Văn bản

LÁ ĐỎ
(Nguyễn Đình Thi)

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
- Nguyễn Đình Thi (1924 – 2003) quê ở Hà Nội, là nhà thơ,
nhà văn, nhà phê bình văn học, nhạc sĩ.
- Thơ ông tự do, phóng khoáng, đồng thời cũng hàm súc, giàu
chất suy tư, dạt dào cảm hứng yêu nước.
- Một số tác phẩm tiêu biểu: Diệt phát xít (1945), Người Hà
Nội (1947), Đất nước (1955), ...
2. Tác phẩm
Lá đỏ được sáng tác vào 12/1974 - thời điểm cuộc kháng chiến
chống Mỹ bước vào giai đoạn cuối, toàn quân và dân ta đang dồn sức
cho tiền tuyến.

II. PHÂN TÍCH
1. Bố cục
2 phần:
- Phần 1 (khổ 1): Cuộc gặp gỡ trên đỉnh Trường Sơn
- Phần 2 (khổ 2): Cuộc chia tay trên đỉnh Trường Sơn
Cảm hứng chủ đạo
- Tinh thần chiến đấu anh dũng và lạc quan, niềm tin vào ngày mai
thắng lợi.

2. Cuộc gặp gỡ trên đỉnh Trường Sơn
- Cuộc gặp gỡ diễn ra trên đỉnh Trường Sơn “lộng gió”, “rừng lạ ào ào lá đỏ”, “bụi Trường
Sơn nhoà trời lửa”.
- khung cảnh rừng Trường Sơn vừa lãng mạn vừa hào hùng, dữ dội…
=> Tất cả gợi lên một khung cảnh Trường Sơn trong những năm tháng không thể nào
quên. Đó là thời điểm cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ bước vào giai đoạn cuối.
- Về không gian gặp gỡ:
+ hình ảnh rừng lá đỏ ào ào, bay trong gió.
+ màu lá đỏ như tô điểm thêm cho bầu trời Trường Sơn giữa lúc khói lửa mịt mù

- Hình ảnh “em gái tiền phương” hiện lên qua những chi tiết:
“Em đứng bên đường

như quê hương
Vai áo bạc quàng súng trường”
+ Hình ảnh so sánh: em gái tiền phương – quê hương:
+ “em gái tiền phương”: nữ giao liên hay cô gái thanh niên xung phong.

+ Hình ảnh “vai áo bạc, quàng súng trường” thật giản dị, thân thương. Đó là
chứng tích sau biết bao tháng ngày dầm mưa dãi nắng; cũng là hình ảnh nổi
bật giữa núi rừng Trường Sơn “ào ào lá đỏ”.

3. Trường Sơn trở thành trân địa thiêng liêng và niềm tin tất thắng
- Trong những năm tháng máu lửa của thời kì kháng chiến chống Mỹ,
Trường Sơn đã trở thành trận địa thiêng liêng:
“Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhòa trời lửa”
+ Con đường hành quân đầy gian khổ, khốc liệt. Song, “đoàn quân
vẫn đi vội vã” với những bước chân hối hả, trùng điệp, rung chuyển đất
trời: “Bụi Trường Sơn nhòa trời lửa”.
+ Những đoàn quân cứ thế, nối
tiếp nhau không ngừng nghỉ, người chiến sĩ chỉ kịp ghi lại dáng hình quê
hương rồi gửi lời chào và hẹn gặp:
“Chào em, em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn.”
+ Sài Gòn – cái đích của cuộc hành quân, ngày chiến thắng không còn
xa. Lời chào, lời hẹn ước ấy chứa đựng biết bao nhiệt huyết của tuổi trẻ,
khát khao, lý tưởng cao đẹp.

III. Tổng kết
1. Nội dung
- Bài thơ Lá đỏ của Nguyễn Đình Thi mang ý nghĩa tái hiện cả một cuộc hành quân
vĩ đại của dân tộc ta – cuộc hành quân trên đường Trường Sơn, tiến vào Sài Gòn, giải phóng
miền Nam.
2. Nghệ thuật
- Bài thơ viết theo thể tự do.
- Nhịp điệu thơ mang tính dồn dập, vững bền, chắc khoẻ.
- Yếu tố nghệ thuật chính làm nên thành công của “Lá đỏ” là hình ảnh, nhịp điệu và
ngôn ngữ thơ.
- Ba hình ảnh nổi bật: lá đỏ, em gái tiền phương và đoàn quân.
- Ngôn ngữ thơ rất chân thực.