Chim làm tổ

Chim di cư

Gấu ngủ đông

Nhện giăng tơ

Hổ săn mồi

Cua đỏ di cư

Mèo bắt chuột

Tiết 46 + 47
Bài 33

1.

Khái niệm tập tính và vai trò của tập tính ở động vật
Tìm hiểu khái niệm tập tính ở động vật

Theo em, tập tính của động vật là gì?
Tập tính là một chuỗi các phản ứng của cơ thể động
vật trả lời các kích thích từ môi trường bên trong hoặc
bên ngoài cơ thể

Trải qua quá trình học tập
mới đạp xe được

Vậy
tập
tính
Theo em, 2 tập
được
chia
thành
tính này có gì
mấy
loại?
khác nhau?
Sinh ra đã biết bú mẹ

Tập tính ở
động vật
Tập tính
bẩm sinh

Tập tính
học được

Phân loại tập tính ở động vật
Tập tính bẩm sinh
Các tập tính của động vật sinh ra đã có,
được di truyền từ bố mẹ, đặc trưng cho loài.

Phân loại tập tính ở động vật
Tập tính học được
Các tập tính được hình thành trong quá trình sống
của cá thể, thông qua học tập, rút kinh nghiệm.

So sánh tập tính bẩm sinh và tập tính học được
Tập tính bẩm sinh
Sinh ra đã có
Hình thành do sự
di truyền từ bố mẹ
Mang tính đặc trưng
cho loài

Tập tính học được
Hình thành trong quá trình sống của cá thể
Hình thành thông qua học tập
và rút kinh nghiệm
Đặc trưng cho đời sống cá thể,
không đặc trưng cho loài

QUAN SÁT CÁC HÌNH SAU VÀ HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP

TẬP TÍNH

Giăng tơ của nhện
Bú mẹ của chó con
Rình con mồi của
mèo
Người tham gia giao
thông dừng phương
tiện khi gặp tín hiệu
đèn đỏ

BẨM SINH HỌC ĐƯỢC
(+) / (-)
(+) / (-)

Ý NGHĨA

+

Giúp nhện di chuyển,
săn bắt mồi và sinh sản

+

Giúp chó con lấy sữa
từ mẹ.

+
+

Giúp mèo bắt mồi
Đảm bảo an toàn giao
thông, tuân thủ đúng
luật quy định

Em hãy phân loại nhóm tập tính?

14

Tập tính bẩm sinh

Tập tính học được

15

Bảo vệ lãnh thổ
Tập tính xã hội

Sinh sản

Trốn chạy kẻ thù
GIÚP ĐỘNG VẬT
TỒN TẠI VÀ
kê PHÁT
các vai
trò của
TRIỂN

Liệt
tập tính đối với đời
sống động vật?

Kiếm thức ăn

Di cư

Ở trẻ con khi bàng quang đầy nước tiểu thì chúng bài
tiết ngay, còn đối với người lớn thí có thể kìm hãm được.
Theo em ví dụ trên thuộc loại tập tính nào?

Tập tính bẩm sinh và học được

17

Tập tính hỗn hợp
Khái niệm: bao gồm tập tính bẩm sinh và tập tính học
được (là tập tính sinh đã có nhưng sẽ được tiếp tục
phát triển và hoàn thiện trong đời sống cá thể).
Ví dụ: chim xây tổ, mèo bắt chuột, hổ vồ mồi…

18

Việc con người rèn luyện thú dữ (hổ, báo…)
khiến chúng thuần phục và thực hiện theo hiệu
lệnh của mình. Chứng tỏ điều gì?

Chứng tỏ tập tính
bẩm sinh có thể
thay đổi thành tập
tính học được
19

Nguyên nhân nào dẫn đến di
cư của các loài chim, hay hiện
tượng ngủ đông của gấu?

20

Nguyên nhân dẫn đến sự di cư
của các loài chim là do sự thay
đổi của khí hậu (trú đông), thiếu
nguồn thức ăn.

Hiện tượng ngủ
đông của gấu là do
sự khan hiếm về
thức ăn

21

Vậy tập tính có vai trò gì đối với động vật?
Vai trò của tập tính đối với động vật:
•Tập tính có vai trò rất quan trọng đến sự tồn tại và
phát triển nòi giống.
•Đảm bảo cho động vật thích nghi với môi trường sống

KIỂM TRA 15'
Câu 1. Nêu khái niệm tập tính ở động vật. (4đ)
Câu 2. Lấy 2 ví dụ về tập tính bẩm sinh, 2 ví
dụ về tập tính học được. (4đ)
Câu 3. Lấy 1 ví dụ về tập tính hỗn hợp. Giải
thích (2đ)

KIẾN THỨC CŨ
Đặt tên tập tính của các động vật trong hình dưới đây

Tập tính di cư

Đặt tên tập tính của các động vật trong hình dưới đây

Tập tính săn mồi

Đặt tên tập tính của các động vật trong hình dưới đây

Tập tính xã hội
(tập tính bầy đàn)

Đặt tên tập tính của các động vật trong hình dưới đây

Tập tính sinh sản
(chăm sóc con)

Nêu ý nghĩa của tập tính của các động vật trong hình sau:
Khỉ dùng đá
đập hạt cứng để
ăn

Nhện giăng tơ

Nêu ý nghĩa của tập tính của các động vật trong hình sau:
Người dừng lại
khi có đèn đỏ

Chim làm tổ

Nêu ý nghĩa của tập tính của các động vật trong bảng sau:
Tập tính ở động
vật
Nhện giăng tơ
Khỉ dùng đá đập
hạt cứng để ăn
Chim làm tổ
Người dừng lại
khi có đèn đỏ

Bẩm
sinh

Học
được

Ý nghĩa đối với động vật
Giúp nhện di chuyển,
săn bắt mồi và sinh sản

X
X

Để tìm kiếm thức ăn
Thích nghi với MT sống
ko có nhà cố định, sinh sản

X
X

Đảm bảo an toàn giao thông

2.

Thực hành quan sát tập tính ở động vật
Xem đoạn băng và thảo luận nhóm, hoàn thành bảng sau:
Tên động vật
Con hổ
…

Tên tập tính
Săn mồi

2.

Thực hành quan sát tập tính ở động vật

2.

Thực hành quan sát tập tính ở động vật
Xem đoạn băng và thảo luận nhóm, hoàn thành bảng sau:
Tập động vật
Con hổ
Con chó
Con ong
Con kiến
Con chim
Nhện
Ruồi
…

Tên tập tính
Săn mồi
Đánh dấu lãnh thổ
Xã hội, kiếm ăn
Kiếm ăn, làm tổ
Sinh sản
Săn mồi
Sinh sản

3.

Ứng dụng tập tính ở động vật trong thực tiễn
Đây là gì?
Tại sao chim yến lại tự
bay vô nhà và sinh sống?

Máy phát tiếng kêu chim yến,
như tiếng chim yến gọi bầy, thu
hút những con chim yến bay
đến.

Theo Dựa
em dựa
ta ghi
âm tiếng
mèo kêu
để
vàovào
tậpđâu
tínhmà
sợngười
mèo của
chuột,
khi nghe
tiếng
đuổi chuột?
mèo kêu chuột thường bỏ chạy.

Một số ứng dụng về tập tính trong thực tiễn
Kể tên một số ứng
dụng hiểu biết về
Dạy
chó
đi
săn,
bắt
tập tính của động
kẻ
gian,
phát
hiện
vật vào thực tiễn?
ma tuý,…

Một số ứng dụng về tập tính trong thực tiễn
Làm bù nhìn ở
ruộng, nương để
đuổi chim phá
hoại mùa màng.
Em có biết vì sao
người
nông
dân đặt
Chim
chóc
thường
sợ
nhìnxa trên
đồng
vàbùtránh
con người.
ruộng không?

Một số ứng dụng về tập tính trong thực tiễn
Theo em dựa vào cơ sở nào
mà nông dân dùng bẫy đèn
ban đêm để diệt côn trùng?
Côn trùng có tính hướng sáng,
người ta dùng bẫy đèn để thu
hút côn trùng.

Dùng bẫy đèn ban đêm
để diệt côn trùng.

Trong nuôi gà công nghiệp, người ta thấy khi các con gà tản ra khỏi
trung tâm đàn là khi nhiệt độ chuồng gà quá cao, ngược lại khi các con
gà dồn vào trung tâm đàn thì nhiệt độ chuồng đang quá thấp. Dựa vào
điều đó, người ta điều chỉnh nhiệt độ chuồng gà cho thích hợp. Ứng
dụng này có gì khác biệt so với ứng dụng trong hình 33.2?
Hình 33.2 là hình ảnh đèn bắt muỗi dựa theo đặc tính thích ánh sáng
của muỗi chứ không phải là nhiệt độ.

Một số ứng dụng về tập tính trong thực tiễn

Có thể xây dựng một số thói quen tốt ở người

Một số ứng dụng về tập tính trong thực tiễn

Có thể xây dựng một số thói quen tốt ở người

Theo em tại sao người ta lại
thường câu mực vào ban
đêm?
Dựa vào đặc tính của mực là sẽ
bơi lại tìm thức ăn khi chúng
cảm nhận được vùng sáng.

Em có biết?
Có 1 loài chim chỉ đẻ trứng mà ko làm tổ, ấp trứng hay
nuôi con của mình. Theo em tên của loài chim đó là gì?

Chim tu hú

Chim tu hú thay vì làm tổ, đẻ trứng, ấp và chăm con như các
loại chim khác. Vào mùa sinh sản chim tú hú thường tìm tổ
chim chích và gửi trứng của mình ở đó.

Quả trứng của chim tu hú đẻ ra có kích thước gần bằng với kích
thước trứng của chim chích. Hoa văn cũng rất giống nên cặp đôi chim
chích không nhận ra. Và vô tư ấp nở như lẽ tự nhiên

Nó nhanh chóng dùng sức mạnh
của cơ bắp, đôi cánh và phần lưng
của mình để đẩy chim chích non tội
nghiệp mới nở hoặc những quả
trứng còn lại chưa kịp nở văng ra
khỏi tổ.

Luyện tập
Tập tính

Ví dụ

1. Tập tính bẩm sinh a. Tập tính giăng tơ của nhện.
b. Gà con thấy có diều hâu sẽ nhanh
a, c, d, e
chóng trốn vào chỗ gà mẹ.
c. Gà gáy
2. Tập tính học được d. Tập tính bú mẹ của trẻ sơ sinh.
e. Tập tính bơi của cá.
b, f
f. Tập tính dùng đũa khi ăn.

Luyện tập
Câu 1. Cơ sở khoa học của biện pháp dùng đèn để bẫy
côn trùng dựa trên
A. tập tính sợ ánh sáng của côn trùng.
B. tập tính bị thu hút bởi ánh sáng của côn trùng.
C. tập tính sợ nhiệt độ tỏa ra từ đèn của côn trùng.
D. tập tính bị thu hút bởi nhiệt của côn trùng.

Luyện tập
Câu 2. Cơ sở khoa học của biện pháp đặt bù nhìn trên
đồng ruộng dựa trên
A. tập tính sợ và tránh xa con người của động vật phá hoại
mùa màng.
B. tập tính sợ và tránh xa rơm của động vật phá hoại mùa
màng.
C. tập tính bị thu hút bởi mùi rơm của động vật phá hoại
mùa màng.
D. tập tính sợ và tránh xa nguồn phát ra âm thanh của động
vật phá hoại mùa màng.

Luyện tập
Câu 3: Ví dụ nào dưới đây không phải là tập tính của động vật?
A. Sếu đầu đỏ và hạc di cư theo mùa.
B. Chó sói và sư tử sống theo bầy đàn.
C. Tinh tinh đực đánh đuổi những con tinh tinh đực lạ khi vào
vùng lãnh thổ của nó.
D. Người giảm cân sau khi bị ốm.