THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Biện pháp tu từ
1. Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được dùng
trong bài thơ sau:
a.
Súng bên súng, đầu sát bên đầu
(Đồng chí, Chính Hữu)
b.
Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.
(Đồng chí, Chính Hữu)
Trả lời:
a. - Biện pháp tu từ điệp ngữ “súng”, “đầu” và hoán dụ “đầu”.(lấy
bộ phận để chỉ toàn thể).
- Tác dụng: Khắc họa hình ảnh những người lính kề vai sát cánh bên
nhau cùng thực hiện nhiệm vụ chiến đấu.
b. - Biện pháp tu từ nhân hóa: “Giếng nước gốc đa nhớ người ra
lính”
- Tác dụng: diễn tả tình thương nỗi nhớ của quê hương, gia đình

NGHĨA CỦA TỪ NGỮ

2. Tìm từ đồng nghĩa với từ đôi trong câu thơ Anh với tôi
đôi người xa lạ. Theo em, có thể thay từ đôi trong câu thơ
bằng từ đồng nghĩa nào khác không? Vì sao?
Trả lời:
Từ đồng nghĩa: hai
Không thể thay từ đôi bằng từ hai. Vì ngoài chỉ số
lượng, từ đôi còn thể hiện được hai cá thể tương ứng với
nhau, làm thành một đơn vị thống nhất về vai trò, chức
năng, không thể tách rời.

3. 

Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá.
a. Tìm nét chung về nghĩa của các cụm từ in đậm trong hai câu thơ trên
b. Nét chung về nghĩa của các cụm từ đó có giá trị đối với việc thể hiện cảm xúc
trong bài thơ?
c. Cụm từ đất cày lên sỏi đá gợi liên tưởng đến thành ngữ nào? Giải nghĩa thành
ngữ đó?
Trả lời:
a. Nét chung về nghĩa: chỉ những miền quê nghèo, thiên nhiên khắc nghiệt, cuộc sống
của con người vất vả, khó khăn.
b. Giá trị: thể hiện niềm xúc động sâu xa của nhà thơ trước hoàn cảnh sống lam lũ, cực
nhọc của những người lính.
c. Cụm từ đất cày lên sỏi đá gợi liên tưởng đến thành ngữ: chó ăn đá gà ăn sỏi
Giải thích: chỉ một nơi đất đai khô cằn, thời tiết khắc nghiệt, khó có thể
làm ăn sinh sống, nơi đây cây cối cũng không phát triển.

4. Trong các từ xa lạ, tri kỉ, lung lay, từ nào là từ láy? Nêu tác dụng
của việc sử dụng từ láy trong bài thơ Đồng chí?
Trả lời:
Từ láy: lung lay
Từ láy lung lay gợi cảm giác không vững chắc, rung lắc của
căn nhà để từ đó nói lên hoàn cảnh khó khăn của người lính, cũng
như bộc lộ nỗi xót xa thầm kín của người đi xa để lại người thân chật
vật lo toan cuộc sống.