Bản đồ
dẫn đường
Đa-ni-en Gốt-li-ép

7Nguyễn Nhâm-PPTF

297

Hoạt động
khởi động

Hoạt động khởi động

HS trả lời
phiếu câu hỏi

Hoạt động khởi động
Câu hỏi
Bạn đã bao giờ bị trận đòn nào từ ba mẹ chưa?
Bạn đã bao giờ làm một việc tốt chưa?
Bạn đã bao giờ nói dối chưa?
Bạn từng đi du lịch đến nơi khác chưa?
Bạn đã bao giờ gây ra lỗi lầm nhưng không
dám thừa nhận chưa?
Bạn đã bao giờ làm tổn thương ai đó chưa?
Bạn đã bao giờ dám bày tỏ ý kiến của mình
trước đám đông chưa?

 
 
 
 
 

Chưa
bao giờ
 
 
 
 
 

 
 

 
 

Đã từng

Hình thành
kiến thức

I
Giới thiệu bài
học

I. Giới thiệu bài học
Em hiểu thế nào là trải
nghiệm? Trải nghiệm của em
thường gắn với những sự kiện
diễn ra ở môi trường nào?
Phần giới thiệu bài học muốn
nói với chúng ta điều gì?

I. Giới thiệu bài học

Chủ đề bài học:
Trải nghiệm để
trưởng thành

I. Giới thiệu bài học
Trong cuộc đời
không ai không có
những trải nghiệm
Trải nghiệm
thường gắn với sự
việc vui hay buồn,
trong gia đình, ở
trường học hay
ngoài xã hội.

Trải nghiệm có thể
giúp con người trở
nên khôn ngoan,
chín chắn, dầy dạn,
cứng cáp hơn.
Con người có khả
năng trưởng thành
lên qua những trải
nghiệm.

I. Giới thiệu bài học
Thể loại chính
và tên các văn
bản trong chủ
đề là gì

I. Giới thiệu bài học

Thể loại chính:
Văn bản nghị luận

I. Giới thiệu bài học
Văn bản
01
Bản đồ dẫn
đường

Hãy cầm lấy 02
và đọc

03

Nói với con

II
Khám phá tri
thức Ngữ văn

01
Các vấn đề được
bàn trong văn bản
nghị luận

1. Các vấn đề được bàn trong văn bản nghị luận
HS đọc phần Tri thức ngữ
văn trong SGK và hoàn
thiện PHT số 1 theo hình
thức nhóm đôi

1. Các vấn đề được bàn trong văn bản nghị luận
Yếu tố
Các vấn đề được  
bàn trong văn
bản nghị luận
Mối liên hệ giữa  
các ý kiến, lí lẽ,
bằng chứng trong
văn bản nghị luận

Đặc điểm

1. Các vấn đề được bàn trong văn bản nghị luận

Các vấn đề
được bàn
trong văn bản
nghị luận

Mọi vấn đề của đời sống xã hội, văn học,
nghệ thuật, khoa học,... đều có thể được nêu
ra để bàn trong văn bản nghị luận.
Văn bản nghị luận có giá trị phải chọn
được vấn đề đáng quan tâm, có ý nghĩa
với nhiều người.
Trước một vấn đề, có thể có
nhiều ý kiến khác nhau.

1. Các vấn đề được bàn trong văn bản nghị luận
0
1

Mối liên hệ giữa
các ý kiến, lí lẽ,
bằng
chứng
trong văn bản
nghị luận

Văn bản nghị luận
bao giờ cũng thể
hiện ý kiến của
người viết
0
3
Mỗi ý kiến thường
được làm rõ bằng
một số lí lẽ, mỗi lí lẽ
được củng cố bởi
một số bằng chứng

0
2
Sức thuyết phục của ý
kiến phụ thuộc vào việc
dùng lí lẽ và bằng chứng
0
4
Ý kiến cần mới mẻ, lí
lẽ cần sắc bén, bằng
chứng cần xác thực,
tiêu biểu, có mối liên
hệ với nhau, tạo thành
một hệ thống chặt chẽ. 

02
BẢN ĐỒ DẪN ĐƯỜNG

I. Tìm hiểu chung

0
1

HS chú ý về các
câu hỏi suy
luận, theo dõi

0
2

Trình bày vài thông tin
về tác giả, tác phẩm

1. Tác giả
01
02
03

Đa-Ni-en Gốt Li ép( 1946)
Là nhà tâm lý học thực hành, bác sĩ
tâm lí gia đình đồng thời là chuyên
gia sức khỏe gia đình, người Mỹ
Tác phẩm chính: Tiếng  nói của
xung đột (2001), Những bức thư
gửi cháu Sam(2006), Tiếng nói
trong gia đình (2007)….

2. Tác phẩm
Xuất xứ

Trích từ cuốn
sách Những bức
thư gửi cháu Sam

Tác phẩm Bản đồ dẫn đường

PTBĐ

Tự sự, biểu cảm

Tóm tắt
Tác phẩm là bức thư của người ông dành
cho cháu của mình, kể về hành trình tìm
kiếm tấm bản đồ dẫn đường cho cuộc đời
mình.Cùng với đó ông đã giải thích cho
cháu thấy về vai trò, những khó khăn của “
tấm bảng đồ dẫn đường”

Phần 1

Từ đầu…phải
bước vào bóng
tối: câu  chuyện
ngụ ngôn

Phần 2
Tiếp theo…bố
của ông cũng
phần nào đồng
ý với quan
điểm đó: vai
trò, khó khăn
của việc tìm
kiếm bản đồ
của người ông

Phần 3

Còn lại: lời
nhắn của ông
dành cho cháu

II

Khám phá
văn bản

1. Cách mở đầu câu chuyện và vấn đề bàn bạc

Nêu tác dụng của cách
mở đầu văn bản bằng
việc kể lại câu chuyện
có tính chất ngụ ngôn

1. Cách mở đầu câu chuyện và vấn đề bàn bạc

0
1
0
2
0
3

Từ câu chuyện có tính chất ngụ ngôn,
bao giờ người ta cũng rút ra được một
bài học, một kinh nghiệm nào đó
Ở đây, bài học được rút ra đã được kết
nối khéo léo với vấn đề nghị luận
Cách giới thiệu vấn đề như vậy khiến
người đọc chú ý hơn.

1. Cách mở đầu câu chuyện và vấn đề bàn bạc

Theo em, hành
động tìm chìa
khóa của người
đàn ông kì khôi
như thế nào?

Sự kì khôi thể
hiện như thế nào
trong lập luận
của ông ta?

Mối liên hệ giữa
câu chuyện và vấn
đề đưa ra để bàn
bạc là ở đâu?

1. Cách mở đầu câu chuyện và vấn đề bàn bạc
Vấn đề bàn bạc
Sự kì khôi của
hành động tìm
chìa khóa
Chìa khóa vốn để
cạnh cửa ra vào mà
lại tìm ở ngoài
đường.

Cách lập luận
Ra chỗ sáng sẽ
nhìn rõ hơn, mặc
dù chỗ sáng chẳng
liên quan gì đến
chiếc chìa khóa.

1. Cách mở đầu câu chuyện và vấn đề bàn bạc

01

02

Nếu cái “bản đồ” (tức là quan niệm, cách
thức hành động mà người ta vạch ra trong
đầu) không phù hợp với thực tế đời sống
thì sẽ thất bại.
Tình huống đời sống vốn vô cùng phong
phú, nên mỗi người cần có cách suy nghĩ,
phán đoán, đánh giá và đưa ra “bản đồ”
sao cho phù hợp nhất.

1. Cách mở đầu câu chuyện và vấn đề bàn bạc
Mối liên hệ giữa câu chuyện
và vấn đề đưa ra để bàn bạc
1
“Rất nhiều khi chúng ta tìm
kiếm câu trả lời nơi sáng sủa,
trong khi cái chúng ta cần là
phải bước vào bóng tối.”

2. Lí lẽ, bằng chứng
Hs thảo luận
nhóm 4-6 để hoàn1
thành PHT (trả lời
câu hỏi số 3)

2. Lí lẽ, bằng chứng
 

Cách nhìn về - Lí lẽ:
cuộc đời, con  
người
Tấm
1
bản
- Bằng chứng:
đồ
Cách nhìn - Lí lẽ:
nhận về bản  
thân
- Bằng chứng:

 

Cách nhìn
về cuộc
đời, con
Tấm
người
bản
đồ

- Lí lẽ: Cách nhìn nhận về cuộc đời và con người tất yếu sẽ hình thành ở
mỗi chúng ta, được truyền từ bố mẹ, được điều chỉnh theo hoàn cảnh sống,
theo tôn giáo hay kinh nghiệm bản thân. Nếu có hai cách nhìn cuộc đời và
con người không giống nhau (một cách nhìn tin tưởng, lạc quan; một cách
nhìn thiếu tin tưởng, bi quan) tất yếu sẽ dẫn đến hai sự lựa chọn khác nhau
về đường đời.
- Bằng chứng: Câu1chuyện về sự khác nhau trong cách nhìn cuộc đời của
mẹ “ông” và của bản thân “ông” dẫn đến hai quan điểm sống khác nhau.

Cách nhìn - Lí lẽ: Đoạn văn đặt ra hàng loạt câu hỏi để triển khai ý “nhìn nhận về bản
nhận về thân”: Tôi có phải là người đáng yêu? Tôi có giàu có, có thông minh? Tôi
bản thân có quá yếu đuối và dễ dàng bị người khác làm cho tổn thương? Người viết
lí giải: Từng câu trả lời cho những câu hỏi trên sẽ là từng nét vẽ tạo nên
hình dáng tấm bản đồ mà chúng ta mang theo trong tâm trí mình.
- Bằng chứng: Câu chuyện về chính cuộc đời ông. Sau vụ tai nạn, ông đã có
thay đổi đáng kể để từ đó hiểu mình là ai, ý nghĩa cuộc sống là gì.

3. Bài học từ lời tâm sự của “ông” đối với “cháu”
Cháu biết không, tấm
bản đồ của ông lúc ấy
thật sự bế tắc – “ông”
đã tâm sự với “cháu”
như vậy. Theo em, vì
sao “ông” bế tắc trong
việc tìm kiếm tấm bản
đồ của riêng mình?

Kinh nghiệm ấy của
“ông” có thể giúp
“cháu” rút ra được
bài học gì?

3. Bài học từ lời tâm sự của “ông” đối với “cháu”

Từ nhỏ, cái nhìn
về cuộc đời và con
người của “ông”
hoàn toàn trái
ngược với cách
nhìn của mẹ “ông”

“Ông”: yêu mến và tin
tưởng mọi người xung
quanh, thấy cuộc đời
là chốn an toàn;
Mẹ “ông” thấy cuộc
đời là nơi đầy hiểm
nguy, cần luôn đề
phòng, cảnh giác.

“ông” mất tự tin
với quan điểm
của mình, và trở
nên vô cùng khó
khăn trong việc
xác định tấm
bản đồ riêng cho
bản thân.

3. Bài học từ lời tâm sự của “ông” đối với “cháu”

0
1

Mình có thể nhận
được từ người thân
những tình cảm cao
quý, sự quan tâm,
nhưng tấm bản đồ của
riêng mình thì không
nên lệ thuộc

0
2

Sự tự nhận thức về cuộc
đời, quan điểm, tình cảm
của mình đối với người
khác và đối với bản thân đó mới là yếu tố quyết định.

4. Chia sẻ, kết nối
Ý kiến 1

Cuộc sống chỉ toàn
những chuỗi lo âu, đau
khổ, còn niềm vui thì
hiếm hoi và dễ dàng vụt
mất như cánh chim trời!

Trong hai ý kiến khác nhau sau đây, em tán
đồng với ý kiến nào? Vì sao?

Ý kiến 2

Cuộc sống là một món
quà quý mà chúng ta
phải trân trọng

4. Chia sẻ, kết nối
Ý kiến 1

0
1

Cuộc sống có những lo âu, đau khổ nhưng
cũng có rất nhiều niềm vui, hạnh phúc, điều
tốt đẹp, ý nghĩa luôn luôn thường trực.

0
3

Ta có thể lo âu về điểm số, về gia cảnh, về
bệnh tật; đau khổ vì bị bỏ rơi, bị nghi kị, kì
thị nhưng đừng quên ta còn có gia đình, có
một nơi để trở về

0
5

Ta có những người bạn luôn ở bên ta lúc
vui buồn.

4. Chia sẻ, kết nối
Ý kiến 2

0
1

Cuộc sống là một món quà đáng quý mà
chúng ta phải trân trọng.

0
3

Chúng ta được làm những điều mình thích,
được đến những nơi mình muốn, gặp gỡ
những người mình yêu thương.

0
5

Đôi lúc chúng ta cũng không tránh được
những thất bại, tuyệt vọng nhưng những
điều đó cũng góp phần làm cho cuộc sống
của chúng ta ý nghĩa hơn

4. Chia sẻ, kết nối
Cuộc sống dù không
hiếm những buồn khổ,
lo âu, nhưng vô cùng
đáng quý. Hai mặt này
không loại trừ nhau.

4. Chia sẻ, kết nối

Đọc lời khuyên của “ông”
dành cho “cháu” ở phần
cuối văn bản, em rút ra
điều gì cho bản thân?

4. Chia sẻ, kết nối

“ông” muốn “cháu”thực
hiện hai điều: thứ nhất,
phải tìm kiếm bản đồ
cho chính mình; thứ hai,
tấm bản đồ đó “cháu”
phải tự vẽ bằng chính
kinh nghiệm của mình.

Việc làm của
“cháu” sẽ giúp
“cháu” biết tự
chủ, tự chịu
trách nhiệm về
chính cuộc đời
mình.

Trong
quá
trình
trưởng thành, bài học
chỉ được rút ra từ trải
nghiệm của bản thân,
kể cả thành công và
thất bại, không thể
bắt chước, vay mượn
kinh nghiệm sống của
bất kì ai khác.

IV

Tổng kết

IV. Tổng kết
01
Theo em, nội dung của văn bản là gì?
02
Nghệ thuật đặc sắc được thể hiện
qua văn bản?

1. Nội dung
Bài học ông dành
cho cháu trên con
đường tìm lối đi của
cuộc đời mình

2. Nghệ thuật
Mở đầu bằng câu
chuyện mang tính ngụ
ngôn nhằm dẫn dắt
người đọc nhẹ nhàng
vào vấn đề chính.

Lời văn đơn giản, ngắn
gọn, nhưng sâu sắc

Luyện tập

Truy
Truy
Tìm
Tìm
Kho
Kho
Báu
Báu
Ai
Ai
Cập
Cập

Vận dụng