Những kinh nghiệm
dân gian về con người
và xã
hội

Hoạt động
khởi động

Hoạt động khởi động

Nhìn hình đoán

tục ngữ

Một giọt máu đào hơn ao nước lã

Cá lớn nuốt cá bé

Một con sâu làm rầu nồi canh

Giấy rách phải giữ lấy lề

Đồng tiền đi liền khúc ruột

Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng

Hình thành
kiến thức

I
Trải nghiệm
cùng văn bản

I. Trải nghiệm cùng văn bản

i
à
b
c
ọ
đ
h
n
i
học s
u hỏi
â
c
i
ờ
l
ả
r
t
và
suy luận

II
Suy ngẫm và
phản hồi

II. Suy ngẫm và phản hồi

GV phát PHT số 1 (câu
1) và số 2 (câu 2),PHT
số 3 (câu 3) HS làm
việc nhóm 4-6 em

1.
Đặc điểm về số
chữ, số dòng,
số vế

1. Đặc điểm về số chữ, số dòng, số vế
PHT số 1

Câu
1
6
8
9

Số chữ

Số dòng

Số vế

1. Đặc điểm về số chữ, số dòng, số vế
PHT số 1

Câu
1
6
8
9

Số chữ

Số dòng

Số vế

4

1

2

8

1

2

8

1

2

8

2

2

2.
Đặc điểm
về vần

2. Đặc điểm về vần
Câu
3.
4.
5.
7.
8.

Cặp vần

PHT số 2
Loại vần

Tác dụng

2. Đặc điểm về vần
Câu
3.
4.
5.
7.
8.

Cặp vần
thầy - mày
thầy - tày
cả - ngã
non – hòn
bạn – cạn

PHT số 2
Loại vần
Vần cách
Vần cách
Vần cách
Vần cách
Vần cách

Tác dụng
Giúp cho các
câu tục ngữ có
vần có nhịp
điệu, tạo sự hài
hòa về âm thanh
hơn.

3.

Biện pháp
tu từ trong
tục ngữ

3. Biện pháp tu từ trong tục ngữ
Cụm từ
“Ăn quả”
“nhớ
kẻ
trồng cây”
“sóng cả”
“ngã
tay
chèo”
“mài sắt”
“nên kim”

Nghĩa đen

Nghĩa bóng

PHT số 3
Tên biện pháp tu
từ và tác dụng của
biện pháp tu từ

3. Biện pháp tu từ trong tục ngữ
Cụm từ

“Ăn quả”
“nhớ kẻ
trồng cây”
“sóng cả”
“ngã tay
chèo”
“mài sắt”

Nghĩa đen

Ăn quả ngọt trên cây
Nhớ người bỏ công
sức ra trông
sóng lớn, sóng to
chèo không vững, đuối
sức, đuối tay
mài một thứ được làm
bằng sắt
“nên kim” mài cục sắt để thành
chiếc kim khâu

PHT số 3

Nghĩa bóng

Tên biện pháp tu từ
và tác dụng của biện
pháp tu từ

hưởng thụ thành quả
Biết ơn người đã tạo ra
thành quả
khó khăn, thử thách  
buông xuôi, từ bỏ trước khó
khăn. 
sự kiên trì, bền bì, cố gắng
vượt qua khó khăn thử thách
Đạt được thành quả

Ẩn dụ, làm cho các
câu tục ngữ trở nên
giàu hình ảnh, giàu
sức biểu cảm.
 

4.

Một số từ
ngữ, hình
ảnh độc đáo

4. Một số từ ngữ, hình ảnh độc đáo

Cách diễn đạt “mất lòng
khó kiếm” trong câu tục
ngữ số 9 có gì đặc biệt?

4. Một số từ ngữ, hình ảnh độc đáo
“mất lòng” có nghĩa là
“làm cho người khác
không bằng lòng, không
hài lòng vì một hành vi,
thái độ không phải nào
đó”.
Ý nghĩa này không
phải là phép cộng đơn
giản ý nghĩa giữa hai
thành tố “mất” (không
tồn tại) và “lòng”.

“mất lòng” được đặt
trong sự đối lập với
“mất của”,  “khó kiếm”
được đặt trong sự đối
lập với “dễ tìm”.
cách kết hợp từ ngữ
trên (“mất lòng khó
kiếm”) vẫn chấp nhận
được và nó đã tạo ra sự
bất ngờ, thú vị cho
người đọc

III
Tổng kết

III. Tổng kết
Nhận xét về nội
dung, nghệ thuật
của tục ngữ về
những kinh nhiệm
dân gian?

1. Nội dung
Những kinh nghiệm dân gian
về con người và xã hội là
những câu tục ngữ được cha
ông ta đúc kết, truyền cho
con cháu sau này về con
người, xã hội.

2. Nghệ thuật
01

Tục ngữ ngắn gọn, có vần, có nhịp
điệu, hình ảnh sinh động

02

Sử dụng các biện pháp tu từ
như so sánh, nhân hóa

Hoạt động
luyện tập

Hoạt động luyện tập

Đi tìm tục ngữ
Gv mô phỏng tục ngữ, học
sinh đoán tục ngữ tương ứng

Để chỉ việc thế hệ trước làm điều
sai trái, thế hệ sau phải chịu hậu
quả, ông bà ta hay dùng tục ngữ
nào?

Đời cha ăn mặn, đời con
khát nước

Để nhấn mạnh tầm quan trọng
của việc chăm chút ngoại hình
bên ngoài thể hiện tính cách
bên trong, ta dùng câu tục ngữ
nào?

Cái răng cái tóc là góc
con người

Để chỉ việc đề cao phẩm
chất bên trong hơn là ngoại
hình, ta dùng câu tục ngữ
nào?
Tốt gỗ hơn tốt nước
sơn

Để chỉ quan hệ mua bán sòng
phẳng, rõ ràng dứt khoát, không
dây dưa hay châm trễ, ta dùng
tục ngữ nào?

Tiền trao cháo múc

Để chỉ việc ai đó từ lúc
còn bé đã khôn, ta dùng
tục ngữ nào?
Khôn từ trong trứng khôn
ra

Để chỉ việc con cháu luôn nhớ
về nguồn cội và bày tỏ lòng biết
với ông bà tổ tiên, ta dùng tục
ngữ nào ?

Chim có tổ, người có tông

Để chỉ việc coi trọng lời chào,
thái độ lịch sự, lễ phép người
ta dùng tục ngữ nào ?

Lời chào cao hơn mâm cỗ

Hoạt động
vận dụng

Hoạt động vận dụng
Viết một đoạn hội
thoại hoặc một đoạn
văn có sử dụng tục
ngữ về con người và
xã hội

Hoạt động vận dụng
Để đề cao vai trò và giá trị của con người, ông cha ta có câu "Một mặt người bằng mười mặt
của". Đây là câu tục ngữ giàu hình ảnh và cũng giàu ý nghĩa. Một là số đếm, chỉ đơn vị ít ỏi, mười lại là
đơn vị số đếm chỉ số nhiều. Bằng cách nói đối lập ấy, câu tục ngữ đã khẳng định một chân lí: nên đề
cao vai trò, giá trị và tính mạng con người lên trên mọi thứ của cải vật chất dẫu những vật hất ấy có quý
báu đến như thế nào.Câu tục ngữ khuyên mọi người hãy yêu quý, tôn trọng và bảo vệ con người, không
để của cải che lấp con người. Điều này đã được lí giải và chứng minh qua thực tế từ hàng ngàn năm
nay. Bởi nếu của cải bị mất nhưng còn con người thì vào 1 ngày không xa, những thứ của cải ấy sẽ lại
được tạo ra do bàn tay con người. Trái lại, nếu không có con người, của cải vật chất tuy còn đó nhưng
cũng chẳng có tác dụng gì, chẳng thể tự sinh sôi nảy nở thêm vào. Vì vậy nên mọi thứ vật chất dẫu có
quý giá, dẫu có xa hoa cũng chẳng thể nào bằng được con người ,khuyên con người không nên quá ham
mê vật chất, chạy theo đồng tiền mà quên đi những giá trị tốt đẹp của con người.Ôi! Thật là một câu
tục ngữ mang lại giá trị nhân văn cao đẹp để cho con cháu sau này noi theo