MỞ ĐẦU

MỞ ĐẦU
1/ Em học được những gì từ hoạt động viết của bài 4: Viết một
truyện kể sáng tạo dựa trên một truyện đã học?
2/ Hãy đọc tên hoạt động viết và khung Tri thức kiểu bài trong
SGK của bài 7 và cho biết: Trong bài học này, chúng ta sẽ thực hiện
nhiệm vụ viết nào?
3/ Theo em, bài viết đó có vai trò, ý nghĩa gì?

Kiểu bài viết một truyện kể sáng tạo có vai trò:
+ Giúp người viết phát triển năng lực sáng tạo và trí tưởng tượng, viết
truyện chính là cơ hội tạo ra những thế giới, nhân vật và câu chuyện hoàn
toàn mới lạ.
+ Giúp người viết truyền tải những thông điệp, bài học về cuộc sống, về
con người.
+ Giúp người viết thể hiện suy nghĩ, cảm xúc, quan điểm và những trải
nghiệm của bản thân trên hành trình cuộc sống.
+ Giúp người viết giải trí một cách lành mạnh, bổ ích. Viết truyện sáng
tạo là một hoạt động tinh thần mang lại sự thú vị, hứng khởi cho cả
người viết lẫn người đọc.
+ Giúp người viết rèn luyện và cải thiện nhiều kĩ năng như: Viết, diễn

VIẾT:
VIẾT MỘT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO

I. KIỂU BÀI VIẾT MỘT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO

THẢO LUẬN
Sắp xếp các truyện sau vào hai nhóm: Truyện kể mô phỏng (dựa trên một truyện
đã đọc) và truyện kể sáng tạo (theo trí tưởng tượng).

SẮP XẾP

=> Nhận diện một truyện kể sángCâutạo,
chuyện dựa trên
X
trí tưởng tượng, sáng
tưởng tượng dựa trên: sự sáng tạo
vềtạohình
X
thức (tình huống, nhân vật, chi tiếtCâutiêu
chuyện đã có,
X
được viết lại một kết
biểu, cách chọn người kể chuyện); sựthúcsáng
khác
tạo về nội dung (chủ đề, thôngX điệp, bài
chuyện đã có,
học được gửi gắm trongX truyện kể). Câu
được viết lại một kết
dựa trên trí tưởng tượng, sáng tạo

thúc khác

X

dựa trên trí tưởng tượng, sáng tạo

Đọc khung thông tin trong SGK, sau đó điền các từ khoá vào ô
trống để hoàn thành sơ đồ về kiểu bài viết một truyện kể sáng tạo
(có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm).
Viết truyện kể sáng tạo
(sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm)
...

...

....

...

....

...

...

...

...

8

Viết truyện kể sáng tạo
(sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm)

Khái niệm

Thuộc văn
bản tự
sự ...

Yêu cầu

Về nội
dung: ...

Về hình
thức: ...

Bố cục

Mở đầu
truyện: ...

Diễn biến
truyện: ...

Kết thúc
truyện: ...

9

I. KIỂU BÀI PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC
1. Khái niệm: sgk
2. Yêu cầu đối với kiểu bài: sgk
a. Về nội dung
b. Về hình thức
c. Về bố cục

Lưu ý: Lưu sơ đồ tri thức kiểu bài vào hồ sơ học tập

I. KIỂU BÀI VIẾT MỘT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO
II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
* Văn bản mẫu: Nhát đinh của bác thợ, sgk trang 56

THẢO LUẬN
Đọc văn vản mẫu sgk trang 56 và thực hiện các yêu cầu
sau
1/ Quan sát cột bên trái của ngữ liệu tham khảo, trả lời
câu hỏi: Truyện có mấy phần?
2/ Lần lượt đọc từng phần trong truyện (cột giữa) và các
số, kí hiệu *, **, *** (cột phải) trả lời câu hỏi: Ý nghĩa
của các chỉ dấu là gì?
3/ Trả lời 7 câu hỏi trong SGK (phía dưới ngữ liệu tham
khảo).

1/ VB có 3 phần: Mở đầu truyện (giới thiệu thời gian, không gian, nhân
vật và tình huống xảy ra câu chuyện), diễn biến truyện (gồm ba sự kiện
chính liên quan đến bác thợ sửa ghế và cha tôi), kết thúc truyện (ấn
tượng/ suy nghĩ của người viết về nhân vật).
2/ Ý nghĩa của các số, kí hiệu * trong VB và trong các khung bên phải
VB: Thể hiện cấu trúc của kiểu bài viết truyện kể sáng tạo (có sử dụng
yếu tố miêu tả và biểu cảm).
– Con số: Nhận biết bối cảnh, các sự kiện chính trong truyện.
– Dấu *, **, ***: Nhận biết miêu tả, biểu cảm, đối thoại.

13

3/
Câu 1: Ngôi kể thứ nhất ("tôi"), là một trong những đứa con của chủ nhà, kể lại câu chuyện xảy
ra vào thời thơ ấu của mình.
Câu 2: Tác giả đã mở đầu câu chuyện bằng cách nhắc lại kỉ niệm thuở nhỏ của mình khi trở về
thăm ngôi nhà xưa, nhìn lại chiếc ghế tựa cũ kĩ và nhớ lại về nhát đinh của bác thợ sửa ghế.
Câu 3: Mấy anh em nô đùa làm bong mặt ghế nên người cha phải nhờ bác thợ ghế đến sửa chữa.
Câu 4:
– Các chi tiết tiêu biểu gắn với các sự kiện trong câu chuyện:
+ Sự kiện 1: Bác thợ đến sửa chữa chiếc ghế hỏng. Chi tiết: Bác thợ xoa xoa tay trên mặt ghế vừa
được thay lại như để từ biệt đứa con của mình rồi chào cả cha tôi, lẫn chúng tôi ra về.
+ Sự kiện 2: Bác thợ quay lại vì một chiếc đinh chưa đóng hết. Chi tiết: Bác thợ mở hòm đồ nghề
và gõ “chát” vào nhát đinh chưa đóng hết.
Các sự kiện – chi tiết liên kết với nhau theo mạch thời gian.
– Chi tiết bác thợ dù đã đi được một “quãng xa” trong đêm mưa gió vẫn quay lại chỉ vì một chiếc
đinh chưa đóng hết làm câu chuyện trở nên thú vị, bất ngờ, thể hiện tính cách tận tuỵ, trách 14
nhiệm

Câu 5:
– Đoạn đối thoại giữa cha tôi và bác thợ có tác dụng:
+ Thể hiện sự quan tâm của cha tôi dành cho bác thợ ("Bác quên gì đấy ạ?").
+ Thể hiện tính khiêm tốn, tận tuỵ, trách nhiệm của bác thợ khi giải thích lí do quay lại
chỉ vì một cái đinh chưa đóng hết ("Để vậy, có người sẽ rách quần áo").
– Đối với sự kiện thứ 2 (bác thợ quay lại chỉ để đóng cho hết chiếc đinh vào ghế), nhân
vật người cha đã có cách ứng xử phù hợp, trân trọng với hành động đẹp của bác thợ
(cảm động trước tấm lòng tận tuỵ của bác thợ, biếu thêm tiền cho bác).
Câu 6: Việc kết hợp tự sự (kể lại sự việc), miêu tả (mô tả ngoại hình, hành động, hình
dáng nhân vật) và biểu cảm (cảm xúc của nhân vật, người kể chuyện) giúp câu chuyện
trở nên sống động, nhân vật được khắc hoạ cụ thể, chi tiết và gây ấn tượng với độc giả.
15

Câu 7:
– Chọn ngôi kể, người kể chuyện phù hợp với bối cảnh, nội dung truyện.
– Tạo những tình huống bất ngờ nhưng logic giúp câu chuyện trở nên lôi
cuốn, thú vị.
– Xây dựng các sự kiện, chi tiết sắp xếp theo trình tự hợp lí, chú ý đến
yếu tố kết nối giữa các sự kiện, chi tiết trong câu chuyện.
– Kết hợp tự sự (kể) với miêu tả, biểu cảm.
– Sử dụng đối thoại, độc thoại nội tâm để thể hiện sinh động, tự nhiên nét
tính cách của các nhân vật.
- Kết thúc truyện cần để lại suy ngẫm, ý nghĩa cho người đọc về thông
điệp của truyện.
16

I. KIỂU BÀI VIẾT MỘT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO
II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
* Văn bản mẫu: Nhát đinh của bác thợ, sgk trang 56
- Bài viết đã đảm bảo các yêu cầu của kiểu viết một truyện kể sáng tạo
- Bài học: ….

Từ nội dung đã tìm hiểu, em
rút ra nhận xét gì về kiểu
văn bản mẫu?

I. KIỂU BÀI VIẾT MỘT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO
II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
III. HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH VIẾT

THẢO LUẬN

I. KIỂU BÀI VIẾT MỘT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO
II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
III. HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH VIẾT
– Bước 1: Xác định được đề tài và tình huống phù hợp với việc viết truyện
kể sáng tạo.
– Bước 2: Tìm được ý, lập dàn ý để xây dựng: Bối cảnh, nhân vật, tình
huống, sự kiện, chi tiết, kết thúc, thông điệp cho câu chuyện.
– Bước 3: Viết thành truyện hoàn chỉnh, dựa trên dàn ý.
– Bước 4: Chỉnh sửa được nội dung truyện và rút ra được kinh nghiệm cho
bản thân
2/ GV nhận xét kết quả thực hiện nhiệm vụ và hướng dẫn HS cách sử dụng
bảng kiểm trong và sau khi viết (xem lại, chỉnh sửa, rút kinh nghiệm).

I. KIỂU BÀI VIẾT MỘT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO
II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
III. HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH VIẾT
IV. LUYỆN TẬP
* Đề bài: Kể lại một câu chuyện mà em tưởng tượng trong đó có sử dụng
yếu tố miêu tả, biểu cảm.
1. Chuẩn bị trước khi viết

I. KIỂU BÀI VIẾT MỘT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO
II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
III. HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH VIẾT
IV. LUYỆN TẬP
* Đề bài: Kể lại một câu chuyện mà em tưởng tượng trong đó có sử dụng
yếu tố miêu tả, biểu cảm.
1. Chuẩn bị trước khi viết
2. Tìm ý, lập dàn ý

THẢO LUẬN

Cách tìm ý:
(1) hình dung về bối cảnh (không gian, thời gian) cho câu chuyện;
(2) hình dung về nhân vật chính và mối quan hệ của nhân vật chính với
các nhân vật phụ;
(3) tưởng tượng về tình huống thúc đẩy các nhân vật suy nghĩ/ cảm xúc/
hành động/ quyết định/ thay đổi;
(4) cụ thể hoá tình huống bằng các sự kiện, chi tiết tiêu biểu;
(5) hình dung về kết thúc của truyện;
(6) xác định chủ đề, thông điệp chính mà truyện muốn gửi đến người đọc.

24

I. KIỂU BÀI VIẾT MỘT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO
II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
III. HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH VIẾT
IV. LUYỆN TẬP
* Đề bài: Kể lại một câu chuyện mà em tưởng tượng trong đó có sử dụng
yếu tố miêu tả, biểu cảm.
1. Chuẩn bị trước khi viết
2. Tìm ý, lập dàn ý
3. Viết bài

LƯU Ý TRONG QUÁ TRÌNH VIẾT:
– Lựa chọn ngôi kể phù hợp với mục đích kể chuyện (ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ
ba).
– Đảm bảo cấu trúc ba phần của truyện kể.
– Kết hợp giữa yếu tố tự sự (sự kiện, chi tiết) với yếu tố miêu tả (không gian, thời
gian, đồ vật, chân dung nhân vật) và yếu tố biểu cảm (cảm xúc của nhân vật, cảm
xúc/ thái độ của người kể với nhân vật).
– Đan xen giữa lời người kể chuyện và lời nhân vật, sử dụng hợp lí lời đối thoại
và độc thoại của nhân vật.
– Sử dụng từ ngữ giàu hình ảnh, các biện pháp tu từ, khắc hoạ chân dung nhân
vật sinh động thông qua ngoại hình, lời nói, cử chỉ,…
– Gửi gắm thông điệp đến người đọc một cách gián tiếp hoặc trực tiếp.
26

I. KIỂU BÀI VIẾT MỘT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO
II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
III. HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH VIẾT
IV. LUYỆN TẬP
* Đề bài: Kể lại một câu chuyện mà em tưởng tượng trong đó có sử dụng
yếu tố miêu tả, biểu cảm.
1. Chuẩn bị trước khi viết
2. Tìm ý, lập dàn ý
3. Viết bài
4. Xem lại, chỉnh sửa, rút kinh nghiệm

28

Bảng kiểm kỹ năng viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học
Mở bài
 
 
 
 Thân bài

Kết bài

Diễn đạt

Tiêu chí
Nêu tên tác phẩm, thể loại và tên tác giả (nếu có)
Nêu khái quát đặc sắc của tác phẩm (chủ đề, hình thức nghệ thuật
nổi bật)
Nêu chủ đề của tác phẩm
Nêu một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm
Phân tích giá trị của một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật
Sử dung các bẳng chứng trong tác phẩm
Sử dụng các phương tiện để liên kết các luận điểm, lí lẽ, bằng
chứng
Khẳng định lại thành công nổi bật của tác phẩm (chủ đề, hình
thức nghệ thuật)
Nêu suy nghĩ, cảm xúc hoặc bài học rút ra từ tác phẩm
Đảm bảo đúng chính tả, ngữ pháp, không mắc lỗi diễn đạt (dùng
từ và đặt câu)

 
 

Đạt

Chưa đạt
 
 

 
 
 
 
 

 
 
 
 
 

 

 

 
 

 
 

I. KIỂU BÀI VIẾT MỘT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO
II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
III. HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH VIẾT
IV. LUYỆN TẬP
V. VẬN DỤNG – MỞ RỘNG
Từ truyện đã được đọc, chỉnh sửa và rút kinh nghiệm trên
lớp, Em về nhà lựa chọn một trong hai nhiệm vụ:
1/ Sửa truyện đã viết một cách hoàn chỉnh và công bố.
2/ Chọn một hình thức làm sản phẩm mới để chuyển truyện
đã viết thành: Truyện tranh, clip, phim hoạt hình,…

- Hoàn thành bài
tập phần luyện
tập và vận dụng

Bài mới: Chuẩn bị
cho bài nói và nghe.

 HƯỚNG DẪN VỀ