Chuyên đề 1: Tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học dân gian
Tiết 3: Một số phương pháp nghiên cứu văn học dân gian
I.Yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
1.Thế nào là nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
2.Tiến hành hoạt động nghiên cứu văn học dân gian

3.Một số phương pháp nghiên cứu văn học dân gian

*Khái niệm phương pháp nghiên cứu văn học dân gian
-Là cách thức tiến hành hoạt động nghiên cứu văn học dân gian
nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra
*Một số phương pháp nghiên cứu văn học dân gian

1.phương pháp phân tích văn bản
2.phương pháp so sánh
3.phương pháp quan sát
4.phương pháp thực địa, điền dã
5.phương pháp sưu tầm văn học dân gian
6.phương pháp khảo sát

Chuyên đề 1 (tiết 3):
Tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học dân gian
I.Yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
1.Thế nào là nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
2.Tiến hành hoạt động nghiên cứu văn học dân gian

3.Một số phương pháp nghiên cứu văn học dân gian
Nhóm phương pháp 1

Nhóm phương pháp 3

Nhóm phương pháp 2



1. Phương pháp phân
tích văn bản



3.Phương pháp quan
sát



5. phương pháp sưu
tầm văn học dân gian



2. Phương pháp so sánh



4. Phương pháp thực
địa, điền dã



6.Phương pháp khảo sát

Chuyên đề 1(tiết 3):
Tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học dân gian
I.Yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
1.Thế nào là nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
2.Tiến hành hoạt động nghiên cứu văn học dân gian

3.Một số phương pháp nghiên cứu văn học dân gian
3.1.Phương pháp phân tích văn bản
3.2. Phương pháp so sánh
 Lớp chia thành 4 nhóm, HS đọc sgk trang 12,13 và trả lời
các câu hỏi trong phiếu học tập
Nhóm 1 phiếu 1
Nhóm 2 phiếu 2

Nhiệm vụ

Nhóm 3 phiếu 3
Nhóm 4 phiếu 4


HS hoàn thành nhiệm vụ vào phiếu học tập. Sau đó các nhóm
cử đại diện trình bày, nhóm khác bổ sung, đánh giá.



Thời gian: 10 phút

     PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 - Nhóm 1 
Nhiệm vụ

Đọc nội dung đoạn
nghiên cứu của
Hoàng Tiến Tựu
trong khung màu
trang 12, 13
-Xác định đối tượng
nghiên cứu trong văn
bản?
-Đối tượng nghiên
cứu được phân tích
như thế nào?
-Những kết luận
được rút ra?

Nội dung câu trả lời của
chúng tôi

Nhận xét góp ý
của nhóm khac

     PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 - Nhóm 2 
Nhiệm vụ

Đọc sách giáo khoa
trang 12 đoạn
“phương pháp phân
tích văn bản ….của
người nghiên cứu”
-Thế nào là phương
pháp phân tích trong
nghiên cứu văn học
dân gian?
-Những lưu ý khi sử
dụng thao tác phân
tích trong nghiên cứu
văn học dân gian?

Nội dung câu trả lời của
chúng tôi

Nhận xét góp ý
của nhóm khac

     PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 - Nhóm 3 
Nhiệm vụ

Đọc nội dung đoạn
nghiên cứu của
Nguyễn Xuân Lạc
trong khung màu
trang 14
-Đối tượng nghiên
cứu?
-Người nghiên cứu đã
tiến hành so sánh đối
tượng nghiên cứu
như thế nào?
-Những kết luận
được rút ra?

Nội dung câu trả lời của
chúng tôi

Nhận xét góp ý
của nhóm khac

     PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 - Nhóm 4 
Nhiệm vụ

Đọc nội dung sách
giáo khoa đoạn
“phương pháp phân
so sánh …. sau đây là
một ví dụ” trang 13
-Thế nào là phương
pháp so sánh trong
nghiên cứu văn học
dân gian?
-Mục đích của
phương pháp so sánh
trong nghiên cứu văn
học dân gian?

Nội dung câu trả lời của
chúng tôi

Nhận xét góp ý
của nhóm khac

Chuyên đề 1:Tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học dân gian (tiết
3)
I.Yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
1.Thế nào là nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
2.Tiến hành hoạt động nghiên cứu văn học dân gian

3.Một số phương pháp nghiên cứu văn học dân gian
3.1. Phương pháp phân tích văn bản
3.2. Phương pháp so sánh
3.3. Phương pháp quan sát
3.4. Phương pháp thực địa/ điền dã


Nhiệm vụ

Lớp chia thành 4 nhóm, HS đọc sgk trang 14, 15, xem video “Đền
Cuông – cội nguồn truyền thuyết An Dương Vương” và trả lời các
câu hỏi trong phiếu học tập
Nhóm 1 phiếu 1
Nhóm 2 phiếu 2
Nhóm 3 phiếu 3
Nhóm 4 phiếu 4



HS hoàn thành nhiệm vụ vào phiếu học tập. Sau đó các nhóm cử đại
diện trình bày, nhóm khác bổ sung, đánh giá.



Thời gian: 10 phút

     PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 - Nhóm 1 

Nhiệm vụ

Xem video
“Đền Cuông – cội nguồn
truyền thuyết An Dương
Vương”

-Qua quan sát về vị trí địa
lí, kiến trúc đền Cuông,
người nghiên cứu đã thu
thập được những thông tin
gì về thuyết An Dương
Vương? (kết cục, thái độ
lịch sử của nhân dân với
An Dương Vương, những
di vật gắn với truyền
thuyết được lưu giữ ở
đền…)
- Ý nghĩa của những thông
tin thu được trong đánh giá
về truyền thuyết ?

Nội dung câu trả lời của
chúng tôi

Nhận xét góp ý
của nhóm khac

     PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 - Nhóm 2 
Nhiệm vụ

Đọc sách giáo khoa trang
14 đoạn “phương pháp
quan sát… khi quan sát”

- Trình bày cách hiểu về
phương pháp quan sát
trong nghiên cứu văn
học dân gian? Các
phương tiện sử dụng
trong phương pháp
nghiên cứu này?

Nội dung câu trả lời của
chúng tôi

Nhận xét góp ý
của nhóm khac

     PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 - Nhóm 3 
Nhiệm vụ

Xem video
“Đền Cuông – cội nguồn
truyền thuyết An Dương
Vương”

-Người nghiên cứu đã đi
đến địa phương nào, tìm
hiểu về địa danh nào?
-Tiến hành phỏng vấn
những ai và thu thập được
những thông tin gìn liên
quan đến việc nghiên cứu
truyền thuyết An Dương
Vương?

Nội dung câu trả lời của
chúng tôi

Nhận xét góp ý
của nhóm khac

     PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 - Nhóm 4 
Nhiệm vụ

Đọc sách giáo khoa trang
15 đoạn “phương pháp
nghiên cứu thực địa…
văn học dân gian”

-Trình bày cách cách hiểu
thế nào về phương pháp
thực địa, điền dã?
-Những hoạt động đặc
trưng tiến hành trong
phương pháp này?

Nội dung câu trả lời của
chúng tôi

Nhận xét góp ý
của nhóm khac

Chuyên đề 1(tiết 3):
Tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học dân gian
I.Yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
1.Thế nào là nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
2.Tiến hành hoạt động nghiên cứu văn học dân gian

3.Một số phương pháp nghiên cứu văn học dân gian
3.1. Phương pháp phân tích văn bản
3.2. Phương pháp so sánh
3.3. Phương pháp quan sát
3.4. Phương pháp thực địa/ điền dã
3.5. Phương pháp sưu tầm văn học dân gian
3.6. Phương pháp khảo sát

Nhiệm vụ



-HS đọc sách giáo khoa trang 16, 17,18



-Làm việc theo cặp, trả lời các câu hỏi trắc nghiệm và câu hỏi
phát vấn



Thời gian: 10 phút



Câu 1: Văn bản trang 16 của Vũ Anh
Tuấn đã nói đến quá trình sưu tầm tác
phẩm “Đẻ đất đẻ nước” với mấy văn bản:



Câu 3: Hoạt động sưu tầm mà văn học dân gian
hướng tới là ai?



A.Người làm công tác nghiên cứu văn học dân gian



A.1



B.Người trong vùng khảo sát, sưu tầm



B.2





C.3

C.Người làm công tác quản lí văn hoá dân gian
trong vùng khảo sát, sưu tầm



D.Tất cả đáp án trên



D.4



Đáp án: D



Đáp án: D



Câu 2: Hoạt động sưu tầm sau thực hiện với với văn bản



Câu 4: Để tiến hành hoạt động sưu tầm,
một trong những hoạt động cơ bản và
quen thuộc là ghi chép.

bặm bám vàng. Tập giấy đã đi qua mường Khê, mường



Nhận định này đúng hay sai?

Ống, mường Lụt, mường Lỗ…” ?



A.Đúng



B.Sai



Đáp án: A

sử thi “Đẻ đất đẻ nước” nào “Hai bố con cứ dắt nhau đi
hết mường này đến mường khác. Sau mấy năm họ đã có
được một tập giấy dày chừng gang tay, khói bếp và bụi



A.Văn bản do bố con Vương Anh sưu tầm



B.Văn bản do Vương Anh, Hoàng Anh Nhân sưu tầm



C.Văn bản do Bùi Văn Kín sưu tầm



D.Văn bản Vương Anh, Hoàng Anh Nhân, Đặng Văn Lung
sưu tầm



Đáp án: A



Câu 5: Việc tiến hành khảo sát có thể tiến
hành qua cách thức nào:



A.Phiếu



B. Phỏng vấn



C. Kết hợp cả phiếu và phỏng vấn






D. Ghi âm
Đáp án: C

Câu 6: Đâu là đối tượng khảo sát của văn học
dân gian?



A.Nhà nghiên cứu văn học dân gian



B.Nhân dân ở nơi đến khảo sát



C.Cán bộ văn hoá ở địa phương



D.Tất cả đáp án trên



Đáp án: D



Câu 7: Khi nghiên cứu về cách kết thúc
truyền thuyết Thánh Gióng, người nghiên cứu
đã tiến hành mấy cách thứckhảo sát?



A.1



B.2



C.3



D.4



Đáp án: B



Câu 8: Điền từ đúng vào ô trống sau:

Phương pháp ….. là phương pháp thu thập thông
tin về vấn đề văn học dân gian thông qua việc
khảo sát ý kiến quan điểm, quan điểm của một số
đối tượng nào đó có liên quan


A.Phương pháp sưu tầm văn học dân gian



B.Phương pháp khảo sát



Đáp án: B

Chuyên đề 1(tiết 3)
Tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học dân gian
I.Yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
1.Thế nào là nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
2.Tiến hành hoạt động nghiên cứu văn học dân gian

3.Một số phương pháp nghiên cứu văn học dân gian
3.1. Phương pháp phân tích văn bản
3.2. Phương pháp so sánh
3.3. Phương pháp quan sát
3.4. Phương pháp thực địa/ điền dã
3.5. Phương pháp sưu tầm văn học dân gian
3.6. Phương pháp khảo sát


Nhiệm vụ 

-? Trình bày cách hiểu về phương pháp sưu tầm văn học dân
gian? Đối tượng sưu tầm, cách thức sưu tầm văn học dân gian?
-? Trình bày cách hiểu về phương pháp khảo sát trong nghiên
cứu văn học dân gian? Những cách thức cơ bản trong khảo sát
văn học dân gian?

Luyện tập củng cố
- Chia lớp làm 2 đội
2 đội học sinh thi trả lời câu hỏi Trắc nghiệm:Ai nhanh
hơn? Thể lệ: Mỗi câu hỏi có 30 giây để đọc câu hỏi, khi có
hiệu lệnh bắt đầu mới được trả lời. Đội mất quyền trả lời
hoặc trả lời sai, đội còn lại được trả lời

Đội A

Ai nhanh hơn?

Đội B



Câu 1:
“…Tục thờ tổ nghề hát vốn xưa có ở một số làng thuộc các huyện Ðông Hưng, Thái Thụy, Hưng
Hà. Lệ tế tổ chèo trước đây thường được những người hành nghề chèo duy trì hàng năm. Ðình
làng Hoàng Quan nay thuộc xã Ðông Cường thờ Thành hoàng làng là tổ nghề hát, dân làng vẫn
gọi là bà Ðầu, bà Ðào hoặc bà Ðào Nương. Làng Ðống nay thuộc xã Ðông Các xưa có gò Con
Hát. Làng Thượng  Liệt nay thuộc xã Ðông Tân xưa có đường Con Hát…
(Nghệ thuật chèo ở Thái Bình: Xưa và nay - 15/10/2021, báo Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Thái Bình)
Để có được những thông tin trên, tác giả bài báo đã sử dụng phương pháp nghiên cứu chính

nào?
A.Phương pháp phân tích văn bản
B.Phương pháp thực địa/điền dã
C.Phương pháp khảo sát
D.Phương pháp so sánh



Đáp án: B



Câu 2:
“Hẳn nhiều người còn nhớ đến bài ca dao Tát nước đầu đình rất hay, rất ý nhị và được những nhà soạn sách
giáo khoa đưa vào chương trình lớp 10 chỉnh lý năm 2000(*) (SGK mới hiện nay đã bỏ bài này). Gần đây,
người ta lại tìm thấy thêm hai dị bản, một của Phú Yên, một của Bình Ðịnh. Về nội dung, cả ba đều là ca dao
nói về tình yêu, xây dựng lời tỏ tình của chàng trai trên nền kết cấu “áo rách - nhờ khâu (vá) - trả công”.
Nhưng ở chúng vẫn có những điểm khác nhau. Thứ nhất, về một số từ ngữ, lễ vật hỏi cưới trong hai bài ca dao
sau mang tính đặc trưng riêng của địa phương. Chẳng hạn, bản của Phú Yên không nói “lợn” mà nói “heo”,
không nói “khâu” mà nói “vá”, không “giúp đôi chăn” mà “giúp đôi áo”, không “đèo buồng cau” mà “đèo
bông tai”... Tiếp nữa là hai bài ca dao sau không chỉ đề cập tới nội dung “giúp của” phục vụ cho hôn lễ mà
còn “giúp của” dùng trong sinh hoạt hằng ngày. Ðiều này ở bài Tát nước đầu đình (SGK lớp 10 chỉnh lý)
không có”
(Tính dị bản - điều thú vị trong tục ngữ, ca dao, báo Cà Mau điện tử)



Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong đoạn văn trên là phương pháp nào?



A.Phương pháp phân tích văn bản



B.Phương pháp sưu tầm văn học dân gian



C.Phương pháp quan sát



D.Phương pháp so sánh



Đáp án: D



Câu 3:

Các công trình “Điều tra, sưu tầm, bảo quản, biên dịch và xuất bản kho tàng sử thi
Tây Nguyên” và “Phiên âm, biên dịch, xuất bản 25 tác phẩm sử thi Tây Nguyên” do
nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Kính làm chủ nhiệm cùng các cộng sự thuộc Viện
Nghiên cứu Văn hóa (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) và các tỉnh Tây
Nguyên thực hiện vào năm 2001 được coi là những công trình khoa học tổng thành
trong việc sưu tầm, nghiên cứu sử thi Tây Nguyên theo phương pháp hi n đại.
(Thứ bảy, 10/02/2018 Di sản văn bản kho tàng sử thi tây nguyên và việc hóa
giải hiện tượng “đứt gãy” trong tiếp nhận – Tạp chí khoa học công nghệ Việt Nam)
PGS.TS Nguyễn Hữu Sơn.  
Đoạn văn trên nhắc đến việc sử dụng phương pháp nghiên cứu văn học dân gian nào?


A.Phương pháp quan sát



B.Phương pháp sưu tầm văn học dân gian



C.Phương pháp khảo sát



D.Phương pháp thực địa/ điền dã



Đáp án: B

Câu 4: Nối cột 1 với cột 2

Tên phương pháp

Yêu cầu trong nghiên
cứu

1. Phương pháp phân

A.Lấy ý kiến, quan điểm

tích văn bản

của một, một số đối
tượng có liên quan

2.Phương pháp quan

B. Tìm kiếm, tập hợp,

sát

phân loại những sáng
tác truyền miệng trong
dân gian

3.Phương pháp khảo

C.Sử dụng trong tìm hiểu

sát

đặc tính diễn xướng và
dấu tích trong thực địa



4. Phương pháp sưu

D. Bám sát văn bản để

tầm

tìm hiểu
Đáp án: 1D, 2C, 3A, 4B



Câu5: Giả sử nghiên cứu về cách kết thúc của truyện cổ tích Tấm Cám, chúng ta có thể sử
dụng những phương pháp nào? Hãy liệt kê ra các phương pháp phù hợp?



Đáp án: Phương pháp khảo sát, phương pháp sưu tầm, phương pháp khảo sát…

Chuyên đề 1:
Tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học dân gian
I.Yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
1.Thế nào là nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian
2.Tiến hành hoạt động nghiên cứu văn học dân gian

3.Một số phương pháp nghiên cứu văn học dân gian
3.1. Phương pháp phân tích văn bản
3.2. Phương pháp so sánh
3.3. Phương pháp quan sát
3.4. Phương pháp thực địa/ điền dã
3.5. Phương pháp sưu tầm văn học dân gian
3.6. Phương pháp khảo sát


Bài tập về nhà



- Xem video “Đền Hoá Dạ Trạch và truyền thuyết
Chử Đồng Tử”



- Hãy cho biết khi nghiên cứu về truyền thuyết
Chử Đồng Tử người nghiên cứu đã sử dụng
những phương pháp nghiên cứu nào? Nêu cơ sở
xác định các phương pháp đó?