Giáo dục công dân 8

Bài 10: Quyền và nghĩa vụ lao
động của công dân

Em hãy đọc và rút ra ý nghĩa của câu ca dao về lao động.

“Muốn no thì phải chăm
làm,
Một hạt thóc vàng, chín
giọt mồ hôi”.

Nhiệm vụ 1: Em hãy quan sát các hình ảnh sau và chia sẻ suy nghĩ của mình về lao động của
người nông dân, công nhân, bác sĩ, nhạc sĩ trong các hình ảnh.

Theo em, lao động có vai trò như
thế nào đối với
đời sống con người?

I/ NỘI DUNG BÀI HỌC:
1/ Tầm quan trọng của lao động:
+ Là hoạt động chủ yếu, quan trọng nhất của
con người.
+ Là nhân tố quyết định sự tồn tại, phát triển
của xã hội.

Trường hợp 1.
Anh M kí hợp đồng lao động với
Công ti K với thời hạn ba năm.
Trong quá trình lao động, anh M
thường xuyên bị bên sử dụng lao
động ngược đãi và có hành vi nhục
mạ, làm ảnh hưởng đến sức khoẻ,
nhân phẩm, danh dự. Anh M muốn
đơn phương chấm dứt hợp đồng
lao động với Công ti K.

Em hãy cho biết, anh M có
quyền đơn phương chấm dứt
hợp đồng lao động theo quy
định của pháp luật không.

Em hãy cho biết chú T quyết định
từ chối anh Q vào làm việc có
phù hợp theo quy định của pháp
luật không.
Trường hợp 2.
Năm nay anh Q 17 tuổi, có sức khoẻ khá
tốt nên anh Q có ý định xin vào làm việc
tại một cơ sở giết mổ gia súc. Tuy nhiên,
khi biết anh Q chưa đủ 18 tuổi, chú T là
quản lí cơ sở đã từ chối. Chú T cho rằng,
công việc ở đây rất nặng nhọc lại áp lực
về thời gian nên không được phép tuyển
người chưa thành niên theo quy định
của pháp luật.

• Em hãy cho biết, anh M có quyền đơn phương
chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định
của pháp luật không.
• Em hãy cho biết chú T quyết định từ chối anh
Q vào làm việc có phù hợp theo quy định của
pháp luật không.

Tìm hiểu sgk Em hãy nêu những quyền và nghĩa vụ khác về lao động của công dân?

Thông tin 1.

Trích Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013
Điều 15.
Điều 35.

Thông tin 2.

Trích Bộ luật Lao động năm 2019
Điều 5. Quyền và nghĩa vụ của người lao động
Điều 6. Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động

Thông tin 3.

Trích Bộ luật Lao động năm 2019
Điều 143. Lao động chưa thành niên
Điều 145. Sử dụng người chưa đủ 15 tuổi làm việc
Điều 146. Thời giờ làm việc của người chưa thành niên
Điều 147. Công việc và nơi làm việc cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ
18 tuổi

Nhiệm vụ 3:
a. Em hãy đọc thông tin trong SGK tr. 69 và thực hiện yêu cầu

Thông tin

Trích Bộ luật Lao động năm 2019
Điều 21. Nội dung hợp đồng lao động

Em hãy nêu những quyền và nghĩa
vụ cơ bản khác của người lao
động khi kí kết
động.

hợp đồng lao

2/ Quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ lao động của
công dân:
+ Mọi công dân có quyền dùng sức lao động của mình để học nghề,
tìm kiếm việc làm, lựa chọn nghề nghiệp đem lại thu nhập cho bản
thân, gia đình và xã hội.
+ Mọi người đều có nghĩa vụ lao động để tự nuôi sống bản thân,
nuôi sống gia đình góp phần sáng tạo ra của cải vật chất và tinh
thần cho xã hội duy trì và phát triển đất nước.
3/ Quy định của pháp luật về lao động chưa thành niên: Cấm sử
dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm các
công việc, ở các nơi làm việc theo quy định tại Bộ luật Lao động
năm 2019.

Nhiệm vụ 3:
b. Em hãy đọc trường hợp sau và thực hiện yêu cầu
Chị B làm việc tại Doanh nghiệp tư nhân H với vị trí kế toán.
Thời gian gần đây, chị B có nhận thêm việc quyết toán thuế
cho một số công ti khác và có kí hợp đồng lao động với họ.
Anh A là đồng nghiệp với chị B cho rằng chị đã vi phạm pháp
luật lao động về giao kết hợp đồng lao động. Chị B băn khoăn,
không biết mình có được giao kết nhiều hợp đồng lao động
với người sử dụng lao động không.

Em hãy cho biết chị B có quyền được giao kết nhiều hợp đồng lao
động với người sử dụng lao động không.

Nhiệm vụ 4: Em hãy đọc tình huống sau và trả lời câu hỏi:
– Em hãy cho biết hành vi của ông A có vi phạm pháp luật lao động về việc sử
dụng lao động chưa thành niên không. Vì sao?
– Em sẽ tư vấn cho Trần Văn T như thế nào để có thể tham gia lao động đúng
luật?

4/ Quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động:
+ Quyền lao động của người lao động: làm việc; tự do lựa chọn việc làm, nơi làm việc,
nghề nghiệp; học nghề, nâng cao trình độ chuyên môn; không bị phân biệt đối xử, cưỡng
bức lao động, quấy rối tình dục tại công sở, nơi làm việc.
+ Nghĩa vụ lao động của người lao động: thực hiện hợp đồng lao động; chấp hành kỉ luật
lao động, nội quy lao động; thực hiện quy định của pháp luật về lao động, việc làm, giáo
dục nghề nghiệp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và an toàn, vệ
sinh lao động.

5/ Quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động:
+ Quyền của người sử dụng lao động: tuyển dụng, bố trí, quản lí, điều hành, giám sát lao
động; khen thưởng và xử lí vi phạm kỉ luật lao động.
+ Nghĩa vụ của người sử dụng lao động: thực hiện hợp đồng lao động, thoả ước lao động
tập thể và thoả thuận hợp pháp khác; tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người lao động.
Thực hiện quy định của pháp luật về lao động, việc làm, giáo dục nghề nghiệp, bảo hiểm
xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và an toàn, vệ sinh lao động.
– Trách nhiệm học sinh phải tích cực, chủ động tham gia lao động ở gia đình, trường, lớp
và cộng đồng.

LUYỆN
TẬP

Nhiệm vụ 1: Em đồng tình hay không đồng tình với các ý kiến dưới đây? Vì sao?

a) Lao động có vai trò quyết
định sự tồn tại và phát triển
của cá nhân.

b) Người lao động bị hạn
chế chọn việc làm và nơi
làm việc.

c) Người sử dụng lao động
phải tôn trọng danh dự, nhân
phẩm của người lao động.

e) Học sinh nên tích cực
tham gia lao động ở gia
đình, trường, lớp và cộng
đồng.

d) Người lao động chưa
thành niên được làm các công
việc khác nhau và nơi làm
việc khác nhau.

Nhiệm vụ 2: Em hãy đọc nội dung sau để xây dựng và thực hiện bài thuyết
trình trước lớp về vị trí, tầm quan trọng
của lao động trong cuộc sống.

Nhiệm vụ 3: Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi

Chị H kí hợp đồng làm công nhân khai thác đá ở một
tỉnh miền núi, dù biết đây là công việc nặng nhọc với

– Theo em, chủ doanh nghiệp trong trường

phụ nữ. Khi đến công trường khai thác đá, nhận thấy

hợp này có đang thực hiện quyền và nghĩa

công việc không đúng như khi giao kết hợp đồng, địa

vụ của doanh nghiệp sử dụng lao động

điểm làm việc không đảm bảo điều kiện làm việc, thậm

không?

chí còn có thể nguy hiểm đến tính mạng và sức khoẻ

– Theo quy định của Bộ luật Lao động năm

nên chị H đã từ chối làm việc. Chủ doanh nghiệp khai

2019, chị H có quyền từ chối

thác đá nói chị đã tự nguyện kí hợp đồng do vậy, chị

không? Vì sao?

phải làm, không được từ chối công việc.

làm việc

Nhiệm vụ 4: Theo em, trong các trường hợp dưới đây, đâu là nghĩa vụ của
người lao động? Vì sao?
b. Chị B là nhân viên văn
phòng tại Công ti D, chị
luôn chấp hành kỉ luật lao
động tại cơ quan.

a. Anh A thực hiện hợp
đồng lao động và thoả
ước lao động với Công
ti M.

c. Chị K tham gia đóng
bảo hiểm xã hội, bảo
hiểm y tế, bảo hiểm thất
nghiệp theo quy định
của pháp luật.
e. Giám đốc Công ti X kí quyết định khen
thưởng đối với chị H vì có nhiều thành tích
trong lao động.

d. Chú T tham gia thành lập tổ
chức đại diện để bảo vệ quyền
và lợi ích hợp pháp của người
sử dụng lao động trong quan hệ
lao động.

Nhiệm vụ 5: Em hãy cho biết hành vi nào vi phạm pháp luật lao động trong các
trường hợp sau. Vì sao?

a) Thuê trẻ em 14 tuổi
làm thợ may công
nghiệp.

b) Không sử dụng, trang
bị bảo hộ lao động khi
làm việc.

c) Người sử dụng lao động
đơn phương chấm dứt hợp
đồng với người lao động.

d) Nghỉ việc dài ngày
không có lí do.

e) Không trả đủ tiền công
theo thoả thuận.

g) Tự ý đuổi việc người lao
động khi chưa hết hạn hợp
đồng.

Nhiệm vụ 6: Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi:
– Nếu là học sinh Trường Trung học cơ sở M, em sẽ chủ động tham gia hoạt động này như thế
nào? Vì sao?
– Vì sao học sinh Trường Trung học cơ sở M lại tích cực, tham gia hoạt động lao động cộng
đồng của nhà trường?
Hướng tới kỉ niệm ngày Thương binh liệt sĩ, Trường Trung học
cơ sở M tổ chức hoạt động dọn dẹp, vệ sinh Nghĩa trang liệt sĩ
xã K. Đây là một trong những hoạt động thường niên của nhà
trường tạo điều kiện cho học sinh trải nghiệm lao động ở
trường, lớp và cộng đồng nhằm thể hiện đạo lí “uống nước
nhớ nguồn”, lòng biết ơn sâu sắc đối với các liệt sĩ đã hi sinh vì
độc lập, tự do của dân tộc. Hoạt động này đã thu hút được
nhiều học sinh tham gia với thái độ tích cực, chủ động.

Nhiệm vụ 7. Em hãy lập một hợp đồng lao động có nội dung
đơn giản theo quy định của pháp luật.

VẬN
DỤNG

Nhiệm vụ

1. Hãy viết đoạn văn ngắn

2. Em hãy xây dựng kế hoạch để

(khoảng 100 chữ) thể hiện suy

thực hiện lao động ở gia đình,

nghĩ của em về vai trò của lao

trường, lớp, cộng đồng nhằm

động đối với học sinh nói riêng

góp phần thực hiện tốt quyền và

và đời sống con người nói

nghĩa vụ lao động của công dân.

chung.

Tạm biệt và chúc các em học
tốt!