Có bao giờ em tự hỏi chiếc bánh mì thơm ngon, hấp dẫn sẽ biến đổi như
thế nào sau khi em ăn nó?

01
CON ĐƯỜNG THU
NHẬN VÀ TIÊU HÓA
THỨC ĂN TRONG ỐNG
TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT

Động vật thu nhận thức ăn từ môi trường ngoài chủ
yếu thông qua hoạt động ăn và uống.

Các chất dinh dưỡng có trong thức
ăn như carbohydrate, protein,
lipid,... cần được biến đổi thành các
chất đơn giản để cơ thể có thể hấp
thụ được.

Chất dinh dưỡng có
trong thức ăn
Hoạt động tiêu hóa
trong ống tiêu hóa.
Chất đơn giản cơ thể
hấp thu

Giai đoạn 1: Thức ăn được đưa vào miệng và bắt
đầu quá trình biến đổi trong ống tiêu hóa.

Giai đoạn 2: Thức ăn được biến đổi trong ống
tiêu hóa để trở thành các chất đơn giản và được
hấp thụ vào máu.

Giai đoạn 3: Các chất cặn bã còn lại được thải ra
ngoài dưới dạng phân qua hậu môn.

Hình 31.1

Con đường thu nhận và tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa ở người

Quan sát hình 31.1, hãy mô tả con đường thu nhận và tiêu hóa thức ăn trong
ống tiêu hóa ở người.
Trả lời
Tiếp nhận thức ăn
Nghiền nát
Chuyển hóa
dinh dưỡng
Đào thải

Hình. Con đường thu nhận và tiêu hoá thức ăn trong ống tiêu hoá ở người

Em đã học
Con đường trao đổi chất dinh dưỡng trong ống
tiêu hóa ở động vật bao gồm ba giai đoạn: ăn, tiêu
hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng, thải phân.

02
NHU CẦU SỬ DỤNG
NƯỚC VÀ CON ĐƯỜNG
TRAO ĐỔI NƯỚC Ở
ĐỘNG VẬT

Giống như những sinh vật khác, động vật cần nước để duy trì sự sống. Mỗi loại động
vật có nhu cầu sử dụng nước khác nhau phụ thuộc vào tuổi, đặc điểm sinh học, môi
trường sống,...

Một con voi cần uống từ 160 lít – 300 lít nước mỗi ngày

Chuột nhảy ở Bắc Mỹ
không cần uống nước mà
lấy nước từ các loại hạt ăn
hằng ngày

Đọc thông tin, hãy cho biết em có thể bổ sung nước cho cơ thể
bằng cách nào?

Hình 31.2

Nhu cầu nước khác nhau ở một số động vật

Trả lời
Em có thể bổ sung nước vào cơ thể chủ yếu qua thức ăn và
nước uống.

Nước được hấp thụ trực tiếp vào các bộ phận của ống tiêu hóa, trong đó
ruột già là nơi hấp thụ nhiều nhất.

Ruột già

Quan sát hình 31.3 và hình 31.4, cho biết nước đào thải ra khỏi cơ thể
như thế nào?
Thận

Ống dẫn nước tiểu
Bàng quang
Ống đái

Hình 31.3

Sự thải mồ hôi qua da

Hình 31.4

Sơ đồ sự tạo thành nước tiểu và
thải nước tiểu ra ngoài ở người

Trả lời

Nước và các chất thải được đào thải ra khỏi cơ thể chủ yếu
qua nước tiểu và mồ hôi.

Thận

 Thận có vai trò lọc lấy nước ở
máu  gọi là nước tiểu.
 Ống dẫn nước tiểu đưa xuống

Ống dẫn nước tiểu

bàng quang và thải ra ngoài qua
ống đái.

Bàng quang
Ống đái
Hình 31.4

Sơ đồ sự tạo thành nước tiểu và thải nước tiểu
ra ngoài ở người

Em có thể bổ sung nước cho cơ thể bằng những cách nào?

Uống nước hằng ngày

Sử dụng các thực phẩm có
chứa nhiều nước

Bổ sung chất điện giải cần
thiết khi cơ thể mệt mỏi

Theo khuyến nghị năm 2012 của
Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trẻ em ở
tuổi vị thành niên cần 40mL
nước/1kg thể trọng mỗi ngày. Dựa
vào khuyến nghị này, hãy tính lượng
nước cần uống mỗi ngày của bản
thân để đảm bảo nhu cầu nước cho
cơ thể.

Theo khuyến nghị năm 2012 của viện
dinh dưỡng quốc gia, trẻ em ở tuổi vị
thành niên cần 40 ml nước/ 1 kg thể
trọng mỗi ngày. 
Cơ thể em nặng khoảng 45 kg thì mỗi
ngày em cần uống:

40 x 42 = 1680 ml

Em đã học
Nhu cầu sử dụng nước ở động
vật phụ thuộc vào tuổi, đặc
điểm sinh học, môi trường
sống,... Động vật lấy nước vào
cơ thể chủ yếu qua thức ăn,
nước uống; nước thải ra khỏi
cơ thể qua nước tiểu và mồ hôi.

03
SỰ VẬN CHUYỂN
CÁC CHẤT Ở ĐỘNG
VẬT

Các tế bào và cơ quan trong cơ thể động vật được nuôi dưỡng
bởi chất dinh dưỡng và oxygen.

O

O

Oxygen được lấy từ phổi còn chất dinh dưỡng do cơ quan tiêu hóa
cung cấp

O2
O2 O2

Cơ
quan
Chất
Chất
dinh
Chất dinh
dinh
dưỡng
dưỡng
dưỡng
tiêu
hóa

Trao đổi
chất

Sản phẩm thải
(trong đó có CO2)

Máu

Cơ quan
bài tiết
Máu tiếp nhận vận chuyển sản phẩm thải (trong đó có CO2)
đến phổi và cơ quan bài tiết để thải ra ngoài

Đọc thông tin mục III kết hợp quan sát hình 31.5, mô tả con đường
vận chuyển các chất ở động vật và người.
Trả lời

Mô tả con đường vận chuyển các chất ở động vật gồm các giai đoạn:
 Tiếp nhận chất dinh dưỡng (có trong thức ăn), O2.
 Hệ tuần hoàn thực hiện vận chuyển các chất trong cơ thể động vật và thải
các chất sinh ra từ quá trình chuyển hoá (nước tiểu, mồ hôi, CO 2 ).
 Phổi và cơ quan bài tiết là nơi đào thải những sản phẩm thải này ra bên ngoài

Mao mạch phổi

Ở người các chất được vận chuyển theo 2 vòng
tuần hoàn.
 Vòng tuần hoàn nhỏ đưa máu đỏ
thẫm nghèo O2 từ tim đến phổi, tại
đây máu nhận O2 và thải CO2 trở thành

Tĩnh mạch phổi

Động mạch phổi

Vòng tuần hoàn nhỏ

Động mạch
Tĩnh mạch

máu đỏ tươi và trở về tim.
 Vòng tuần hoàn lớn đưa máu đỏ tươi
giàu O2 và các chất dinh dưỡng đi nuôi
cơ thể.
 Tại các tế bào, mô, cơ quan, máu nhận
các chất bài tiết và CO2 trở thành máu
đỏ thẫm và trở về tim.

Tim
Vòng tuần hoàn lớn

Mao mạch ở các cơ quan

Máu nghèo O2
Máu giàu O2

Hình 31.5

Sơ đồ hai vòng tuần hoàn ở người

Mao mạch phổi

Em đã học
Nước, chất dinh dưỡng, chất
thải,...được vận chuyển trong
cơ thể nhờ hoạt động của hệ
tuần hoàn.
Ở người, sự vận chuyển các
chất diễn ra theo
• Vòng tuần hoàn nhỏ
• Vòng tuần hoàn lớn

Tĩnh mạch phổi
Động mạch phổi

Vòng tuần hoàn nhỏ

Động mạch
Tĩnh mạch
Tim
Vòng tuần hoàn lớn

Mao mạch ở các cơ quan

Máu nghèo O2
Máu giàu O2

Hình 31.5

Sơ đồ hai vòng tuần hoàn ở người

04
VẬN DỤNG HIỂU BIẾT VỀ
TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN
HÓA NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG
VẬT VÀO THỰC TIỄN

1. Những nguy cơ khi thiếu hoặc thừa chất dinh dưỡng

Thiếu tinh bột, cơ thể sẽ thiếu năng lượng để hoạt động

Thiếu protein sẽ không có đủ nguyên liệu để cấu tạo tế bào

Thiếu vitamin A sẽ mắc bệnh khô mắt, quáng gà,...

Một số chất dinh dưỡng khi cơ thể
tiêu thụ quá nhiều cũng gây ra
những hậu quả không tốt

Ăn thức ăn chứa nhiều đường có thể làm cho răng bị sâu

Răng bị sâu

Ăn quá nhiều chất béo và carbohydrate khiến cho năng lượng cung cấp cho cơ thể mỗi
ngày bị dư thừa so với nhu cầu dẫn đến béo phì.

Thừa cân nghiêm
trọng có thể gây ra
tổn thương các khớp,
tăng nguy cơ mắc
bệnh như tiểu đường,
tim mạch

Giải thích vì sao chúng ta nên ăn đa dạng các loại thức ăn mà không
nên chỉ ăn một loại thức ăn dù loại thức ăn đó rất bổ dưỡng.
Trả lời
Chúng ta nên ăn đa dạng các loại thức ăn mà
không nên chỉ ăn một loại thức ăn dù loại thức ăn
đó rất bổ dưỡng vì nếu chúng ta ăn nhiều sẽ dẫn
đến tình trạng thừa chất gây nên nhiều căn bệnh
như béo phì, sâu răng thừa cân, nghiêm trọng
gây ra tổn thương xương khớp, tăng nguy cơ
mắc các bệnh về tim mạch, tiểu đường.

Em hãy xây dựng thực đơn cho mỗi bữa ăn trong một ngày để đảm bảo chế
độ ăn cân đối và đầy đủ chất dinh dưỡng.

VỆ SINH

ĂN UỐNG