Thám tử lớp em
Cách chơi:
- GV đưa mật thư cho một bạn trong lớp
- Thám tử quan sát hành động, biểu hiện, trạng thái để phán đoán người giữ mật thư.
- Thám tử được đặt 5 câu hỏi liên quan đến đặc điểm và hành động để tìm ra ai là người
giữ mật thư dạng "Có/Không".
VD: Người giữ mật thư là người đeo kính phải không?
- Các học sinh khác sẽ trả lời "Đúng" hoặc "Sai" dựa trên đặc điểm hoặc hành động mà
câu hỏi đề cập tới.
Kết thúc trò chơi:
- Trò chơi kết thúc khi thám tử đoán đúng người giữ mật thư hoặc sau khi đặt hết 5 câu
hỏi.
- Thám tử sẽ được thưởng nếu chỉ ra đúng hoặc bị phạt nếu chỉ sai người giữ mật thư.

Bài 6:
Hành trình khám
phá sự thật
(Truyện trinh
thám)

Tri thức Ngữ văn
(Truyện trinh thám)

a. Khái niệm
- Là thể loại truyện kể lại quá trình tìm kiếm
sự thật về một vụ án, dựa vào những manh
mối ban đầu, người điều tra (thám tử, cảnh
sát,...) từng bước khám phá sự thật.
- Về nội dung, truyện phải có:
(1) một vụ việc đã xảy ra và thủ phạm còn giấu
mặt
(2) một cuộc điều tra được tiến hành chủ yếu
bởi các thám tử và/ hoặc nhân vật bị tình nghi là
thủ phạm.

b. Đặc trưng của thể loại truyện trinh thám

Giải mã bí mật “truyện trinh thám”

* Không gian, thời gian
Không gian
+ Nơi diễn ra hoặc lưu giữ các
manh mối về vụ án
+ Không gian diễn ra các hoạt động
điều tra, khám phá những sự thật
về vụ án.

Thời gian
+ Thời gian diễn ra các hoạt động
điều tra, từ lúc khởi đầu đến khi
kết luận về vụ án.
+ Thường có giới hạn trong một vài
tuần hoặc vài ngày, thậm chí vài
giờ.

* Cốt truyện, sự kiện
- Xoay quanh quá trình điều tra, làm sáng tỏ vụ án:
Vụ án
xảy ra

Người
điều tra
tiến hành
điều tra

Tình
huống
phức tạp
bất ngờ
xuất hiện

Cuộc
điều tra
gặp nhiều
bế tắc

Thủ phạm
cùng quá
trình gây án
bị vạch trần

- Những bí mật về thủ phạm được giữ kín đến cùng  tạo nên sự hấp
dẫn, khiến người đọc luôn luôn ở trong trạng thái căng thẳng.

* Chi tiết
- Là các chi tiết gắn với các tình
huống.
- Là một bằng chứng hoặc một
manh mối quan trọng trong quá
trình điều tra.
 Tác dụng: gợi mở phán đoán đối
với hoạt động điều tra.

* Nhân vật
- Kẻ gây án giấu mặt
- Nạn nhân
- Cảnh sát
 nhân vật chính
- Thám tử,...
+ Người có kĩ thuật điều tra vượt trội
+ Có khả năng quan sát tinh tường
+ Khả năng phân tích, suy luận, đánh giá sắc bén.

* Lời người kể chuyện
- Ngôi thứ ba hoặc ngôi thứ nhất: gồm lời kể, miêu tả, phân tích, bình
luận
- Thường được kết hợp với lời của các nhân vật khác (thám tử  nhằm
tái hiện một cách sinh động, hấp dẫn quá trình điều tra, khám phá vụ án)
- Lời đối thoại: góp phần mở ra các manh mối cho
cuộc điều tra.
- Lời độc thoại nội tâm: nhằm thể hiện diễn biến tâm
lí của nhân vật, nhất là nhân vật thám tử.

Bài 7.
Hành trình khám phá sự thật
(Truyện trinh thám)
Văn bản

Chiếc mũ miện
dát đá be-rô (beryl)
A-thơ Cô-nan Đoi-lơ

I.
Trải nghiệm
cùng văn bản

1. Đọc – chú thích
a. Đọc
BẢNG KIỂM KĨ NĂNG ĐỌC DIỄN CẢM

Tiêu chí

Có

Không

Đọc trôi chảy, không bỏ từ, thêm từ

 

 

Ngắt giọng phù hợp, thể hiện đúng nhịp điệu câu văn

 

 

Thể hiện được các trạng thái, cảm xúc của các nhân vật

 

 

1. Đọc – chú thích
b. Chú thích
- Mũ miện: mũ đội khi làm lễ của vua.
- Đá be-rô: một loại đá quý.
- Huân tước: một tước hiệu quý tộc.
- Tài phiệt: người có rất nhiều tiền và thế lực, có
thể chi phối nền kinh tế của một quốc gia.
- Chi phiếu: hình thức thanh toán không dùng tiền
mặt, thể hiện dưới dạng chứng từ của người chủ tài
khoản, yêu cầu ngân hàng trích từ tài khoản của
mình để chuyển cho người có tên trong chi phiếu.

2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả

A-thơ Cô-nan Đoi-lơ (1859 – 1930)
- Quê: Xcốt-len (Scotland).
- Ông bắt đầu sự nghiệp là một bác sĩ nhưng lại
chuyển hướng sang viết văn.
- Ông sáng tác nhiều thể loại: truyện khoa học viễn
tưởng, truyện tiểu thuyết lịch sử, kịch lịch sử, bút kí,
thơ….
- Ông nổi tiếng với các truyện về Sơ-lốc Hôm - một
trong những nhân vật thám tử nổi tiếng nhất Thế giới
(gồm 4 tiểu thuyết và 56 truyện ngắn).
- Sáng tác tiêu biểu: Cuộc điều tra màu đỏ, Dấu bộ
tứ, Những cuộc phiêu lưu của Sơ-lốc Hôm, Những hồi
ức về Sơ-lốc Hôm…

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
- Xuất xứ: in trong Sơ-lốc Hôm toàn tập,
tập 1, Đăng Thư, Lê Quang Toản, Thiên
Nga dịch, NXB Văn học, Đông A, 2021.
- Thể loại: truyện trinh thám

II.
Suy ngẫm
và phản
hồi

1.
cốt truyện
VÀ nội dung bao quát
của văn bản

Đọc sơ đồ
sau và xác
định đoạn
trích trong
SGK thuộc
phần nào
của truyện

1. Một nhà quý tộc vay ông chủ nhà
băng Hôn-đơ 50 000 bảng và để lại
chiếc mũ miện làm vật tín chấp

5. 2 giờ sáng, Hôn-đơ bị đánh thức bởi
tiếng động và thấy A-thơ đang cầm
chiếc mũ miện đã bị mất ba viên đá

2. Hôn-đơ đem chiếc mũ về nhà, cất
ở phòng thay đồ và nói cho con trai
A-thơ, cháu gái Me-ry biết

6. Hôn-đơ báo cảnh sát. Cảnh sát
không tìm thấy ba viên đá và bắt giam
A-thơ

3. A-thơ (đam mê cờ bạc) hỏi xin
cha 200 bảng nhưng Hôn-đơ không
đồng ý

7. Hôn-đơ thuê thám tử Sơ-lốc Hôm
điều tra

4. Trước khi đi ngủ, Hôn-đơ thấy
Me-ry đóng cửa, cô nói rằng cô thấy
Lu-xi (cô hầu) ra ngoài bằng lối cửa
sau để gặp ai đó

8. Thám tử Hôm điều tra và tìm ra thủ
phạm
là
Me-ry
và
Gioóc
Bơn-queo, lấy lại ba viên đá quý cho
Hôn-đơ

 Nội dung bao quát:
truyện tái hiện lại toàn
cảnh vụ trộm chiếc mũ
miện ở nhà Hôn-đơ.

2.
Chi tiết, sự việc và
không gian, thời gian

a. Chi tiết, sự việc

Hồ sơ vụ án

Một số chi tiết – manh mối của vụ án

Ý nghĩa đối với việc phá án

Ngoài ông Hôn-đơ, có 2 người biết chỗ cất giấu Thủ phạm chỉ có thể là A-thơ hoặc
chiếc mũ: con trai A-thơ và cháu gái Me-ry
Me-ry
A-thơ si mê Me-ry nhưng Me-ry không đáp lại A-thơ có thể sẽ bênh vực Me-ry
tình cảm của A-thơ
nếu phát hiện Me-ry phạm tội
A-thơ mê cờ bạc và đang nợ nần, giao du với A-thơ cần tiền nên có thấy lấy cắp
Gioóc Bơn-queo
chiếc mũ miện
Ông Hôn-đơ phát hiện A-thơ cầm trên tay chiếc Chiếc mũ miện bị cong có thể là do
mũ miện bị cong
A-thơ giành giật với ai đó
Me-ry bỏ nhà ra đi và để lại lá thư, trong đó có Ai sẽ lo liệu đầy đủ cho tương lai
câu "Bác đừng lo lắng về tương lai của cháu vì của cô và lo liệu dựa trên nguồn
nó đã được lo liệu đầy đủ"
tiền nào?
Những dấu chân của ai đó in trên tuyết
Dấu chân đó có thể là của kẻ đã lấy
trộm chiếc mũ

b. Không gian, thời gian
Không gian
Khuôn viên gia đình Hôn-đơ

Thời gian
Trong đêm có tuyết rơi (dấu chân thủ
phạm được lưu lại trong tuyết)  thời
gian điều tra ngắn, khẩn cấp

 Đóng vai trò quan trọng: Yếu tố không gian giúp Hôm thu hẹp phạm
vi điều tra, yếu tố thời gian tạo áp lực cho Hôm và buộc anh phải nhanh
chóng tìm ra manh mối.

3.
Nhân vật và
lời người kể chuyện

a. Nhân vật (thám tử Sơ-lốc Hôm)

Thám tử Sơ-lốc Hôm
và vụ án

Đặc điểm

Bằng chứng
Suy luận
Chi tiết Me-ry bỏ đi Trong khi Hôn-đơ lo lắng việc Me-ry có
và để lại lá thư
thể tự tử  Hôm khẳng định việc Me-ry
trốn đi là “giải pháp tốt nhất” bởi đã
nhận ra sự bất thường trong hành động
Kĩ thuật
của Me-ry:
điều tra
+ được bác tin tưởng cho biết chỗ giấu
vượt trội
chiếc mũ miện.
+ khi chiếc mũ bị mất thì đột ngột bỏ đi.
 Người lấy chiếc mũ miện có thể là
Me-ry.

Đặc điểm

Bằng chứng
- Quan sát rất kĩ các dấu chân in sâu
trên tuyết ở cửa và những dấu chân để
lại trên đường.
- Việc A-thơ giao du với nhóm Huân
tước Bơn-queo.
+ Hôm điều tra về thân thế, tính cách
Khả năng của Bơn-queo, mua lại chiếc giày và
quan sát đem ướm vào dấu giày trong vườn nhà
tinh
Hôn-đơ
tường + Việc Bơn-queo đã từng đến nhà Hôm
+ Việc Me-ry từ chối tình yêu của Athơ
- Chi tiết chiếc mũ miện bị bẻ cong.

Suy luận
 Có một kẻ nào đó đã thông
đồng với Me-ry và Me-ry đã lấy
mũ miện đưa cho hắn.
 Hôm suy luận về mối quan hệ
giữa Me-ry và Bơn-queo, khẳng
định những dấu chân ở cửa là
của Bơn-queo, những dấu chân
trên đường là dấu chân của Bơnqueo và của A-thơ khi anh chạy
đuổi theo Bơn-queo.
 Nó đã bị giằng co giữa hai
người: A-thơ và Bơn-queo khi
A-thơ đuổi theo Bơn-queo để
giành lại chiếc mũ miện.

Đặc điểm

Bằng chứng
- Kết nối việc A-thơ
chứng kiến Me-ry lấy
Khả năng
trộm mũ miện nhưng
lập luận,
không nói với cha mình
đánh giá
với việc A-thơ si mê Mesắc bén
ry nhưng không được đáp
lại.

Suy luận
 Vì giận cha đã nghi oan cho mình
và vì hào hiệp, A-thơ đã không nói
với cha thủ phạm lấy cắp chiếc mũ
miện.

 Nhận xét: Hôm là nhân vật hội tụ đầy đủ phẩm chất của một thám tử, thể
hiện đầy đủ đặc điểm của nhân vật truyện trinh thám (khả năng quan sát, điều
tra kĩ lưỡng, không bỏ sót bất cứ một tiểu tiết nào; tài suy luận, phán đoán
chính xác)  thám tử chính nghĩa.

b. Lời người kể chuyện

giây thử thách

Xác định đâu là lời của người kể chuyện, đâu là lời của nhân vật và tác
dụng của chúng trong đoạn trích sau và cho biết câu chuyện được kể lại
bằng lời của ai? Nhận xét về việc sử dụng lời kể của nhân vật này đối
với nội dung câu chuyện.
Không biết là mấy giờ anh mới về, nhưng sáng hôm sau, khi tôi xuống
nhà để dùng bữa điểm tâm thì anh đã có mặt ở đó, một tay cầm tách cà phê
còn tay kia cầm tờ báo, trông rất tươi tỉnh và gọn gàng.
“Xin lỗi vì đã bắt đầu bữa sáng mà không đợi anh, Oát-sân”; “nhưng
anh hãy nhớ rằng ta có một cái hẹn khá sớm với thân chủ của ta vào sáng
nay”.

Lời người kể chuyện
Không biết là mấy giờ anh mới về, nhưng
sáng hôm sau, khi tôi xuống nhà để dùng bữa
điểm tâm thì anh đã có mặt ở đó, một tay cầm
tách cà phê còn tay kia cầm tờ báo, trông rất
tươi tỉnh và gọn gàng.
 Lời của bác sĩ Oát-sân, bạn của thám tử
Hôm (ngôi thứ nhất, xưng “tôi”)
+ một nhân vật trong truyện.
+ người chứng kiến toàn bộ quá trình phá án
của Hôm.
 Làm tăng tính chân thực cho câu chuyện.

Lời của nhân vật (lời
của nhân vật Hôm)
“Xin lỗi vì đã bắt đầu bữa
sáng mà không đợi anh,
Oát-sân”; “nhưng anh
hãy nhớ rằng ta có một
cái hẹn khá sớm với thân
chủ của ta vào sáng nay”.

III.
Tổng kết

1. Nghệ thuật
- Sử dụng các tình tiết gây bất
ngờ
- Nghệ thuật miêu tả tâm lý
nhân vật
- Ngôn ngữ trinh thám hấp
dẫn, lôi cuốn

2. Nội dung
Câu chuyện kể về sự việc
chiếc mũ dát đá bị mất trộm.
Từ đó thể hiện tài năng phá án
của Sơ-lốc Hôm và tầm quan
trọng của lòng tin, sự tha thứ
giữa người với người

Cùng chia sẻ
Thám tử Sơ-lốc Hôm cho rằng A-thơ là chàng trai
cao thượng, hào hiệp vì đã giấu cha về việc thấy
Me-ry lấy chiếc mũ miện để đưa cho Gioóc Bonqueo.
Em có đồng ý với nhận xét đó hay không? Vì sao?

NHỔ CÀ RỐT

Con có dám thử không?
Được chứ. Nhưng để ta
xem con ở trường có học
hành đàng hoàng không
thì ta mới cho

Giờ ta sẽ cho con tự
Dạ. Con đồng ý
nhổ cà rốt

Bác ơi ! Cháu đói lắm
bác cho cháu củ cà rốt
được không ạ ?

Nội dung bao quát của văn bản là gì?
A. Câu chuyện kể về sự việc mất chiếc mũ dát đá bị trộm mất và
thể hiện tài năng phá án của Hôm.
B. Câu chuyện kể về tài năng phá án của Hôm.
C. Câu chuyện kể về sự việc mất chiếc mũ dát đá bị trộm mất.
D. Câu chuyện kể về sự việc bỏ trốn của cô cháu gái Me-ry.

A

B

C

D

Thời gian xảy ra vụ án là khi nào?
A. Ban đêm
B. Buổi chiều
C. Buổi sáng
D. Buổi trưa

A

B

C

D

Ai là người biết nơi cất giấu chiếc mũ?
A. A-thơ và Lu-xi
B. A-thơ và Me-ry
C. Lu-xi và Me-ry
D. Lu-xi và Giooc Bơn-queo

A

B

C

D

Câu chuyện được kể bằng lời của ai?
A. Sơ-lốc Hôm
B. Bác sĩ Oát-sân
C. Me-ry
D. Ông Hôn-đơ

A

B

C

D

Vì sao ông Hôn-đơ mang chiếc mũ miện về nhà?
A. Vì ông muốn khoe với con trai và cô cháu gái.
B. Vì ông muốn đem chiếc mũ về trưng bày.
C. Vì không tin tưởng vào hệ thống bảo vệ ngân
hàng.
D. Vì ông muốn tặng nó cho con trai.

A

B

C

D

Vì sao Hôm có thể tìm ra thủ phạm?
A. Nhờ sự giúp đỡ của bác sĩ Oát-sân
B. Nhờ sự giúp đỡ của Lu-xi
C. Nhờ thẩm vấn Giooc Bơn-queo
D. Nhờ quan sát kĩ các giấu chân, giấu gìay trên tuyết

A

B

C

D

Các yếu tố thời gian có tác động như thế nào đến quá trình
phá án của Holmes?
A. Yếu tố thời gian khiến Holmes chủ quan và bỏ qua các dấu vết quan trọng.
B. Yếu tố thời gian làm cho Holmes quyết định từ bỏ vụ án và chuyển sang vụ khác.
C. Yếu tố thời gian không có ảnh hưởng đáng kể đến Holmes trong quá trình phá án.
D. Yếu tố thời gian tạo áp lực cho Holmes và buộc anh phải nhanh chóng thu thập
thông tin và tìm ra manh mối.

A

B

C

D