CUỘC CHẠM TRÁN
TRÊN ĐẠI DƯƠNG
(trích Hai vạn dặm dưới đáy biển)
Giuyn Vec-nơ)

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

ĐỀ MỤC BÀI GIẢNG
I

KHÁM PHÁ CHUNG VĂN BẢN

1. Tác giả
2. Tác phẩm
II

KHÁM PHÁ CHI TIẾT VĂN BẢN

1. Hình ảnh “con cá thiết kình”
2. Trận chiến giữa tàu chiến và “con cá”
3. Sự thật về “con cá thiết kình”
III

TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật
2. Nội dung – ý nghĩa

3. Cách kể chuyện khoa học viễn tưởng

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

HOẠT ĐỘNG 1
KHỞI ĐỘNG

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

Hãy kể tên những nhà khoa học và
những phát minh vĩ đại của họ với nhân loại
mà em biết?
Nếu là một nhà phát minh, em muốn chế
tạo sản phẩm khoa học gì cho tương lai?

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

HOẠT ĐỘNG 2
HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

I

KHÁM PHÁ CHUNG VĂN BẢN

PHIẾU HỌC TẬP 02
Khám phá chung về văn bản
(Phiếu học tập giao về nhà)

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

STT

Thông tin

Trả lời

1

Tác giả:

 

2

Xuất xứ:

 

3

Đề tài:

 

4

Thể loại:

 

5

Phương thức biểu đạt:

 

6

Nhân vật:

 

7

Ngôi kể:

 

8

Bố cục:

 

9

Các sự việc chính:

 

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

1. Tác giả
- Giuyn Véc-nơ (1828-1905), là nhà văn Pháp
- Là người đi tiên phong và được coi là một trong những
"cha đẻ" của thể loại truyện Khoa học viễn tưởng.
- Dùng ngòi bút của mình để viết lên những chuyến phiêu
lưu thỏa mãn đam mê.
- Có các tác phẩm được dịch nhiều thứ ba trên thế giới,
những tác phẩm của ông cũng được chuyển thể thành
phim nhiều lần.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ
- Những truyện Khoa học viễn tưởng nổi
tiếng của ông:
+ Hành trình vào tâm Trái Đất (1864);
+ Từ Trái Đất đến Mặt Trăng (1865);
+ Hai vạn dặm dưới đáy biển (1870),
+ Vòng quanh thế giới trong 80 ngày (1873),
+ Năm 2889 (1889),…

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

2. Tác phẩm
2.1. Đọc và tìm hiểu chung văn bản
2.2. Xuất xứ: Trích tiểu thuyết “Hai vạn dặm dưới
biển” (1868).
2.3. Đề tài: phát kiến về khoa học công nghệ trong
tương lai => luôn được quan tâm, phát triển thêm.
2.4. Thể loại: Truyện khoa học viễn tưởng.
2.5. Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ
2.6. Nhân vật: Pi-e A-rôn-nác, Công-xây và Nét Len.
2.7. Ngôi kể: Ngôi thứ nhất (xưng "tôi" là GS Pi-e) nhân vật
người kể chuyện là một nhà khoa học, khiến những điều người
kể chuyện trình bày vừa hấp dẫn vừa đáng tin cậy.
2.8. Bố cục: 3 phần
- Phần (1): Cuộc rượt đuổi “con cá” của chiếc tàu chiến;
- Phần (2): Cuộc đọ sức giữa tàu chiến và “con cá”;
- Phần (3): Phát hiện sự thật về “con cá”.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

2.9. Các sự kiện chính trong câu chuyện:
- Mọi thứ đã sẵn sàng để nghênh chiến và cuộc rượt
đuổi với "con cá".
- Cuộc đọ sức giữa tàu chiến với "con cá".
- Những phán đoán và sự thật bất ngờ về "con cá".

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
(Tìm hiểu hình ảnh con cá thiết kình)
Cá thiết kinh Chi tiết
Hình dáng

…

Thân

…

Lưng

…

Hành động

…

Cách thở

…

Nhận xét

…

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
(Cuộc rượt đuổi “con cá” của chiếc tàu chiến)
Cuộc rượt đuổi

Tàu chiến

“con cá” của chiếc

Con cá thiết
kình

tàu chiến
Thời gian:

 

Không gian:

 

Hành động:

 

 

Nhận xét:

 

 

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5
(Cuộc đọ sức giữa tàu chiến và “con cá”)
Cuộc đọ sức giữa tàu

Tàu chiến

Con cá thiết kình

chiến và “con cá”
Thời gian:

 

Không gian:

 

Diễn biến:

 

 

Kết quả:

 

 

Nhận xét:

 

 

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 6
(Tìm hiểu sự thật về "con cá thiết kình")
Sự thật về con cá

Thực nghiệm

Thu thập và xử lí

thiết kình
Hình

dáng

thông tin
bên  

ngoài:
Quá trình tư duy:  

 

Suy luận:

 

 

Nhận xét:

 

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

II

KHÁM PHÁ CHI TIẾT VĂN BẢN

1) Qua lời của của vị giáo sư, hình ảnh của con cá
thiết được thể hiện qua những từ ngữ, chi tiết nào?
2) Qua đó, em có nhận xét gì về con cá thiết?
3) Việc tác giả sử dụng nghệ thuật so sánh, nhân hoá
khi miêu tả con cá thiết có tác dụng gì?
4) Con cá thiết kình này có gì khác thường?

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ
1. Hình ảnh "con
cá thiết kình"

Hình dáng
- Không dài quá
tám mươi mét.
- Chiều ngang
hơi khó xác
định.

Thân
- Rắn như
đá,
không
mềm như cá
voi.

Lưng

Hành động

- Đen bóng, nhẵn
thín, phẳng lì,
không có vảy.
- Được ghép lại
bằng thép lá, gõ
kêu bong bong.

- Quẫy mạnh làm
nước biển sủi bọt.
- Lượn hình vòng
cung, để lại phía
sau một vệt sáng
lấp lánh.

Cách thở
- Hai lỗ mũi
nó vọt lên
hai cột nước
cao tới bốn
mươi mét.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

Nhận xét
- Nghệ thuật: so sánh, nhân hoá => gây
ấn tượng, hấp dẫn, làm nổi bật hình
dáng đặc biệt của con cá.
→ Con cá này rất to lớn, lạ và khó xác
định, có thể phát ra ánh điện.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

2. Trận chiến giữa tàu chiến và "con cá"
a. Cuộc rượt đuổi “con cá” của chiếc tàu chiến

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

1) Hành trình rượt đuổi con cá của tàu chiến diễn ra trong thời
gian và không gian như thế nào?
2) Tìm những chi tiết miêu tả hành động của tàu chiến và cá
thiết? Qua đó, em có nhận xét gì?
3) Cuộc đọ sức giữa tàu chiến và con cá được thể hiện qua
những chi tiết nào?
4) Kết quả của cuộc đọ sức ra sao?
5) Em có nhận xét như thế nào về trình tự miêu tả đó?

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Cuộc rượt đuổi

Tàu chiến

Con cá thiết kình

“con cá” của
chiếc tàu chiến
Thời gian:

- Rạng đông.

Không gian:

- Trên mặt biển, trên con tàu.

Hành động:

- Lưới đánh cá xếp sẵn. - Không lộ rõ, khó xác
- Chuẩn bị súng.

định.
- Không có động tĩnh gì.

Nhận xét:

=> Quyết đoán không => Điềm tĩnh không sợ
do dự, dũng cảm.

hãi.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

b. Cuộc đọ sức giữa tàu chiến và “con cá”
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5
Cuộc đọ sức giữa tàu
Tàu chiến
Con cá thiết
chiến và “con cá”
kình
Thời gian:
- Trong suốt một giờ đồng hồ.
Không gian:
- Mặt biển đêm bao la, rộng lớn.
Diễn biến:
- Bắt đầu tiến về phía con cá - Con cá nằm yên.
nhưng chậm chạp.
- Net lên vị trí chiến đấu.
- Mũi lao chạm vào người con cá
phát ra tiếng kêu khác thường.
Kết quả:
Nhận xét:

- Mọi người bị hất xuống biển.

- Con cá vẫn bơi
như chưa hề có
chuyện gì xảy ra.
- Nghệ thuật: miêu tả thành công hành động của
nhân vật.
=> Phù hợp tâm lí thích khám phá và chinh phục thử
thách của con người.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

3. Sự thật về "con cá thiết kình"
1) Hình dáng bên ngoài của con cá như thế nào?
2) Quá trình tư duy của giáo sư được thể hiện như thế nào? (liệt kê
những câu văn thể hiện quá trình tư duy lo-gic đặc trưng của truyện
khoa học viễn tưởng)
3) Qua đó, em nhận thấy được thái độ của vị giáo sư như thế nào?
4) Theo em, tác giả đã sử dụng những nghệ thuật nào để nói về bí mật
của con cá thiết?
5) Chiếc tàu ngầm mang ý nghĩa gì?
6) Theo em, nhà văn đã sáng tạo ra hình ảnh chiếc tàu ngầm dựa trên
cơ sở hiện thực nào?

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 6
Sự thật về con cá
Thực nghiệm
Thu thập và xử lí thông tin
thiết kình
Hình dáng bên ngoài Thon dài, cân đối, vỏ bằng thép.
Quá trình tư duy
- Khi nghe Net nói về việc mũi lao - Dữ liệu quan sát: vật đó có cái lưng đen
không đâm thủng da con cá.
bóng, “nhẵn thín, phẳng lì” và “không có vảy”.
-> Trèo trên lưng cá và gõ lên lưng - Lắng nghe âm thanh và nhìn thấy mảnh thiết
cá.
ghép.
Suy luận
- Chưa dám khẳng định đó là vật gì, - Điều nghi ngại được loại bỏ ngay.
băn khoăn.
- Khẳng định đây không phải là con quái vật->
tàu ngầm
Nhận xét
- Nghệ thuật: tình huống bất ngờ, li kì và miêu tả cụ thể diễn biến tâm lí nhân vật.
-> “Con cá” chính là chiếc tàu ngầm.
=> Hiện tượng kì diệu hơn, do bàn tay con người tạo ra.
=> Chiếc tàu ngầm là ước mơ chinh phục đáy biển sâu của Giuyn Véc-nơ và những
người đương thời.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

• Nhan đề
“Hai vạn dặm dưới biển” đã thể hiện ước mơ khám phá
tận sâu dưới đáy biển - nơi chứa đựng nhiều bí ẩn. Ước
mơ ấy ngày nay đã được hiện thực hóa: con người có thể
lặn sâu xuống dưới biển, đã có những tàu ngầm, con
người đã có nhiều hiểu biết về đại dương.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

III

TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật:

- Ngôi kể thứ nhất phù hợp, tạo độ tin cậy cao.
- Sử dụng ngôn ngữ đối thoại, phép tu từ nhân hoá, so
sánh sinh động, giàu hình ảnh.
- Tâm lí nhân vật bộc lộ qua suy nghĩ, lời nói, hành động.

2. Nội dung – Ý nghĩa

Đoạn trích kể về cuộc phiêu lưu, thám hiểm đầy lí thú
và hấp dẫn của giáo sư Pi-e A-rôn-nac cùng hai trợ thủ
của ông chạm trán bất ngờ với chiếc tàu ngầm trên đại
dương. Qua đó ca ngợi những chuyến phiêu lưu để
chinh phục và khám phá những điều bí ẩn bất tận.

3. Cách kể chuyện khoa học viễn tưởng

a) Lựa chọn đề tài

b) Lựa chọn chi tiết

c) Cách kể

- Đề tài đó vẫn được

- Lựa chọn những chi

- Sử dụng ngôi kể thứ nhất (xưng “tôi”

sự quan tâm đặc biệt

tiết tiêu biểu để kể/tả.

qua lời kể của vị giáo sư) -> Câu chuyện

của chúng ta. Vì nó

- Lựa chọn những

chân thật, giúp người đọc có những suy

cho chúng ta cảm giác

câu văn thể hiện tư

luận cùng văn bản một cách lô-gíc hơn.

phiêu lưu, chinh phục

duy lô-gíc đặc trưng

- Ngôn ngữ đối thoại mộc mạc, gần gũi,

và khám phá những

của truyện khoa học

tự nhiên.

điều bí ẩn bất tận.

viễn tưởng.

- Ngôn ngữ kể tự nhiên.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

HOẠT ĐỘNG 3
LUYỆN TẬP

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

Chỉ ra các yếu tố của
truyện khoa học viễn
tưởng trong văn bản.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

Gợi ý:
1. Truyện hư cấu tưởng tượng, sử dụng cách viết logic
để triển khai ý tưởng về viễn cảnh tương lai.
2. Đề tài: Khám phá đại dương.
3. Cốt truyện: Xoay quanh tình huống bất ngờ, kịch
tính.
4. Nhân vật chính: Nhà khoa học thông thái.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

HOẠT ĐỘNG 3
VẬN DỤNG

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

VIẾT KẾT NỐI ĐỌC
Viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) kể tiếp
(theo tưởng tượng của em) về sự kiện
diễn ra sau tình huống nhân vật "tôi",
Công-xây và Nét Len bị kéo vào bên
trong con tàu ngầm.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

* Gợi ý:
- Hình thức: Đoạn văn, dung lượng khoảng 5- 7 câu.
- Nội dung: Có thể tưởng tượng ra những tình huống mà 3 nhân vật gặp
phải khi vào bên trong con tàu ngầm, tận mắt chứng kiến những thiết bị
hiện đại, giải đáp những thắc mắc của họ lúc trước về con tàu này…
­- Ngôi kể: Sử dụng ngôi kể thứ nhất.
- Chính tả và diễn đạt: Đúng chính tả và không mắc lỗi diễn đạt.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

ĐOẠN VĂN THAM KHẢO
Sau khi vào trong chiếc tàu ngầm, tôi đã phải sửng sốt về nó. Ở
trong tàu không khác gì một chiếc tàu bình thường. Nước không thể
xâm nhập vào đây, và tất cả đều cười nói bình thường, không có dấu
hiệu gì của việc thiếu không khí. Chúng tôi được dẫn đi gặp thuyền
trưởng Nê-mô. Trông ông cao to, lực lưỡng và là người có chiều sâu.
Vậy là chúng tôi sống rồi. Như tôi đã nói, chẳng nghi ngờ gì khả
năng đặt quan hệ với những người trên chiếc tàu ngầm này.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

Bảng kiểm
Đánh giá kĩ năng viết đoạn văn
STT
Tiêu chí
Đạt Chưa đạt
1 Đảm bảo hình thức đoạn văn với dung lượng khoảng 5 -  
 
7 câu.
2 Đoạn văn đúng chủ đề yêu cầu.
 
 
3 Lí lẽ dẫn chứng thuyết phục.
 
 
4 Đoạn văn đảm bảo tính liên kết giữa các câu trong đoạn  
 
văn.
5 Đoạn văn đảm bảo về yêu cầu về chính tả, cách sử dụng  
 
từ ngữ, ngữ pháp.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

* Bài tập:
- Vẽ tranh thể hiện phát minh vĩ đại của con
người trong tương lai
- Tìm đọc một truyện ngắn có chủ đề về khoa học
viễn tưởng và điền thông tin phù hợp vào nhật kí
đọc sách do em thiết kế theo mẫu gợi ý. Chuẩn bị
chia sẻ kết quả đọc mở rộng của em với các bạn
trong nhóm hoặc trước lớp.

Cuộc chạm trán trên đại dương - Giuyn Vec-nơ

THANK
YOU!