Chủ đề 5:
CHẤT TINH KHIẾT – HỖN HỢP.
PHƯƠNG PHÁP TÁCH CÁC CHẤT.

1. Để xây tường, lát sân người ta sử dụng vật liệu
nào dưới đây?
A
A.Gạch.
B. Ngói. C.Thuỷ tinh.
D. Gỗ.
2. Người ta nấu rượu nếp dung cơm nếp để lên
men. Vậy cơm nếp là:
B
A. Vật liệu .
B.
Nguyên liệu.
C. Nhiên liệu
D. Khoáng sản
3. Sản phẩm bên được tạo nên từ 1
chất hay nhiều chất? Các chất đó ở
thể gì?
1 chất, ở thể lỏng

Theo em, các loại lương thực, thực phẩm được tạo
nên từ 1 chất hay nhiều chất?
Được tạo nên từ nhiều chất

Các loại lương thực – thực phẩm ở
dạng tinh khiết hay hỗn hợp?

I. CHẤT TINH KHIẾT.
1/ Em có nhận xét gì về số lượng các chất có trong nước cất,
bình khí oxygen y tế, sản phẩm đường tinh luyện và muối
tinh?
Các chất đều được tạo nên từ một chất, không lẫn tạp chất.

Nước cất

Oxygen

Muối
Đường

“

1. CHẤT TINH KHIẾT

- ChỈ có một chất duy nhất có trong nước
cất, bình khí oxygen y tế, sản phẩm đường
tinh luyện và muối tinh

“

1. CHẤT TINH KHIẾT

- Chất tinh khiết có các thể là:
+ Trong nước cất: chứa chất lỏng
+ Trong bình khí oxygen y tế: chứa chất khí.
+ Trong sản phẩm đường tinh luyện, muối
tinh: chất rắn.

1. CHẤT TINH KHIẾT
2/ Đường có vị ngọt,uối ăn có vị mặn,
nước sôi ở 100°C và khí oxygen hoá lỏng
ở -183°C
Theo em, nếu lẫn tạp chất khác thì
những tính chất trên có thay đổi không?

1. CHẤT TINH KHIẾT
- Nếu lẫn tạp chất khác thì vị, nhiệt độ
sôi và nhiệt độ ngưng tụ của tất cả các
chất trên (đường, muối, nước sôi, khí
oxygen hóa lỏng) đều sẽ thay đổi.

Chất, theo quy ước ta hiểu là chất tinh khiết
Thế nào là chất tinh khiết?



Chất tinh khiết (chất nguyên chất) được

tạo ra từ một chất duy nhất.

II HỖN HỢP
3/ Bột canh có phải là chất
tinh khiết không? Hãy liệt
kê các thành phần tạo nên
bột canh dùng làm gia vị
trong bữa ăn của gia đình
em.

- Bột canh không phải
là chất tinh khiết
- Các thành phần tạo
nên bột canh bao
gồm: tiêu, tỏi, mì
chính, đường, muối..

Đường

Chất điều vị

Bột tiêu

Muối

4/ Nếu có đủ nguyên liệu, em làm thế nào để có bột canh?
Nếu bớt một trong các thành phần của bột canh thì vị có
thay đổi không? Giải thích?
Nếu có đủ nguyên liệu, em sẽ trộn các nguyên liệu theo
một tỉ lệ thích hợp, để tạo nên bột canh.
Nếu bớt một trong các thành phần của bột canh thì vị
của bột canh sẽ thay đổi. Bởi vậy mỗi thành phần có
tính chất riêng, tạo nên vị đặc trưng.

5/ Quan sát hình 15.3, em hãy cho biết, nước khoáng
thiên nhiên có phải là nước nguyên chất không?
Nước khoáng thiên nhiên không
phải là nước nguyên chất. Bởi
vì ngoài nước, trong thành phần
của nước khoáng còn chứa một
số chất khoáng khác.

Em hãy tìm hiểu xem cần những vật liệu gì để tạo nên
vữa xây dựng?
Những vật liệu tạo
nên vữa xây dựng,
bao gồm: xi măng,
cát, nước,…
Thợ xây trộn vữa xây dựng.

Bột canh, nước khoáng và vữa xây dựng được gọi là
hỗn hợp.  Em hãy rút ra khái niệm về hỗn hợp.
Hỗn hợp được tạo ra khi hai hay nhiều chất
trộn lẫn với nhau.



Mỗi chất trong hỗn hợp được gọi là một thành phần hỗn hợp. Tính chất
của một hỗn hợp phụ thuộc vào thành phần hỗn hợp và hàm lượng của
chúng. Các nguyên vật liệu trong tự nhiên thường ở dạng hỗn hợp.

III. HỖN HỢP ĐỒNG NHẤT.
HỖN HỢP KHÔNG ĐỒNG NHẤT.
Tiến hành thí nghiệm sau:

6/ Từ thí nghiệm 1, hãy cho biết các chất lỏng có hòa tan
trong nhau không? TN1: tạo hh đồng nhất và không đồng
nhất

Nước cất

B1: Lấy 2 ống nghiệm, sau đó thêm nước cất đến
1/3 ống nghiệm

Ống nghiệm 1

Ống nghiệm 2

B2: Lần lượt cho 1 thìa etanol vào ống nghiệm
thứ nhất và 1 thìa dầu ăn vào ống nghiệm thứ 2

Hỗn hợp
đồng nhất

Hỗn hợp không
đồng nhất

B3: Lắc đều 2 ống nghiệm, để yên. Quan sát nêu
hiện tượng và rút ra kết luận.

Ống nghiệm thêm ethanol: ethanol tan được trong
nước;
Ống nghiệm thêm dầu ăn: dầu ăn không tan trong
nước, nổi lên trên do nhẹ hơn nước.

7/ Quan sát hình 15.4, em hãy nhận xét sự phân bố thành
phần các chất trong hỗn hợp đồng nhất và không đồng
nhất.

Hỗn hợp đồng nhất là hỗn hợp có thành phần

giống nhau, phân bố đều ở mọi vị trí trong toàn bộ
hỗn hợp.
Hỗn hợp không đồng nhất là hỗn hợp có thành phần
không giống nhau ở mọi vị trí trong tòn bộ hỗn hợp.

+ Em hãy lấy ví dụ về hỗn hợp đồng nhất
và hỗn hợp không đồng nhất
Hỗn hợp đồng nhất: đường, muối vào
nước…
Hỗn hợp không đồng nhất: xăng vào nước,
bột mì với nước…

TÓM TẮT
- Chất tinh khiết được tạo ra từ một chất duy nhất
- Hỗn hợp được tao ra khi hai nhiều chất trộn lẫn
vào nhau
- Hỗn hợp đồng nhất là hỗn hợp có thành phần
giống nhau tại mọi vị trí trong toàn bộ hỗn hợp.
- Hỗn hợp không đồng nhất là hỗn hợp có thành
phần không giống nhau trong toàn bộ hỗn hợp.

1

Để phân biệt chất tinh khiết
và hỗn hợp ta dựa vào

2
1
3
8
0
3
2
4
1
5
9
6
7
9
3
4
1
6
5
0
8
2
7

A

Số chất tạo nên
B

C

D

Màu sắc của chất.
Thể của chất.
Mùi vị của chất.

TIME

ANS

2

2
1
3
8
0
3
2
4
1
5
9
6
7
9
3
4
1
6
5
0
8
2
7

Hai chất trộn lẫn vào nhau, thành
phần các chất giống nhau tại mọi
vị trí trong toàn bộ hỗn hợp là:
A

Hỗn hợp không đồng nhất.
B

Hỗn hợp đồng nhất.
C

Chất tinh khiết.
D

Tạp chất

3

Đèn dầu

Vì sao bấc đèn quá ngắn hoặc dầu cạn gần hết thì
người ta đổ nước vào bình dầu và đèn tiếp tục
cháy sáng thêm một thời gian nữa. Em hãy giải
thích vì sao người ta lại làm như thế.

Bấc đèn
Ở một số vùng chưa có điện, đèn dầu
rất phổ biến trong việc thắp sáng.

IV Chất rắn tan và chất rắn không tan
trong nước

 Kể tên một số chất rắn
tan và không tan được
trong nước mà em biết?
 Tan:…………….
 Không tan………..

IV. CHẤT RẮN TAN VÀ KHÔNG TAN TRONG NƯỚC.

Thí nghiệm 2: Hòa tan các chất rắn trong nước

Muối ăn

Đường

Màu trắng
Thuốc tím
Màu tím

Bột mì

Cát
Màu vàng nâu
Sulfur
(lưu huỳnh)
Màu vàng

Bước 1: Quan sát trạng thái và màu sắc của các
chất rắn trước khi tiến hành thí nghiệm.

IV. CHẤT RẮN TAN VÀ KHÔNG TAN TRONG NƯỚC.

* Thử khả năng hòa tan các chất rắn trong nước.
Thí nghiệm 2: Hòa tan các chất rắn trong nước

Muối ăn

Đường

Bột mì

Cát
Màu vàng

Màu trắng
Thuốc tím
Màu tím

Sulfur
(lưu huỳnh)
Màu vàng

Bước 1: Quan sát trạng thái và màu sắc của các
chất rắn trước khi tiến hành thí nghiệm.

Bước 2: Lấy 6 ống nghiệm và đánh số từ 1 đến 6, cho vào mỗi ống ¼
thể tích nước cất
Bước 3: Cho một thìa nhỏ các chất rắn trên vào mỗi ống nghiệm. Sau
đó khuấy đều ống nghiệm, quan sát hiện tượng.

Em hãy kể tên một vài chất rắn tan được trong nước và
chất rắn không tan được trong nước?

9/ Từ thí nghiệm 2, em hãy hoàn thành bảng 15.1:
Ống
nghiệm

Chất tan

Hiện tượng quan sát được

1

Muối ăn

2

Đường

3

Bột mì

4

Cát

5

Thuốc tím

Hỗn hợp đồng nhất, màu tím

6

Lưu huỳnh

Chất rắn màu vàng, lơ lửng trên mặt
nước. Nước vẫn trong suốt, không
màu

Hỗn hợp đồng nhất
Hỗn hợp đồng nhất
Xuất hiện một ít bột mì lơ lửng trong nước,
còn lại phần lớn lẳng xuống đáy ống
nghiệm. Nếu để lâu, toàn bộ bột mì sẽ từ từ
lắng hết xuống đáy ống nghiệm

Lắng xuống đáy ống nghiệm

Giải thích
Muối ăn tan
trong nước
Đường tan trong nước
Bột mì không tan
trong nước

Cát không tan
trong nước
Thuốc tím tan
trong nước
Lưu huỳnh không
tan trong nước

IV. CHẤT RẮN TAN VÀ KHÔNG TAN TRONG NƯỚC.


 Một số chất rắn tan được trong nước và một số
chất rắn không tan được trong nước.
 Khả năng tan trong nước của các chất rắn là khác
nhau.

V. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN LƯỢNG CHẤT
RẮN HÒA TAN TRONG NƯỚC.

10/ Tiến hành thí nghiệm 3: Hòa tan đường phèn.

Muốn chất rắn tan nhanh trong nước, chúng ta làm cách nào?

Cốc 1 tan
chậm nhất
Bởi vì cốc số1 là cốc
nước lạnh, viên đường
to và không khuấy nên

Cốc 5 tan
nhanh nhất
Bởi vì sử dụng đường
nghiền nhỏ, được khuấy
đều trong nước nóng nên

V. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN LƯỢNG CHẤT
RẮN HÒA TAN TRONG NƯỚC.
Muốn chất rắn tan nhanh trong nước, chúng ta làm cách nào?

 Muốn chất rắn tan nhanh trong nước, có thể thực hiện
một, hai hoặc cả ba biện pháp sau:
 Khuấy dung dịch.
 Đun nóng dung dịch.
 Nghiền nhỏ chất rắn.

VI. CHẤT KHÍ TAN TRONG NƯỚC.
Quan sát thí nghiệm rót nước ngọt đóng chai vào cốc.
Cho biết hiện tượng quan sát được. Giải thích hiện tượng đó

Nước ngọt đóng chai

Thấy bọt khí tạo ra và nghe
tiếng “xì xèo" ở miệng cốc

Hiện tượng: ta thấy bọt khí tạo ra và nghe tiếng
“xì xèo” ở miệng cốc.
Nguyên nhân là do khí CO2 (khí không
độc, tan được một phần trong nước, tạo
dung dịch có vị chua nhẹ, kích thích tiêu
hóa thức ăn) được nén trong các chai
nước ngọt này, người ta dùng áp lực lớn
để ép CO2 hòa tan vào nước ngọt.
Khi mở nắp chai và rót, áp suất bên
ngoài thấp hơn trong chai nên CO2 lập
tức bay vào không khí tạo ra bọt khí với
tiếng “xì xèo” ở miệng cốc khi mở nắp
chai để rót nước vào cốc
Ngoài khí CO2 em còn biết khí nào có
khả năng tan được trong nước?

Một số chất khí khác có
thể tan trong nước như
Oxygen. Giúp cá sống
được trong nước…..


 Một số chất khí có thể tan trong nước.
 Khả năng tan trong nước của các chất khí là khác
nhau.

Câu 1: Hãy hoàn thành thông tin theo mẫu bản sau:
Đối tượng
Chất tinh Hỗn hợp đồng
nghiên
Thành phần khiết hay nhất hay không
cứu
hỗn hợp
đồng nhất
Nước cất

Nước

Nước biển

Muối, nước

Cà phê sữa

Cà phê, sữa

Khí
oxygen

Oxygen

Oxygen,
Không khí
nitrogen,…
Vữa xây Xi măng, cát,
nước,…
dựng

Chất tinh
khiết

Hỗn hợp
Hỗn hợp

Đồng nhất

Đồng nhất
Không đồng nhất

Chất tinh khiết Đồng nhất
Hỗn hợp

Đồng nhất

Hỗn hợp

Không đồng nhất

Câu 2 : Hãy cho biết một số hỗn hợp đồng nhất và không
đồng nhất thường gặp (không lấy những ví dụ có trong bài
học).
Câu 3: Cho các từ sau: chất tính khiết; hỗn hợp; đồng nhất;
không đồng nhất; oxygen; carbon dioxide. Xác định từ phù
hợp để hoàn thành câu dưới đây:
Nước uống có gas là một………(1)
hỗn hợp gồm đường, màu thực
phẩm, hương liệu, chất bảo quản và khí …………(2)…….
carbon dioxide
tan trong nước, tạo thành hỗn hợp ………(3)…
đồng nhất .

VII. DUNG DỊCH – DUNG MÔI – CHẤT TAN.
Phân biệt dung dịch – dung môi – chất tan.

đường

Nước

Chất tan. Dung môi

Nước đường
Dung dịch

Hiện tượng: Đường tan trong nước tạo thành nước đường.

Hãy cho biết dầu ăn và ethanol, chất nào tan hoàn toàn trong
nước. Hỗn hợp thu được là đồng nhất hay không đồng nhất?

Ethanol là chất tan
hoàn toàn trong nước.

Hỗn hợp đồng nhất

Hãy chỉ ra chất tan,
dung môi, dung dịch
của ống nghiệm 1.

Dầu ăn không tan
trong nước.
Hỗn hợp không đồng nhất

 Chất tan: Ethanol.
 Dung môi: Nước.
 Dung dịch: Hỗn hợp đồng nhất.

Ở thí nghiệm 2, những chất rắn tan trong nước tạo ra
hỗn hợp đồng nhất hay không đồng nhất?
Hãy chỉ ra chất tan, dung môi, dung dịch.
Khi hoà tan các chất
rắn trong nước, ta sẽ
thu được hỗn hợp
đồng nhất là muối
ăn, đường, thuốc tím
 Chất tan: muối ăn, đường, thuốc tím.
 Dung môi: Nước.
 Dung dịch: Các hỗn hợp đồng nhất.

Hãy mô tả quá trình tạo ra nước đường.

Khi cho đường vào nước và khuấy đều, các hạt đường sẽ tan
và phân bố đều vào nước, tạo thành hỗn hợp đồng nhất gọi là
dung dịch đường.

Hãy cho biết thế nào là chất tan?
Chất tan là chất được hòa tan trong dung môi.
Chất rắn

Chất lỏng

Chất khí

Đường
Khí hydrogen chloride
Muối

Ethanol

Thế nào là dung môi?
Dung môi là chất dùng để hòa
tan chất tan.
Dung môi thường là chất lỏng.

Dung dịch là gì?
Dung dịch là hỗn hợp
đồng nhất của dung môi
và chất tan.

Nước

Dầu ăn
Xăng
Dung môi quan trọng và phổ biến nhất là nước.
Dung môi hữu cơ như xăng, dầu ăn,….

Chú ý: Có những chất tan trong dung môi này mà
không tan trong dung môi khác.
Em hãy lấy ví dụ minh họa.

Muối tan trong
nước

Muối không
tan trong xăng

Cao su
không tan
trong nước

Cao su tan
trong xăng

VII. DUNG DỊCH – DUNG MÔI – CHẤT TAN.

Vậy:

 Dung dịch là hỗn hợp đồng nhất của chất tan và
dung môi.
 Chất tan là chất được hoà tan trong dung môi. Chất
tan có thể là chất rắn, chất lỏng hoặc chất khí.
 Dung môi là chất dùng để hoà tan chất tan. Dung
môi thường là chất lỏng.

VIII. HUYỀN PHÙ.
Quan sát hiện tượng bồi đắp phù sa, hãy cho biết tại sao nước sông Hồng
lại có màu nâu đất, ngầu đục.

Nước sông đem theo phù sa giàu dinh dưỡng là các hạt rắn lơ
lửng trong nước. Khi chảy qua đồng bằng, các hạt phù sa rắn
này bị giữ lại, bồi đắp thêm chất dinh dưỡng cho đồng bằng.

Nước