CHÀO MỪNG CÁC EM HỌC SINH ĐẾN TIẾT HỌC
TỐT HÔM NAY

Môn KHTN 7

KHỞI ĐỘNG
Dựa vào hiểu biết của mình
hãy kể ra vai trò của thực vật
đối với tự nhiên và đối với
đời sống con người

•

Thực vật giúp điều hòa khí hậu

• Thực vật làm giảm ô nhiễm môi trường
• Thực vật giúp giữ đất, chống xói mòn
• Thực vật giúp hạn chế ngập lụt, hạn hán

BÀI 23.
QUANG HỢP Ở THỰC VẬT
(4 TIẾT)

NỘI DUNG BÀI HỌC
01

Quá trình quang hợp

02

Vai trò của lá với chức năng quang hợp

03

Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình quang hợp

I. Quá trình quang hợp

1. Khái niệm quang hợp

Mô tả lại quá trình quang hợp ở thực vật:

Quang hợp là quá trình biến đổi năng lượng
ánh sáng thành năng lượng hóa học tích lũy
trong các hợp chất hữu cơ (chủ yếu là glucose).
Quá trình này diễn ra chủ yếu trong bào quan
lục lạp (chưa chất diệp lục ) của tế bào lá cây.

Nhiệm vụ nhóm
• C1.Quan sát Hình 23.1, hãy cho biết các
chất tham gia và các chất được tạo
thành trong quá trình quang hợp.
• C2.Lá cây lấy các nguyên liệu để thực
hiện quá trình quang hợp từ đâu?
• C3.Hoàn thành sơ đồ sau:
Ánh sáng
?+?
?+?
Chất diệp lục

C1. Các chất tham gia và các chất được tạo thành trong quá trình quang hợp:
● Các chất tham gia: ánh sáng mặt trời, carbon dioxide, nước và chất khoáng.
● Các chất tạo thành: chất hữu cơ (glucose, tinh bột), oxygen.

C2.
• Carbon dioxide: lấy từ không khí
• Nước: rẽ hút từ đất, sau đó được
vận chuyển lên lá
• Năng lượng: Ánh sáng mặt trời
(hoặc nhân tạo)
• Chất diệp lục: trong bào quan lục lạp

C3:

Phương trình quang hợp:

Nước

CO2

Ánh sáng
Glucose
Chất diệp lục

Khí oxygen

2. Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
trong quá trình quang hợp

Quan sát sơ đồ
hình 23.2

C4. Quan sát Hình 23.2, hãy xác định:

Thảo luận cặp đôi

● Nguồn cung cấp năng lượng cho thực vật thực
hiện quá trình quang hợp.
● Các chất vô cơ đã được lá cây sử dụng để tổng
hợp nên glucose trong quá trình quang hợp.
● Dạng năng lượng đã được chuyển hoá trong
quá trình quang hợp

Câu trả lời:
● Nguồn cung cấp năng lượng cho thực vật thực hiện quá trình
quang hợp: ánh sáng mặt trời (quang năng).
● Các chất vô cơ đã được lá cây sử dụng để tổng hợp nên glucose
trong quá trình quang hợp: H2O (nước), CO2 (carbon dioxide).
● Dạng năng lượng đã được chuyển hoá trong quá trình quang
hợp: quang năng (ánh sáng mặt trời) → hoá năng (tích trữ trong
các hợp chất hữu cơ: glucose, tinh bột).

C5. Vì sao nói: "Trong quá trình
quang hợp, trao đổi chất và
chuyển hoá năng lượng luôn diễn
ra đồng thời và có mối quan hệ
chặt chẽ."?

Thảo luận cặp đôi

Câu trả lời:
Nói "Trong quá trình quang hợp, trao đổi chất và chuyển hoá năng
lượng luôn diễn ra đồng thời và có mối quan hệ chặt chẽ." vì:
• Nước và khí carbon dioxide từ môi trường được chuyển đến lục
lạp ở lá cây để tổng hợp thành chất hữu cơ (glucose hoặc tinh
bột) và giải phóng khí oxygen.
• Năng lượng từ mặt trời (quang năng) được chuyển hóa thành
năng lượng hóa học (hóa năng) tích lũy trong các chất hữu cơ.

Luyện tập
Hoàn thành bảng thông tin sau:

Quá trình trao
đổi chất
Quang
hợp

Quá trình
chuyển hóa
năng lượng

Chất lấy vào

Chất tạo ra

?

?

Năng lượng

Năng lượng tạo

hấp thụ

thành

Qúa trình trao
đổi chất
Quang
hợp

Qúa trình
chuyển hóa
năng lượng

Chất lấy vào

Chất tạo ra

Nước, carbon

Oxygen,

dioxide

glucose

Năng lượng

Năng lượng tạo

hấp thụ

thành

Quang năng

Hóa năng

Vận dụng
Tại sao khi trời nắng, đứng
dưới bóng cây thường có

Trong quá trình quang hợp, lá cây thu ánh sáng

cảm giác dễ chịu hơn khi

mặt trời, thải ra oxygen. Khi đứng dưới tán cây

sử dụng ô để che?

lúc trời nắng cảm giác dễ chịu hơn vì nhiệt độ
dưới tán cây thấp hơn nhiệt độ môi trường nơi
không có cây, ngoài ra, khí oxygen do cây tạo ra
cần thiết cho sự hô hấp.

KẾT LUẬN
• Quang hợp là quá trình tổng hợp các chất hữu cơ từ các chất vô cơ nhờ năng
lượng ánh sáng. Trong đó, năng lượng ánh sáng mặt trời được lục lạp ở lá
cây hấp thụ, chuyển hóa thành dạng năng lượng hóa học tích trữ trong các
hợp chất hữu cơ (glucose, tinh bột), đồng thời giải phóng khí oxygen.
• Phương trình quang hợp
Nước + khí carbon dioxide

Ánh sáng
Chất diệp lục

Glucose + khí oxygen

• Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng luôn diễn ra đồng thời trong quá trình
quang hợp.

II. Vai trò của lá với chức năng
quang hợp
Quan sát hình 23.3; 23.4 đọc thông tin SGK
và hoàn thành phiếu học tập – trả lời các
câu hỏi 6,7,8,9 SGK

PHIẾU HỌC TẬP
6. Ở hầu hết các loài cây, phiến lá thường có bản dẹt và rộng. Đặc điểm này
có vai trò gì trong quá trình quang hợp?
………………………………………………………………………………………….
7. Mạng gân lá dày đặc có vai trò gì trong quá trình quang hợp?
………………………………………………………………………………………….
8. Bào quan lục lạp trong tế bào thịt lá có vai trò gì với chức năng quang hợp?
………………………………………………………………………………………….
9. Vai trò của khí khổng trong quá trình quang hợp.
………………………………………………………………………………………..

6. Ở hầu hết các loài cây, phiến lá thường có
bản dẹt và rộng. Đặc điểm này có vai trò gì
trong quá trình quang hợp?

Phiến lá có bản dẹt và rộng giúp lá hấp thụ
nhiều ánh sáng nhất.

7. Mạng gân lá dày đặc có vai trò gì
trong quá trình quang hợp?

Mạng lá gân dày đặc làm nhiệm vụ dẫn
nước cho quá trình quang hợp và dẫn
các sản phẩm quang hợp đến các cơ
quan khác của cây

8.Bào quan lục lạp trong tế bào
thịt lá có vai trò gì với chức năng
quang hợp?

Vai trò của bào quan lục lạp trong tế bào thịt lá:
chứa chất diệp lục có khả năng hấp thụ và
chuyển hoá năng lượng ánh sáng.

9. Vai trò của khí khổng trong quá trình quang hợp.

Vai trò của khí khổng trong quá trình quang hợp: giúp khí carbon
dioxide , oxygen, hơi nước đi vào và đi ra khỏi lá một cách dễ
dàng.

* Luyện tập: Hãy cho biết đặc điểm và vai trò của phiến lá,
gân lá, lục lạp, khí khổng trong quá trình quang hợp

 
Phiến lá

Đặc điểm
Bản dẹt, rộng

Vai trò
Hấp thu được nhiều ánh sáng
Vận chuyển nước cho quá trình

Gân lá

Dày đặc, tỏa hết phiến lá

quang hợp, vận chuyển các sản phẩm
quang hợp đến các cơ quan khác
trong cây

Lục lạp

Chứa chất diệp lục

Hấp thụ và chuyển hóa năng lượng

Khí khổng

Tập trung ở lớp biểu bì lá

Cho các loại khí đi vào và đi ra khỏi lá

* Vận dụng: Ở một số cây có lá tiêu biến thì
quá trình quang hợp diễn ra ở bộ phận nào?

Ở một số cây có lá tiêu biến
thì quá trình quang hợp diễn
ra ở thân cây - bộ phận có
màu xanh tươi, chứa diệp lục

Cây xương rồng có lá biến thành gai

III. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình quang hợp
1. Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp

Thảo luận nhóm

•

Nhóm 1,2: Tìm hiểu về ánh
sáng, trả lời câu hỏi 10, 11 SGK

•

Nhóm 3,4: Tìm hiểu về nước,
trả lời câu hỏi 12 SGK

• Nhóm 5, 6: Tìm hiểu về Carbon
dioxide, trả lời câu hỏi 13
• Nhóm 7, 8: Tìm hiểu về nhiệt
độ, trả lời câu hỏi 14, 15

C10. Một số yếu tố môi trường ảnh hưởng
đến quang hợp:
● Ánh sáng
● Nước
● Carbon dioxide
● Nhiệt độ

C11. Ví dụ chứng tỏ các loài cây khác nhau có
nhu cầu ánh sáng khác nhau:
●

Những cây ưa sáng: phi lao, lúa, ngô,... có
như cầu chiếu sáng cao, cường độ ánh sáng
mạnh, thường mọc nơi quang đãng hoặc có
thân cao, tán lá phân bố ở tầng trên của tán
rừng.

●

Những cây ưa bóng: lá lốt, dương xỉ,... có
nhu cầu chiếu sáng thấp, thường mọc dưới
tán cây khác hoặc nơi có bóng râm.

C12. Ảnh hưởng của nước đến quá trình quang hợp của thực vật:
● Vừa là nguyên liệu của quá trình quang hợp, vừa là yếu tố tham gia vào
việc đóng, mở khí khổng để trao đổi khí.
● Nước cần thiết cho cây để bù lại sự mất nước do thoát hơi nước, làm cho
môi không khô, lá không bị đốt nóng.
● Nước có vai trò đối với sự dẫn truyền các sản phẩm được tổng hợp trong
quá trình quang hợp từ lá đến các bộ phận khác.

C13. Nhận xét về ảnh hưởng của hàm lượng khí carbon dioxide đến cường độ quang
hợp ở cây bí đỏ và cây đậu :
● Cho biết nồng độ khí carbon dioxide trong không khí đạt bao nhiêu thì cây có thể
quang hợp
Nồng độ khí carbon dioxide thấp nhất mà cây quang hợp được là 0,008% đến 0,01%
● Dự đoán nếu hàm lượng khí carbon dioxide trong không khí quá cao thì quang hợp
của cây sẽ như thế nào
Nếu hàm lượng khí carbon dioxide trong không khí quá cao thì quang hợp của cây sẽ
giảm vì khi đó cây có thể chết vì ngộ độc.

C14. Dựa vào hình, ta thấy  :
Nhiệt độ tối ưu cho quang hợp ở:
● cây khoai lang: 30oC đến dưới 40oC.
● cây cà chua: 25oC đến dưới 35oC.
● cây dưa chuột: 20oC đến 25oC.

Nhiệt độ môi trường mà quang
hợp diễn ra bình thường ở
phần lớn thực vật là từ 25oC
đến 35oC.

C15. Khi nhiệt độ môi trường quá cao (trên 40oC)
hoặc quá thấp (dưới 0oC) thì quang hợp ở thực vật
sẽ bị giảm hoặc ngừng trệ vì các lục lạp hoạt động
kém hoặc bị phá huỷ.

KẾT LUẬN
Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp ở thực vật
như: Ánh sáng, nước, hàm lượng khí carbon dioxide,
nhiệt độ

Luyện tập
Thảo luận nhóm đôi

Khi trồng và chăm sóc cây xanh,
chúng ta cần chú ý đến những yếu
tố nào để giúp cây quang hợp tốt?
Cho ví dụ.

Khi trồng và chăm sóc cây xanh, chúng ta cần chú ý đến những yếu tố:
● Ánh sáng: cây trồng thuộc loại ưa sáng hay ưa bóng.
● Nước: đảm bảo nguồn nước sạch, dồi dào.
● Carbon dioxide: đặt cây ở nơi thoáng đãng, lưu thông khí tốt và có nồng
độ carbon dioxide vào khoảng 0,008 đến 0,01%.
● Nhiệt độ: không để cây ở nơi quá nóng hoặc quá lạnh, nhiệt độ tối ưu
nhất vào khoảng 25oC đến 35oC.

● Vì sao nhiều loại cây cảnh trồng trong nhà mà vẫn xanh tốt?
Kể tên một số loại cây có thể trồng được trong nhà.
● Vì sao trong trồng trọt nên trồng cây với mật độ phù hợp?

•

Nhiều loại cây cảnh trồng trong nhà mà vẫn xanh tốt do nhu cầu chiếu sáng
của cây không cao, thường là nhóm cây ưa bóng. Ví dụ: Cây trầu bà, cây
kim ngân, cây dương xỉ,...

• Trong trồng trọt nên trồng cây với mật độ phù hợp vì như vậy sẽ tạo điều
kiện cho cây được cung cấp đủ ánh sáng, không khí, nước,... giúp cây thực
hiện tốt quá trình quang hợp, tổng hợp chất hữu cơ.

2. Ý nghĩa thực tiễn của việc trồng và bảo vệ cây xanh

Thảo luận nhóm đôi

• C16: Hãy cho biết quang hợp của thực vật có vai trò gì với môi
trường và đời sống con người. Cho ví dụ
• C17: Vì sao quang hợp ở thực vật giúp cân bằng hàm lượng
carbon dioxide và oxygen trong không khí?

C16. Quang hợp của thực vật có nhiều vai trò với môi trường và đời sống
con người:
● Tạo ra chất hữu cơ cung cấp cho các sinh vật khác: voi, hươu, nai,... ăn
cỏ, khỉ ăn hoa quả trên cây,...
● Giúp cân bằng hàm lượng khí carbon dioxide và oxygen trong không khí.

C17. Quang hợp ở thực vật giúp cân bằng hàm lượng carbon dioxide và oxygen
trong không khí vì cây xanh lấy khí carbon dioxide từ không khí và trả về khí
oxygen, trong khi hoạt động sống của các sinh vật khác lại lấy khí oxygen và thải
ra khí carbon dioxide.
→ Giúp điều hoà, cân bằng hàm lượng của hai loại khí này.

KẾT LUẬN
Trồng và bảo vệ cây xanh mang lại nhiều lợi ích như: cung cấp thức ăn cho
các sinh vật, cân bằng hàm lượng khí carbon dioxide và oxygen trong không
khí, làm sạch không khí,...

Luyện tập
Trình bày ý nghĩa của việc trồng và bảo vệ cây xanh.

Ý nghĩa của việc trồng và bảo vệ cây xanh:
● Giúp tăng lượng khí oxygen, giảm lượng khí carbon dioxide trong
không khí, góp phần cải thiện tình trạng trái đất nóng lên, hiệu ứng
nhà kính,...
● Giúp giữ nước, giữ đất, hạn chế các hiện tượng lũ quét, sạt lở đất
vào mùa mưa, hạn hán vào mùa khô.
● Là nhân tố quan trọng trong việc điều hòa khí hậu, tạo ra nguồn
thức ăn, nơi ở cho các sinh vật khác.

Vận dụng

Việc xây dựng các công viên
cây xanh trong các khu đô thị,
khu công nghiệp có vai trò như
thế nào?