BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

I

NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ

II

SỰ THAY ĐỔI CỦA NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ TRÊN
BỀ MẶT TRÁI ĐẤT THEO VĨ ĐỘ.

III
IV
V

ĐỘ ẨM CỦA KHÔNG KHÍ. MÂY VÀ MƯA
THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU
CÁC ĐỚI KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

VÙNG CỰC QUANH NĂM GIÁ LẠNH. NHIỆT ĐỘ TRUNG
BÌNH NĂM THƯỜNG DƯỚI 0 ĐỘ C

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

VÙNG NHIỆT ĐỚI QUANH NĂM NẮNG NÓNG MƯA
NHIỀU. THIÊN NHIÊN PHÁT TRIỂN TƯƠNG ĐỐI PHONG
PHÚ VÀ ĐA DẠNG.

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

I

NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ

4% tới bề mặt Trái Đất bị
phản hồi vào không gian

Trái Đất chúng ta
hấp thụ 47%
19% là khí quyển hấp
thụ
Lớp khí quyển bao bộc xung
quanh Trái Đất phản xạ 30%
lương nhiệt Mặt Trời chiếu xuống

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

I

NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ

- Độ nóng hay lạnh của không
khí được gọi là nhiệt độ không
khí.
Mặt Trời là nguồn cung cấp ánh sáng và nhiệt
chủ yếu cho Trái Đất.

Độ nóng hay lạnh đó được gọi là
nhiệt độ của không khí.
Mặt đất hấp thụ lượng nhiệt của Mặt Trời
bức xạ lại không khí
Làm không khí nóng lên

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

I

NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ

- Độ nóng hay lạnh của không
khí được gọi là nhiệt độ không
khí.
- Đụng cụ đo: nhiệt kế.

Quan sát hình 13.1 và thông tin
trong bài em hãy cho biết:
-Nhiệt kế hình 13.1 chỉ bao nhiêu
độ.

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

I

NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ

- Độ nóng hay lạnh của không
khí được gọi là nhiệt độ không
khí.
- Dụng cụ đo: nhiệt kế.
- Đơn vị đo: 0C

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

I

NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ

- Độ nóng hay lạnh của không
khí được gọi là nhiệt độ không
khí.
- Dụng cụ đo: nhiệt kế.
- Đơn vị đo: 0C

Em có biết?
Lớp không khí sát bề mặt
đất chịu ảnh hưởng của bề
mặt đệm, Nếu mặt đệm là
rừng cây hay hồ ao thì nhiệt
độ ngày đêm sẽ điều hòa;
nhưng nếu mặt đệm là sa
mạc, đất trống không có lớp
phụ thực vật thì nhiệt độ
ngày đem sẽ rất chênh lệch.

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI KHÍ HẬU
TRÊN TRÁI ĐẤT.
NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ

I

Nước Việt Nam nằm trong đới khí hậu nhiệt đới.
Nước Việt Nam nằm trong
đới khí hậu nào? Có đặc
điểm ra sao?
Đặc điểm:
+ Nhiệt độ: nóng quanh năm.
+ Gió thổi chủ yếu: Tín phong.
+ Lượng mưa trung bình năm: từ
1000mm đến trên 2000mm.

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

I

NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ

- Độ nóng hay lạnh của không
khí được gọi là nhiệt độ không
khí.
- Dụng cụ đo: nhiệt kế.
- Đơn vị đo: 0C
Nhiệt độ trung bình
ngày

Trung bình cộng 12
tháng trong năm

Nhiệt độ trung bình
ngày

Trung bình cộng các
lần đo trong ngày
Nhiệt độ trung bình tháng

Trung bình cộng các
nhiệt độ các ngày
Số lần
đo nhiệt
độ không khí
trong
tháng.

trong ngày phổ biến là bốn lần
đo, vào lúc 1 giờ, 7 giờ, 13 giờ
và 19 giờ.

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

I

Nhiệt độ trung bình
ngày

NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ

- Độ nóng hay lạnh của không
khí được gọi là nhiệt độ không
khí.
- Dụng cụ đo: nhiệt kế.
- Đơn vị đo: 0C

22 C
270C

Bảng 13.3. Nhiệt độ theo giờ của 1
ngày trong tháng 11 của Hà Nội
Giờ

19 + 19 + 27 + 23
0

Trung bình cộng các
lần đo trong ngày

Nhiệt 19
độ (0C)

4

190C

1

80C

7

13

19

19

27

23

Trong
ngày:
Nhiệt
độ
cao
Nhiệt
Hãy tính
độ
cao
nhiệt
nhất
độ và
trung
thấp
nhất
baotrong
nhiêu
độ? Nhiệt
bình
nhấtlà
ngày
trong
ngày tháng
chênh
11
lệch
ở
độ thấp
là bao đô?
nhiêu
nhaunhất
Hà
baoNội.
nhiêu
độ? (biên độ nhiệt)

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.
SỰ THAY ĐỔI CỦA NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ TRÊN BỀ MẶT
TRÁI ĐẤT THEO VĨ ĐỘ.
Bảng 13.1: Vĩ độ và nhiệt độ trung bình năm của một số địa điểm trên thế
giới.

II

Địa điểm

Vĩ độ

Nhiệt độ
trung bình
năm (0C)

69058'B

2,5

Mát – xcơ – va (Liên Bang Nga)

55049'B

7,3

Va – len – xi – a (Tây Ban Nha)

37027'B

17,5

Ma – ni – la (Manila) Phi Líp Pin

14035'B

26,5

1017'B

28,5

An – ta (Alta), Na Uy

Xin – ga – po (Singapo)

Vĩ độ
cao

Vĩ độ
thấp

Những nơi
ở vĩ độ cao.
Nhiệt độ
thấp
Những nơi
ở vĩ độ
thấp. Nhiệt
độ cao

Dựa vào bảng 13.1 và thông tin trong bài em hãy:
- So sánh nhiệt độ trung bình năm của một số địa điểm trên thế giới.
- Rút ra sự thay đổi nhiệt độ không khí trên bề mặt Trái Đất theo vĩ độ

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

II

SỰ THAY ĐỔI CỦA NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ TRÊN BỀ MẶT
TRÁI ĐẤT THEO VĨ ĐỘ.

- Ở vùng vĩ độ cao góc chiếu của tia sáng
Mặt Trời với bề mặt của Trái Đất nhỏ
nên nhận được lượng nhiệt ít.
- Ở vùng vĩ độ thấp góc chiếu của tia
sáng Mặt Trời với bề mặt của Trái Đất
lớn nên nhận được lượng nhiệt nhiều.

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

II

SỰ THAY ĐỔI CỦA NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ TRÊN BỀ MẶT
TRÁI ĐẤT THEO VĨ ĐỘ.

- Ở vùng vĩ độ cao góc chiếu của tia sáng
Mặt Trời với bề mặt của Trái Đất nhỏ
nên nhận được lượng nhiệt ít.
- Ở vùng vĩ độ thấp góc chiếu của tia
sáng Mặt Trời với bề mặt của Trái Đất
lớn nên nhận được lượng nhiệt nhiều.
Nhiệt độ của Sapa trong những
ngày nghỉ tết thường ở mức từ
10 đến 200C ban ngày có thể có
nắng nhẹ nhưng trời lạnh vào
ban đem rết buốt. Do địa hình là
vùng núi cao lại là nơi đầu tiên
đó không khí lạnh từ phía Bắc
thổi xuống nên hầu như tế năm
nào Sapa cũng lạnh.

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

II

SỰ THAY ĐỔI CỦA NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ TRÊN BỀ MẶT
TRÁI ĐẤT THEO VĨ ĐỘ.

- Ở vùng vĩ độ cao góc chiếu của tia sáng
Mặt Trời với bề mặt của Trái Đất nhỏ
nên nhận được lượng nhiệt ít.
- Ở vùng vĩ độ thấp góc chiếu của tia
sáng Mặt Trời với bề mặt của Trái Đất
lớn nên nhận được lượng nhiệt nhiều.
- Đà Lạt. Với ưu thế độ cao và
quần thể thực vật rừng, đặc biệt
là rừng thông. Đà lạt thừa hưởng
khí hậu miền núi ôn hòa, dịu
mát quanh năm.
- Nhiệt độ trung bình tháng dao
động từ 150C – 190C

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

III

ĐỘ ẨM CỦA KHÔNG KHÍ. MÂY VÀ MƯA

1. Độ ẩm không khí

Hơi nước chiếm tỉ lệ rất nhỏ
trong thành phần của không khí
nhưng lại là nguồn gốc sinh ra
các hiện tượng khí tượng: mây,
mưa, sương…

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

III

ĐỘ ẨM CỦA KHÔNG KHÍ. MÂY VÀ MƯA

1. Độ ẩm không khí

- Không khí chứa hơi nước, ở
mỗi nhiệt độ khác nhau, m3
không khí chứa được một
lượng hơi nước tối đa khác
nhau.
- Không khí chứa được một
lượng hơi nước tối đa thì
không khí đã đạt đến trạng
thái bảo hòa hơi nước.
- Dụng cụ đo độ ẩm của
không khí; ẩm kế

Nhiệt
độ
(0C)

0

Lương
hơi
nước
(g/m3)

2

10

5

20

30

17

Nhiệt
độ
30
tăng

Lượng hơi nước tăng

Bảng 13.2: Lượng hơi nước tối đa
trong không khí
Chỉ số nào trên hình 13.3 thể
hiện độ ẩm của không khí?

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

III

ĐỘ ẨM CỦA KHÔNG KHÍ. MÂY VÀ MƯA

1. Độ ẩm không khí
- Không khí chứa hơi nước, ở mỗi
nhiệt độ khác nhau, m3 không khí
chứa được một lượng hơi nước tối đa
khác nhau.
- Không khí chứa được một lượng
hơi nước tối đa thì không khí đã
đạt đến trạng thái bảo hòa hơi
nước.

sương mù

Không khí đã bão hòa nhưng vẫn
được cung cấp thêm hơi nước, hoặc
khi nhiệt độ không khí giảm, hơi
nước ngung tụ sinh ra các hiện tượng
sương mù, mưa, mây…

mây

mưa

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

III

ĐỘ ẨM CỦA KHÔNG KHÍ. MÂY VÀ MƯA

1. Độ ẩm không khí

Gặp
lạnh

2. Mây
Học sinh tự học

Cung cấp
thêm hơi
nước

mây

mây

3. Mưa
- Khi không khí bốc lên cao
bị lạnh dần hơi nước sẽ
ngưng tụ tạo thành mây,
gặp điều kiện thuận lợi hơi
nước tiếp tục ngưng tụ tạo
thành những hạt nước to
dần rồi rơi xuống đất tạo
thành mưa.

rơi xuống
đất tạo
thành mưa

bốc hơi

Sông, hồ, biển, đại dương

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

IV

THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU

- Học sinh tự học, giáo viên hướng dẫn.
- Thời tiết là hiện tượng khí tượng như:
mưa, nắng gió, nhiệt độ… xảy ra trong
thời gian ngắn ở một địa phương, luôn
thay đổi.
- Khí hậu là sự lập đi lập lại của tình
hình thời tiết ở một địa phương trong
thời gian dài, từ năm này qua năm khác
và trở thành quy luật.
- Việt Nam thuộc kiểu khí hậu nhiệt
đới gió mùa.

EM CÓ BIẾT
Hiện tượng khí tượng xảy ra ở
thành phố HCM trong một ngày
của tháng 12: sáng sớm trong làn
sương mỏng, không khí se lạnh;
Mặt Trời lên, không khí ấm áp,
sương tan. Buổi trưa nắng gắt,
không khí nóng bức. Buổi chiều
gió nhẹ không khí lại trở nên mát
mẻ.

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

V

CÁC ĐỚI KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT

- Từ xích đạo về cực có các đới:
nhiệt đới (đới nóng), hai đới ôn hòa
(ôn đới) hai đới lạnh (hàn đới).

Hàn đới
Ôn đới
Nhiệt đới
Ôn đới
Hàn đới

Quan sát hình 13.4 và nội dung trong
bài, em hãy kể tên các đới khí hậu trên
Trái Đất.

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

V

CÁC ĐỚI KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT

- Từ xích đạo về cực có các đới:
nhiệt đới (đới nóng), hai đới ôn hòa
(ôn đới) hai đới lạnh (hàn đới).
+ Đới nóng (nhiệt đới) nằm trong
khoảng 23027'B đến 23027'N.
Hấp thụ lượng nhiệt lớn, gió thổi
thường xuyên là gió mậu dịch,
lượng mưa 1000mm đến
2000mm.

Nhiệt đới

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

V

CÁC ĐỚI KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT

+ Đới nóng (nhiệt đới) nằm trong
khoảng 23027'B đến 23027'N.
Hấp thụ lượng nhiệt lớn, gió thổi
thường xuyên là gió mậu dịch,
lượng mưa 1000mm đến
2000mm.
+ Hai đới ôn hòa (ôn đới) nằm
trong khoảng 23027'B,N đến
66033' B,N. Hấp thụ lượng nhiệt
trung bình, gió thổi thường xuyên
là gió tây ôn đới, lượng mưa
500mm đến 1000mm.

Ôn đới

Ôn đới

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

V

CÁC ĐỚI KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT

+ Hai đới ôn hòa (ôn đới) nằm
trong khoảng 23027'B,N đến
66033' B,N. Hấp thụ lượng nhiệt
trung bình, gió thổi thường xuyên
là gió tây ôn đới, lượng mưa
500mm đến 1000mm.
+ Hai đới lạnh (hàn đới) nằm
trong khoảng 66033'B,N đến 900
B,N. Hấp thụ lượng nhiệt trung ít,
gió thổi thường xuyên là gió
đông cực, lượng mưa dưới
500mm.

Hàn đới

Hàn đới

BÀI 13: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

V

CÁC ĐỚI KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT

+ Hai đới ôn hòa (ôn đới) nằm
trong khoảng 23027'B,N đến
66033' B,N. Hấp thụ lượng nhiệt
trung bình, gió thổi thường xuyên
là gió tây ôn đới, lượng mưa
500mm đến 1000mm.
+ Hai đới lạnh (hàn đới) nằm
trong khoảng 66033'B,N đến 900
B,N. Hấp thụ lượng nhiệt trung ít,
gió thổi thường xuyên là gió
đông cực, lượng mưa dưới
500mm.

EM CÓ BIẾT
Vào mùa mưa nước ta thường có mưa
dông. Trong cơn dông thường xuất
hiện sấm sét nguy hiểm. Khi có cơn
dông nếu đang ở trong nhà hãy tránh
xa cửa sổ, cửa ra vào, các thiết bị
điện, những chổ ẩm ướt, không sử
dụng điện thoại nếu không cần thiết,
rút phích cắm của thiết bị điện ra khỏi
ổ cắm… Nếu đang ở ngoài trời tuyệt
đối không đứng trú mưa dưới cây cao,
tránh xa các vật dụng bằng kim loại;
hãy tìm chổ thấp hơn xung quanh
không tụ tập lại thành nhóm.