KHỞI ĐỘNG
Cho học sinh chơi trò
chơi: “Ai nhanh hơn ai”
? Hãy kể tên các truyền
thống tốt đẹp của dân
tộc Việt Nam mà em
biết?

BÀI 17: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO
TỒN VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA
DÂN TỘC CỦA NGƯỜI VIỆT

1. Sức sống của nền văn hóa bản địa

“Dân ta vẽ mình…ưa tắm sông nên họ chèo đò và lội
nước rất giỏi: ngày thường không đội mũ, đứng thì vòng
hai tay,… Tiếp khách thì đãi trầu cau.”
(Theo Lê Tắc, An Nam chí lược (bản dịch), NXB Thuận
Hóa và Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây, Huế,
2002, tr.70)
Hãy chỉ ra những phong tục của người Việt
được nhắc đến trong tư liệu trên?
 

 - Những phong tục của người Việt được nhắc
đến trong tư liệu bài học: vẽ mình (xăm mình),
đứng thì vòng hai tay, ngồi thì xếp bằng hai chân,
tiếp khách thì đãi trầu cau.

?Hãy cho biết một số nét văn hoá của người Việt
cổ vẫn được duy trì trong thời Bắc thuộc.
- Người Việt giữ được phong tục tập quán của mình
+ Sống ở làng quê trong những ngôi nhà giản dị.
+ Người Việt vẫn nghe - nói, truyền lại cho con cháu
tiếng mẹ đẻ.
+ Những tín ngưỡng truyền thống như thờ cúng tổ
tiên, thờ các vị thần tự nhiên tiếp tục được duy trì.
+ Phong tục, tập quán Việt vẫn được giữ gìn như tục
nhuộm răng, ăn trầu, búi tóc, xăm mình, làm bánh
chưng, bánh giầy.

Hình ảnh nhà truyền thống của người Viêt

Hình ảnh bàn thờ ngày tết

Hình ảnh gói bánh trưng ngày tết

Hình ảnh Lang Liêu gói bánh chưng, bánh
giầy

Một trong những nét văn hoá truyền thống

Hội làng( tranh dân gian)

- Người Việt giữ được phong tục tập quán của mình
+ Sống ở làng quê trong những ngôi nhà giản dị.
+ Người Việt vẫn nghe - nói, truyền lại cho con cháu
tiếng mẹ đẻ.
+ Những tín ngưỡng truyền thống như thờ cúng tổ
tiên, thờ các vị thần tự nhiên tiếp tục được duy trì.
+ Phong tục, tập quán Việt vẫn được giữ gìn như tục
nhuộm răng, ăn trầu, búi tóc, xăm mình, làm bánh
chưng, bánh giầy.
-> Chính sách đồng hóa của các triều đại phong kiến
phương Bắc đối với nước ta thất bại

2.Tiếp thu có chọn lọc văn hóa Trung Hoa

Trong thời kì Bắc thuộc, nhân dân ta đã tiếp thu
có chọn lọc văn hóa Trung Hoa như thế nào?

- Sự tiếp thu có chọn lọc của nhân dân ta đối với
văn hóa Trung Hoa:
+ Học một số phát minh kĩ thuật: làm giấy, chế
tạo đồ thủy tinh, giã gạo bằng cối đạp,ở nhà đất
bằng…..

+ Tiếp thu một phần lễ nghĩa của Nho giáo: một
số quy tắc lễ nghĩa trong quan hệ gia đình, cách
đặt tên họ giống người Hán.
+ Đón nhận tinh thần từ bi, bác ái của Phật giáo.
+ Đạo giáo dần hòa nhập với tín ngưỡng dân
gian, thờ thần của người Việt.

PHẬT THÍCH CA

KHỔNG TỬ

LÃO TỬ

+ Chủ động tiếp thu chữ Hán nhưng vẫn sử
dụng tiếng Việt, dùng âm Việt để đọc chữ
Hán
+ Tiếp thu một số lễ tết như: nguyên đán,
trung thu
->Vận
dụng cho phù hợp với sinh hoạt văn
hóa của người Việt.

- Sự tiếp thu có chọn lọc của nhân dân ta đối với văn hóa Trung

Hoa:
+ Học một số phát minh kĩ thuật: làm giấy, chế tạo đồ thủy tinh,
giã gạo bằng cối đạp,ở nhà đất bằng…..
+ Tiếp thu một phần lễ nghĩa của Nho giáo: một số quy tắc lễ
nghĩa trong quan hệ gia đình, cách đặt tên họ giống người Hán.
+ Đón nhận tinh thần từ bi, bác ái của Phật giáo.
+ Đạo giáo dần hòa nhập với tín ngưỡng dân gian, thờ thần của
người Việt.
+ Chủ động tiếp thu chữ Hán nhưng vẫn sử dụng tiếng Việt, dùng
âm Việt để đọc chữ Hán
+ Tiếp thu một số lễ tết như: nguyên đán, trung thu
->Vận dụng cho phù hợp với sinh hoạt văn hóa của người Việt.

Em hãy nêu những ảnh hưởng của tư tưởng Nho giáo tiếp thu
được từ Trung Quốc còn duy trì đến ngày nay?
+ Ảnh hưởng tích cực:
- Làm cho con người đối xử nhân ái, khoan dung, độ lượng với
nhau. Ứng xử theo thứ bậc, khuôn phép, giúp duy trì xã hội có trật
tự, có kỷ cương.
- Con người có nếp sống kính trên nhường dưới.
- Con người phải tu dưỡng đạo đức để làm tấm gương cho người
dưới. Người cán bộ nhà nước phải có đức thì dân mới tin và kính
phục.
+ Ảnh hưởng tiêu cực:
- Do quá trọng “đức”, “tình” nên buông lỏng kỷ cương phép nước
và vi phạm pháp luật.
- Việc coi trọng lễ và giáo dục con người theo hướng cứng nhắc,
bảo thủ, thụ động.

Viên quan Lưu An từng nói với vua Hán Vũ Đế: “Việt là đất
ở ngoài cõi. Dân cắt tóc vẽ mình, không thể lấy pháp độ của
nước đội mũ mang đai mà trị được”. Em hãy cho biết lời
của viên quan đô hộ người Hán có ý nghĩa gì?

- Ý nghĩa lời của viên quan đô hộ người Hán:
Nước ta vốn là một nước độc lập (ngoài cõi), có
truyền thống văn hoá, phong tục tập quán riêng
(cắt tóc, vẽ mình), khác với người Hán, không
thể áp đặt được đồng thời cũng phản ánh sự
thừa nhận thất bại từ chính sách cai trị của các
triều đại phong kiến phương Bắc

Giờ học kết thúc