Những hình ảnh sau gợi nhắc em nhớ đến giai đoạn lịch sử nào của dân tộc?

BÀI 18: BƯỚC NGOẶT LỊCH SỬ
ĐẦU THẾ KỈ X

1. Họ Khúc và họ Dương dựng quyền tự chủ( HS tự học)
a. Cuộc nổi dậy của Khúc Thừa Dụ và cải cách của Khúc Hạo
b. Dương Đình Nghệ chống quân Nam Hán, củng cố nền tự
chủ

Sông Bạch Đằng

2. Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938
a. Kế hoạch đánh giặc

Phim tư liệu giới thiệu về Ngô Quyền
(nguồn: https://www.youtube.com/watch?v=lLfXPJ4yGZ0)

* Giới thiệu về Ngô Quyền

Ngô
Quyền
là người
Qua
phim
tư liệu (898-944)
và đọc
mục
“Em có Lâm
biết”- SGK,
Đường
(Sơn Tây – Hà
tr.83
em hãy
kháithân
quát lại
Nội),
xuất
trong một gia
vài nét về Ngô Quyền
đình quý tộc.

Ông là người tài năng, dũng
lược, có sức khỏe phi thường.
Ông là con rể của Dương
Đình Nghệ, giữ chức Thứ sử,
trấn giữ Ái châu (Thanh Hóa).
Tượng đài Ngô Quyền

Năm 937, Dương Đình Nghệ bị một nha
tướng dưới quyền là Kiều Công Tiễn giết
hại để đoạt chức Tiết độ sứ. Hành động
phản trắc của Kiều Công Tiễn đã gây nên
một làn sóng bất bình, căm giận trong mọi
tầng lớp nhân dân. Trước hoàn cảnh đó
Ngô Quyền đã tập hợp lực lượng đưa quân
từ Ái Châu ra Đại La để giệt trừ tên phản
tặc Kiều Công Tiễn…

* Hoàn cảnh lịch sử:
- Năm 937, Kiều Công
Tiễn giết chết Dương
Đình Nghệ để đoạt
chức.
- Ngô Quyền liền kéo
quân ra Bắc để tiêu diệt
Kiều Công Tiễn.
- Kiều Công Tiễn vội
cho người sang cầu
cứu nhà Nam Hán. Vua
Nam Hán nhân cớ đó,
sang xâm lược nước
ta lần hai.

Cuối năm 938, sau khi nhận được tin
cầu cứu và xin làm nội gián của Kiều
Công Tiễn, mặc cho nhiều trọng thần
khuyên can, vua Nam Hán là Lưu Cung
phong con trai Vạn Vương Hoằng Tháo
làm Giao Vương dẫn một đội quân hùng
mạnh vượt biển xâm lược nước ta.

* Âm mưu, thủ đoạn của quân Nam Hán:

-

Đạo quân vua
Nam Hán đóng
ở Hải Môn

Đạo quân thuỷ do
Lưu
Hoằng Tháo
chỉ huy

Lược đồ quân Nam Hán tiến quân xâm lược nước ta

* Kế hoạch đánh giặc của Ngô Quyền:

Ngô Quyền bảo với tướng tá: “ Hoằng Tháo
là một đứa trẻ dại, đem quân từ xa đến, quân
lính mệt mỏi lại nghe tin Kiều Công Tiễn chết
nên không có người làm nội ứng, đã mất vía
trước rồi. Quân ta sức mạnh đối địch với
quân mệt mỏi, tất phá được. Song họ có lợi
ở thuyền, nếu ta không phòng bị trước thì
chuyện được thua không thể biết được”

ẰN
G
HĐ
SÔ
NG
BẠ
C

Đốn gỗ làm cọc
NG
SÔ NG
A
Ằ
CỬ CH Đ
Ạ
B

Mô phỏng trận địa cọc trên
sông Bạch Đằng

Lược đồ sông Bạch Đằng năm 938

Phim tư liệu giới thiệu sông Bạch Đằng
(Nguồn: https://www.youtube.com/watch?v=F3FjFtTkshQ)

?Em hãy cho biết Ngô Quyền đã chuẩn bị kế
hoạch cho trận thủy chiến chặn giặc như thế
nào?
a. Kế hoạch đánh giặc

- Sự chuẩn bị của Ngô Quyền cho trận thủy chiến
chặn đánh giặc Nam Hán:
+ Khảo sát địa bàn và lựa chọn vùng cửa sông Bạch
Đằng để bố trí trận địa đánh giặc.
+ Sai người đem cọc lớn vạt nhọn đầu bịt sắt đóng
ngầm ở trước cửa biển.
+ Tổ chức lực lượng mai phục ở 2 bên bờ sông

Chủ động: Xác định được quân giặc vào nước ta theo
hướng sông Bạch Đằng, đón đánh quân xâm lược bằng
Kế hoạch
đánh
cách bố trí lực lượng
hùng mạnh
và xâygiặc
dựng của
trận địa bãi
cọcNgô
ngầm Quyền
trên sông Bạch
chủĐằng.
động ở

điểm nào?

Theo em, trận đại cọc Bạch Đằng sẽ gây khó khăn gì cho
quân giặc?
- Giặc

không thông thuộc địa hình, không nắm được thủy
triều trong khi quân ta làm chủ địa hình
- Mang thái độ chủ quan, khinh địch, cậy là nước lớn nên
coi thường quân ta
- Quân hán phải đánh lại một đất nước đoàn kết, quật
cường, căm thù những kẻ xâm lăng

Mùa đông năm 938, kế hoạch cho trận
quyết chiến chống lại quân Nam Hán đã
được quyết định. Dưới sự chỉ đạo của
Ngô Quyền, quân ta đã dốc toàn lực
lượng dựng thế trận ngầm trên sông
Bạch Đằng với lòng tin chắc thắng.

b. Trừ ngoại xâm dậy sóng Bạch Đằng
Làm việc nhóm:
+ Nhóm 1 - Hình thức 1: Thuyết minh về diễn
biến trận Bạch Đằng năm 938 dựa trên minh
họa của Phim hoạt hình 3D hoặc các hình ảnh
về trận Bạch Đằng năm 938.
+ Nhóm 2 – Hình thức 2: Trình bày diễn biến về
chiến thắng Bạch Đằng năm 938 trên lược đồ
Hình 7 - Lược đồ trận Bạch Đằng năm 938,
SGK, tr.84 hoặc thiết kế mô hình minh họa diễn
biến trận Bạch Đằng năm 938.

b. Trừ ngoại xâm dậy sóng Bạch Đằng

Phim hoạt hình Đại chiến Bạch Đằng
(nguồn: https://www.youtube.com/watch?v=qHpgoDfo9VA)

SÔ
NG
BẠ
C

HĐ

ẰN
G

b. Trừ ngoại xâm dậy sóng Bạch Đằng

CỬA SÔNG
BẠCH ĐẰNG

Năm 938, đoàn thuyền chiến Nam
Hán do Lưu Hoằng Tháo chỉ huy
kéo vào vùng biển nước ta.
Lược đồ chiến thắng Bạch Đằng năm 938

b. Trừ ngoại xâm dậy sóng Bạch Đằng

Ngô Quyền cho một toán thuyền
nhỏ đánh nhử quân Nam Hán vào
cửa sông Bạch Đằng.
Lược đồ chiến thắng Bạch Đằng năm 938

b. Trừ ngoại xâm dậy sóng Bạch Đằng

Lưu Hoằng tháo thúc quân hăm
hở đuổi theo, vượt qua bãi cọc
ngầm mà không biết.

Lược đồ chiến thắng Bạch Đằng năm 938

b. Trừ ngoại xâm dậy sóng Bạch Đằng

-Nước triều bắt đầu rút, Ngô Quyền hạ
lệnh dốc toàn lực lượng đánh quật trở
lại.
- Quân Hán chống không nổi, rút chạy
ra biển.

-Quân giặc thiệt hại quá nửa, tướng giặc Lưu
Hoằng Tháo bị chết. Vua Nam Hán vội hạ lệnh
thu quân về nước.
-Trận Bạch Đằng của Ngô Quyền đã kết thúc
thắng lợi.

Lược đồ chiến thắng Bạch Đằng năm 938

Biển bừng khi thế, gió đông dâng,
Giương cánh buồm thơ, vượt Bạch Đằng.
Kình sấu băm vằm, non mấy khúc,
Giáo gươm chìm gãy, bãi bao tầng.
Cửa sông hiểm yếu, trời xây dựng,
Hào kiệt công danh, đất lẫy lừng.
Việc cũ qua rồi, đầu ngoảnh lại,
Dòng sông ngắm cảnh, dạ bâng khuâng.
Thơ chữ Hán Nguyễn Trãi, dịch thơ: Tố Hữu

Theo em, nét độc đáo trong cách
tổ chức đánh giặc của Ngô
Quyền thể hiện ở những điểm
nào?
Nét độc đáo trong nghệ thuật đánh giặc của Ngô Quyền được thể hiện
qua những điểm dưới đây:
- Tận dụng địa thế tự nhiên hiểm trở của sông Bạch Đằng để xây dựng
trận địa tấn công giặc.
- Sáng tạo ra cách sử dụng các cọc ngầm và quy luật lên – xuống của
con nươc thủy triều để bố trí trận địa chiến đấu.
- Tổ chức, bố trí và sử dụng các lực lượng hợp lý, linh hoạt để tiêu diệt
quân địch:
+ Bố trí các cánh quân bộ binh mai phục ở hai bên bờ sông; trong
những vùng cây cối rậm rạp.
+ Sử dụng các chiến thuyền nhỏ, nhẹ để nghi binh, lừa địch.
+ Khi thủy triều bắt đầu rút, quân thủy và quân bộ phối hợp đổ ra đánh.

"Tiền Ngô Vương có thể lấy quân
mới họp của đất Việt ta mà phá được
trăm vạn quân của Lưu Hoằng Tháo,
mở nước xưng vương, làm cho
người phương Bắc không dám lại
sang nữa. Có thể nói là một cơn giận
mà yên được dân, mưu giỏi
mà đánh cũng giỏi vậy".
Lê Văn Hưu- “Đại Việt sử ký toàn thư”

"Trận thắng trên sông Bạch Đằng là
cơ sở cho việc khôi phục quốc thống.
Những chiến công đời Đinh, Lê, Lý,
Trần sau này còn nhờ vào uy danh
lẫm liệt ấy để lại. Trận Bạch Đằng vũ
công cao cả, vang dội đến nghìn thu,
há phải chỉ lẫy lừng ở một thời
bấy giờ mà thôi đâu".
-Ngô Thì Sĩ- 

Em hãy cho biết ý nghĩa của chiến thắng Bạch Đằng
năm 938?

*Ý nghĩa:
- Đập tan ý chí xâm lược của quân Nam Hán.
- Chấm dứt thời kỳ Bắc thuộc, mở ra một thời đại
mới – thời đại độc lập,tự chủ lâu dài của dân tộc
Việt Nam.
- Để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho các cuộc
đấu tranh yêu nước sau này.

CỦNG CỐ BÀI HỌC
 PHIẾU HỌC TẬP 
Họ tên HS:………………………Lớp:…………………………..
Nhiệm vụ: Dựa vào kiến thức đã học và thông tin mục b: Trừ ngoại xâm, dậy
sóng Bạch Đằng - SGK, tr.84 - 85, em hãy thực hiện các yêu cầu sau:
1. Tên chiến thắng: ……………
2. Thời gian: …………………..
3. Đối đầu với kẻ thù:………….
4. Tóm tắt diễn biến:
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
5. Kết quả: …………………………………………………………………
6. Ý nghĩa lịch sử (Thử rút 3 ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Bạch Đằng năm
938):
Ý nghĩa 1:…………………………………………………………………..
Ý nghĩa 2:…………………………………………………………………..
Ý nghĩa 3:………………………………………………………………......

LUYỆN TẬP
Tại sao Ngô Quyền chọn sông Bạch Đằng làm trận địa
chống quân Nam Hán?
- Ngô Quyền chọn sông Bạch Đằng làm trận địa chống quân Nam Hán,
vì nơi đây là khu vực có địa thế hiểm trở, thuận lợi cho việc tổ chức trận
địa mai phục quân địch:
+ Bạch Đằng là cửa ngõ phía đông bắc và là đường giao thông quan
trọng từ Biển Đông vào nội địa Việt Nam. Muốn xâm nhập vào Việt Nam
bằng đường thủy, quân Nam Hán chắn chắn sẽ phải đi qua cửa biển này.
+ Cửa biển Bạch Đằng rộng hơn 2 dặm, ở đó có nhiều núi cao, nhiều
nhánh sông đổ lại, sóng cồn man mác giáp tận chân trời; cây cối um tùm
che lấp bờ sông.
+ Hạ lưu sông Bạch Đằng thấp, độ dốc không cao nên chịu ảnh hưởng
của thủy triều khá mạnh. Lúc triều dâng, nước trải đôi bờ đến vài cây số.
Lòng sông đã rộng, lại sâu, từ 8 mét - 18 mét. Khi thủy triều xuống, nước
rút nhanh (khoảng 0.3 mét trong một giờ) ào ào xuôi ra biển, mực nước
chênh lệch khi cao nhất và thấp nhất là khoảng 3 mét.

Cảm ơn quý thầy cô giáo
và các em học sinh!