ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN NHƠN TRẠCH
TRƯỜNG THCS PHƯỚC AN


CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
CÙNG CÁC EM HỌC SINH
VỀ DỰ TIẾT HỌC HÔM NAY

Giáo viên: Hồ Thị Thanh Loan

Hình ảnh
trên khiến
em liên
tưởng đến
trò chơi
nào?
Ảnh minh họa

Bài 4.
Con người trong thế giới
kì ảo (tt)

Đọc mở rộng theo thể loại

Dế
chọi

-Bồ Tùng
Linh-

I.
Trải nghiệm cùng văn
bản

1. Đọc
- Diễn cảm, chú ý phân biệt ngôn ngữ người kể chuyện, ngôn
ngữ nhân vật và lời bình ở cuối tác phẩm.

Sắp xếp các sự
kiện sau theo
thứ

GIÂY
thành
THỬ THÁCH

tự

định

để

nhất
tạo
cốt

truyện

tác

phẩm

“Dế

1

Thành bị ép giữ chức
nhỏ thúc dân kiếm dế
để nộp; do không đáp
ứng được yêu cầu đã
bị đánh đập tàn tệ.

2

3

Con trai của Thành tò
mò mở lồng xem, để dế
nhảy mất; sợ bị cha
đánh, nó bỏ trốn, rơi
xuống giếng.

Vua mê trò
chọi dế, khiến
dân đen phải
chịu cái họa
nộp dế chọi.

5

Thành phát hiện con vẫn còn
sống, mặc dù thần thái đờ
đẫn, ngây ngốc, ngủ mê mệt.

Thành đuổi theo,
bắt được, một con
dế nhỏ trong nhà.

8

Thành đưa dế ra chọi, không
ngờ nó thắng con dế và thắng
luôn cả con gà loa vào mổ nó.
10

6

Các quan nâng
đỡ để Thành đỗ
được tú tài

4

Theo sự chỉ dẫn
của bà đồng gù,
Thành đã bắt
được một con
dế quý.
7

Thành đưa dế lên nộp quan,
nó thắng bất cứ con nào, do
đó Thành được quan thưởng.
9

Dế được dâng lên vua, trở thành
con dế vô địch, lại còn biết nhảy
mỗi khi có nhạc nổi lên
Con trai Thành bình phục, kể lại việc hóa
thành con dế chọi giỏi kia; chỉ vài năm,
nhà Thành trở nên giàu sang phú quý.
11

2

Vua mê trò
chọi dế, khiến
dân đen phải
chịu cái họa
nộp dế chọi.

5

1

Thành bị ép giữ chức
nhỏ thúc dân kiếm dế
để nộp; do không đáp
ứng được yêu cầu đã
bị đánh đập tàn tệ.

Thành phát hiện con vẫn còn
sống, mặc dù thần thái đờ
đẫn, ngây ngốc, ngủ mê mệt.
7

4

Thành đưa dế lên nộp quan,
nó thắng bất cứ con nào, do
đó Thành được quan thưởng.

Theo sự chỉ dẫn
của bà đồng gù,
Thành đã bắt
được một con
dế quý.
6

Thành đuổi theo,
bắt được, một con
dế nhỏ trong nhà.

Con trai của Thành tò
mò mở lồng xem, để dế
nhảy mất; sợ bị cha
đánh, nó bỏ trốn, rơi
xuống giếng.
8

Thành đưa dế ra chọi, không
ngờ nó thắng con dế và thắng
luôn cả con gà loa vào mổ nó.
9

Dế được dâng lên vua, trở thành
con dế vô địch, lại còn biết nhảy
mỗi khi có nhạc nổi lên

Con trai Thành bình phục, kể lại việc hóa
thành con dế chọi giỏi kia; chỉ vài năm,
nhà Thành trở nên giàu sang phú quý.
11

3

Các quan nâng
đỡ để Thành đỗ
được tú tài 10

h
c
í
h
t
ú
h
C
Lệ định
Nạ dòng

Giập bã trầu

Đồng sinh

1. Đọc
2. Tìm hiểu chung

a. Tác giả

2. Tìm hiểu chung
- Là nhà văn nổi tiếng của Trung Quốc
thời nhà Thanh.
- Ông để lại một khối lượng lớn tác
phẩm thuộc nhiều thể loại, trong đó, tiêu
biểu nhất là “Liêu Trai chí dị”

Bồ Tùng Linh
(1640 – 1715)

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
- Xuất xứ

In trong tuyển tập “Liêu
Trai chí dị”, Nguyễn Văn
Huyền dịch, NXB Văn
học, 2023

- Là tập sách gồm gần 500 truyện.
- Khai thác cốt truyện từ nhiều truyện dân gian
và từ những truyện kì lạ, hoang đường của một
số tác giả thời trước.
- Mượn chuyện thần tiên, ma quái, loài vật để
phê phán mạnh mẽ nền chính trị và những thói
hư tật xấu của xã hội Trung Quốc thời bấy giờ.
- Được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới.
Phổ biến ở Việt Nam từ thế kỉ XIX và cho đến
nay đã có nhiều bản dịch khác nhau.

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
- Xuất xứ
In trong tuyển tập “Liêu Trai chí dị”, Nguyễn
Văn Huyền dịch, NXB Văn học, 2023
- Thể loại
Truyện truyền kì
- Chủ đề
Sự đam mê thú vui đến mù quáng của những
người thuộc bộ máy quản lí nhà nước.

II.
Suy ngẫm và phản
hồi

“ĐIỀN
TỪ KHÓA
BÍ ẨN”

Đặc điểm
Không gian
Thời gian
Nhân vật

Cốt truyện

Truyện truyền kì
Nơi con người và thế giới thần thánh,
ma, quỷ có sự tương giao
1
+ Thời gian ở cõi 2trần khác với thời gian ở âm
3 ti, thuỷ phủ hoặc
thượng giới
+ Con người có thể sống nhiều
4 đời, sống nhờ phép thuật kì ảo.
+ Con người
hay
thần
linh,
ma,
quỷ.
5
+ Nhân vật là con người thường có những nét đặc biệt; nhân vật
là thần linh, ma, quỷ thường mang tính cách của con người
+ Thường sử dụng yếu tố6 kì ảo tạo nên những biến đổi bất ngờ
+ Hợp lí hoá những điều ngẫu nhiên, bất bình thường trong cốt
truyện

Lời người kể + Lời kể của một 7người biết hết mọi chuyện ở trần gian, địa phủ,
chuyện
thượng giới, mọi hành động, suy nghĩ của nhân vật.
+ Lời của người kể chuyện thường chiếm tỉ lệ cao trong VB

8

1.
CỐt truyện và
không gian, thời
gian trong tác
phẩm

a. Cốt truyện

2

Vua mê trò
chọi dế, khiến
dân đen phải
chịu cái họa
nộp dế chọi.

5

1

Thành bị ép giữ chức
nhỏ thúc dân kiếm dế
để nộp; do không đáp
ứng được yêu cầu đã
bị đánh đập tàn tệ.

Thành phát hiện con vẫn còn
sống, mặc dù thần thái đờ
đẫn, ngây ngốc, ngủ mê mệt.
7

4

Thành đưa dế lên nộp quan,
nó thắng bất cứ con nào, do
đó Thành được quan thưởng.

Theo sự chỉ dẫn
của bà đồng gù,
Thành đã bắt
được một con
dế quý.
6

Thành đuổi theo,
bắt được, một con
dế nhỏ trong nhà.

3

Con trai của Thành tò
mò mở lồng xem, để dế
nhảy mất; sợ bị cha
đánh, nó bỏ trốn, rơi
xuống giếng.
8

Thành đưa dế ra chọi, không
ngờ nó thắng con dế và thắng
luôn cả con gà loa vào mổ nó.
9

Dế được dâng lên vua, trở thành
con dế vô địch, lại còn biết nhảy
mỗi khi có nhạc nổi lên

Các quan nâng
đỡ để Thành đỗ
được tú tài 10

Con trai Thành bình phục, kể lại việc hóa  Chuỗi sự kiện được tổ chức
thành con dế chọi giỏi kia; chỉ vài năm, theo quan hệ tuyến tính (thời
nhà Thành trở nên giàu sang phú quý.
11 gian)

b. Không gian, thời gian trong tác phẩm
Không gian

Thời gian

+ Không gian hẹp: ngôi nhà của
Thành, điện thờ của bà đồng gù làm
nghề bói toán, ngôi chùa có mộ cổ nơi
Thành đi tìm dế, cái thôn nhỏ nơi
Thành sinh sống,…
+ Không gian rộng: huyện Hoa Âm,
tỉnh Thiểm Tây, cung vua

+ “Hơn một năm”
+ “Sau vài năm”
+ Thời điểm xác định của lịch
sử (đời Tuyên Đức nhà Minh)

Gắn với sinh hoạt của nhân vật
Những địa danh xác thực

Gắn với sinh hoạt đời
thường
Sự chính xác về thời điểm
lịch sử
 Thái độ mỉa mai xã hội

2.
Nhân vật

a. Các nhân vật trong truyện
+ Thành
 Nhân vật chính
+ Vợ Thành
+ Con trai Thành Hóa thành dế, liên quan đến yếu tố kì ảo
+ Bà đồng gù làm nghề bói toán
+ Những người dân có liên quan đến chuyện bắt dế
+ Lí dịch
+ Tri huyện
+ Tuần phủ
+ Vua.
 Nhân vật của truyện là con người, thuộc những thành phần khác
nhau
 Làm nên giá trị riêng của truyện

b. Nhân vật Thành
* Hoàn cảnh của nhân vật Thành
- Đã dự khoa Đồng sinh nhưng không thi đỗ
- Tính tình chất phác
- Bị ép làm lí chính, gia sản cạn kiệt
- Gặp kì nộp dế, không dám sách nhiễu dân, lo buồn chỉ muốn chết
- Nộp dế không đủ quy cách, bị trách phạt, chỉ nghĩ tới việc tự tử.
 Hiền lành, chất phác, thương dân
 Tuyệt vọng

* Tình huống đối lập xoay quanh nhân vật Thành
So sánh
Điểm
tương
đồng
Điểm khác
biệt

Trước khi tìm được dế quý Sau khi tìm được dế quý
Số phận lệ thuộc vào việc tìm bắt dế, dâng tiến dế quý.
Là nạn nhân; sống trong Là kẻ được trọng vọng,
tình trạng lo lắng, khốn ân thưởng sống sung
khổ, điêu đứng, tai hoạ ập túc, tai qua nạn khỏi
đến: dế sổng, con chết

3.
Yếu tố kì ảo

THẢO LUẬN
NHÓM

Phiếu học tập

Chỉ ra một số biểu hiện của yếu tố kì ảo trong văn bản và tác dụng của yếu tố này
trong việc thể hiện chủ đề của tác phẩm
Yếu tố kì ảo

Thế giới và
nhân vật kì ảo

Tình tiết/ biến
hoá kì ảo

Chi tiết

Tác dụng

Thời gian
thảo luận

Phiếu học tập
Yếu tố kì ảo
Chi tiết
Thế giới và - Thầy bói chỉ cách bắt
nhân vật kì ảo dế.
- Con dế kì lạ (không
rõ là dế hay người)
Tình tiết/ biến
Người
sắp
chết
nhập
hoá kì ảo
hồn hoá dế
- Dế quý (lanh lẹ, chọi
giỏi), cứu người, hoá
người.

Tác dụng
Tô đậm cảnh cùng quẫn
của dân chúng vì nạn
dâng dế quý.
Thể hiện số phận thăng
trầm của nhân vật là vì
dế, nhờ dế.

III.
Tổng kết

Đặc điểm của truyện truyền kì được thể hiện như thế nào
trong truyện Dế chọi?
B. Cốt truyện, nhân vật,
A. Cốt truyện, nhân vật,
không gian, thời gian, yếu tố không gian, thời gian, yếu tố
kì ảo, lời người kể chuyện.
kì ảo.
C. Cốt truyện, nhân vật,
không gian, thời gian, yếu tố
kì ảo, lời người kể chuyện.

D. Không gian, thời gian,
yếu tố kì ảo, lời người kể
chuyện.

Đâu là giá trị nội dung đầy đủ nhất của văn bản Dế chọi?
A. Phản ánh hiện thực xã hội phong kiến thối nát, bất công; niềm
thương cảm cho số phận con người nhỏ bé.
B. Niềm thương cảm cho số phận con người nhỏ bé; lên án thú vui
tàn ác, vô bổ của tầng lớp thống trị
C. Phản ánh hiện thực xã hội phong kiến thối nát, bất công; niềm
thương cảm cho số phận con người nhỏ bé; lên án thú vui tàn ác, vô
bổ của tầng lớp thống trị.
D. Phản ánh hiện thực xã hội phong kiến thối nát, bất công; lên án
thú vui tàn ác, vô bổ của tầng lớp thống trị.

Dế chọi thuộc thể loại gì?

A. Tiểu thuyết.

B. Truyền kì.

C. Khúc ngâm.

D. Truyện ngắn.

Ai là nhân vật chính trong văn bản Dế chọi?

A. Thành.

B. Vợ Thành.

C. Con trai Thành.

D. Tri huyện.

Đâu là yếu tố kì ảo được sử dụng
trong truyện?
B. Con dế chọi đấu thắng đó là
A. Chi tiết con dế của Thành
do hồn con trai Thành đã hóa
chọi đâu thắng đó.
thân vào con dế chọi đó.
C. Chi tiết con trai Thành vớt từ D. Thành nuôi dế trong bồn
giếng lên vẫn còn thoi thóp thở, bằng thóc ngâm sữa, thịt cua
nhưng thần thái ngây ngốc như luộc, chăm sóc từng chút đợi kì
người gỗ, ngủ mê mệt.
hạn nộp quan.

Đâu là thông tin đúng về
tập Liêu Trai chí dị?
A. Bồ Tùng Linh mượn chuyện thần
tiên, ma quái, loài vật để phê phán mạnh
mẽ nền chính trị và những thói hư tật
xấu của xã hội Trung Quốc.

B. Gồm 500 truyện, khai thác cốt
truyện từ truyện dân gian

C. Liêu Trai chí dị được dịch ra hai thứ
tiếng là tiếng Việt và tiếng Anh.

D. Bồ Tùng Linh phê phán thẳng
thừng giai cấp thống trị của xã hội
cũ.

Bà đồng bói toán xuất hiện
với vai trò gì?
A. Là người tìm bắt dế cho
Thành.

B. Là người chỉ điểm cho gia
đình Thành nơi có dế.

C. Là người dự đoán trước tương
lai của Thành.

D. Là người cứu Thành khỏi
những trận đòn roi.

Đâu là điển cố trong văn bản 
Dế chọi?
A. Phúc ấm.
C. Ngọc báu liên thành.

B. Trác dị.
D. Giải xác thanh.

NHIỆM VỤ VỀ NHÀ
Nội dung
kiểm tra
Mở đoạn
Thân đoạn

Kết đoạn

Viết đoạn văn (khoảng 7-9 câu) nêu cảm
nhận của em về yếu tố kì ảo của
truyện Dế chọi.
Tiêu chí
Nêu rõ cảm nhận chung về yếu tố kì ảo của
truyện Dế chọi.
Trình bày rõ ràng các chi tiết thể hiện yếu tố kì
ảo.
Làm rõ cảm xúc, suy nghĩ bằng những hình ảnh,
từ ngữ được trích từ tác phẩm.
Khẳng định lại cảm nhận của mình, ngụ ý tác giả
qua chi tiết kì ảo trong truyện.
Sử dụng phép liên kết.

Kĩ năng trình
Sử dụng lời lẽ thuyết phục, chân thành, biểu cảm.
bày
Viết đúng chính tả, ngữ pháp trình bày.

Đạt

Chưa
đạt

Câu chuyện trong văn bản
cho thấy tục lệ dâng hiến dế
quý cho quan lại, vua chúa đã
tác động như thế nào trong
đời sống của các hạng người
trong xã hội đương thời?

Quan tỉnh
đòi phải
cung tiến
thường
xuyên

Quan
huyện đòi
lí trưởng
cung cấp

Lí dịch
lấy lệ cung
tiến dế để
sách nhiễu
dân chúng

Bọn tay
chơi lợi
dụng để
nâng giá
thành của
con dế

Lí chính:
Thành Danh lên
voi xuống chó,
khuynh gia bại
sản, con anh
chết đi sống lại

Mọi hệ lụy và tác hại của trò chọi dế đối với đời sống là tất yếu.
Phơi bày bộ mặt của xã hội trong một thời kì.
Phê phán nghiêm khắc hiện thực xã hội đương thời.
Châm biếm sự tồn tại công nhận của những điều phi lí, vô lối.

Theo em, nếu bỏ đi phần “lời bàn
của tác giả” ở cuối truyện thì việc
đọc hiểu truyện Dế chọi có khó
khăn/ thuận lợi gì?