Nguyên Trừng

Súng thần công hay thần cơ là một loại pháo sử dụng thuốc
súng hoặc thường là các loại nhiên liệu có nguồn gốc chất nổ
khác để đẩy một viên đạn đi xa. Các loại súng thần công khác
nhau về cỡ nòng, tầm bắn, tính cơ động, tốc độ bắn, góc bắn
và hỏa lực; các hình dạng khác nhau của súng thần công khi
kết hợp và cân bằng những thuộc tính ở các mức độ khác
nhau, tất cả các điều trên phụ thuộc vào mục đích sử dụng của
súng thần công trên chiến trường.

Tuệ Tĩnh là danh y Việt Nam đã mở đường cho sự nghiệp
nghiên cứu thuốc nam, xây dựng nền móng cho y học dân tộc
của nước nhà. Ông đã tổng hợp và để lại nhiều bài thuốc, kinh
nghiệm quý báu cho đời sau.

Y thư Nam dược thần liệu

Hồng nghĩa giác tư
y thư

5. Sự phát triển văn hóa
* Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc
Em hãy giới thiệu những nét
độc đáo của nghệ thuật kiến
trúc và điêu khắc thời Trần.

- Nhiều công trình kiến trúc có giá trị:
tháp Phổ Minh, thành Tây Đô...
- Nghệ thuật điêu khắc, chạm trổ tinh tế.
 => Nghệ thuật ngày càng đạt đến trình
độ tinh xảo, rõ nét.

Tháp chùa Phổ Minh (Nam Định)

Cổng thành Tây Đô

HOÀNG THÀNH THĂNG LONG

Tháp Bình Sơn (Vĩnh Phúc)

Tháp Bình Sơn, còn
gọi là Tháp chùa Vĩnh
Khánh. Chiều cao của
Tháp là 14,5m. Tháp
được xây dựng từ thời
Trần.
Là ngọn tháp tiêu
biểu cho kiến trúc chùa
tháp thời Lý-Trần ở
Việt Nam và là ngọn
tháp đất nung đời Trần
cao nhất còn lại đến
ngày nay

Hình đầu rồng men lục

Hình rồng

SƯ TỬ

HỔ