CHỦ ĐỀ
3

ĐẠO ĐỨC, PHÁP LUẬT
VÀ VĂN HOÁ TRONG MÔI TRƯỜNG SỐ

Bài 4. MỘT SỐ
VẤN ĐỀ PHÁP LÍ
VỀ SỬ DỤNG DỊCH
VỤ INTERNET

Công nghệ kĩ thuật số giúp cho mọi việc của con người trong
lao động, sản xuất, học tập hay giải trí,... thuận tiện, dễ dàng
và nhanh chóng hơn. Bên cạnh những tác động tích cực đó,
công nghệ kĩ thuật số cũng có những tác động tiêu cực đến
con người. Em hãy thảo luận với bạn và kể ra một
vài tác động tiêu cực đó.

1. MỘT SỐ TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC
CỦA CÔNG NGHỆ KĨ THUẬT SỐ

Hoạt động 1

Mặt trái của công nghệ kĩ thuật số

1. Chọn những phương án nói về tác động tiêu cực của công nghệ kĩ thuật
số tới đời sống con người và xã hội.
A. Quyền riêng tư dễ bị ảnh hưởng.
B. Dữ liệu tài khoản ngân hàng bị đánh cắp.
C. Giao dịch trong thương mại tăng nhanh nhờ ứng dụng ngân hàng số.
D. Ô nhiễm do rác thải từ những thiết bị công nghệ số lỗi thời.
2. Em hãy kể thêm một vài tác động tiêu cực của công nghệ kĩ thuật số đối
với xã hội.

Mặc dù công nghệ kĩ thuật số thúc đẩy sự phát triển của mọi lĩnh vực trong đời sống, xã hội và
đem tới cho chúng ta một cuộc sống ngày càng hiện đại hơn, thông minh hơn, tiện lợi hơn,...
nhưng không thể phủ nhận những tác động tiêu cực của công nghệ kĩ thuật số đến con người và
xã hội. Đối với con người, công nghệ kĩ thuật số tác động tiêu cực đến sức khoẻ thể chất và tinh
thần như: gây nghiện Internet, ít giao tiếp, mất ngủ,...; tác động tiêu cực 16 đến quyền riêng tư
như: thông tin cá nhân có thể bị rò rỉ và sử dụng bất hợp pháp vì dữ liệu số bị đánh cắp dễ dàng
hơn, quy mô lớn hơn. Bên cạnh các ứng dụng nhằm nâng cao chất lượng đời sống, phát triển
xã hội thì vẫn có những ứng dụng hỗ trợ và phổ biến tệ nạn trên mạng như lừa đảo, tổ chức
đánh bạc trực tuyến,... Công nghệ phát triển, tự động hoá ứng dụng nhiều dẫn đến nguy cơ thất
nghiệp tăng và khiến cho một bộ phận người dân yếu thế như người già, người khuyết tật hoặc
người dân ở các vùng khó khăn càng ngày càng tụt hậu. Đó chính là những tác động tiêu cực
đối với xã hội của công nghệ kĩ thuật số. Ngoài ra, công nghệ phát triển nhanh khiến những thiết
bị số nhanh chóng trở nên lỗi thời. Những thiết bị số bị thải ra nhiều, sẽ tạo ra rác thải điện tử
nguy hại cho môi trường.

Thông tin là cơ sở để đưa ra các quyết định. Cần phải quan tâm đến chất lượng
thông tin khi tìm kiếm, tiếp nhận, trao đổi và sử dụng thông tin để có thể đưa ra các
quyết định đúng đắn.

1. Phương án nào sau đây không phải là tác động tiêu cực của
công nghệ kĩ thuật
số đến đời sống con người?
A. Nhờ trí tuệ nhân tạo làm bài tập về nhà.
B. Truy cập mạng xã hội trong nhiều giờ.
C. Thường xuyên sử dụng phần mềm soạn thảo văn bản để làm báo cáo.
D. Vừa ăn vừa xem video trên trang YouTube.
2. Những phương án nào sau đây là tác động tiêu cực của công
nghệ kĩ thuật số đến xã hội?
A. Thông tin cá nhân của con người được số hoá.
B. Sử dụng thiết bị số liên tục trong thời gian dài ảnh hưởng đến sức khoẻ
thể chất và tinh thần của lớp trẻ.
C. Gia tăng ô nhiễm môi trường.
D. Làm gia tăng tỉ lệ thất nghiệp.

1. Phương án nào sau đây không phải là tác động tiêu cực của
công nghệ kĩ thuật số đến đời sống con người?
A. Nhờ trí tuệ nhân tạo làm bài tập về nhà.
B. Truy cập mạng xã hội trong nhiều giờ.
C. Thường xuyên sử dụng phần mềm soạn thảo văn bản để làm báo cáo.
D. Vừa ăn vừa xem video trên trang YouTube.
2. Những phương án nào sau đây là tác động tiêu cực của công
nghệ kĩ thuật số đến xã hội?
A. Thông tin cá nhân của con người được số hoá.
B. Sử dụng thiết bị số liên tục trong thời gian dài ảnh hưởng đến sức khoẻ
thể chất và tinh thần của lớp trẻ.
C. Gia tăng ô nhiễm môi trường.
D. Làm gia tăng tỉ lệ thất nghiệp.

Câu 1: Phương án nào sau đây là ứng dụng hỗ trợ và phổ biến tệ nạn trên mạng?
A. Internet Banking.
B. Mua sắm trực tuyến.
C. Học online.

D. Tổ chức đánh bạc trực tuyến.

Câu 2: Hành vi nào sau đây là thiếu văn hoá khi hoạt động trong môi trường số?
A. Dùng từ ngữ phản cảm khi bình luận trên các diễn đàn, mạng xã hội.
B. Sử dụng phần mềm không có bản quyền.
C. Làm lộ thông tin cá nhân, tổ chức gây ảnh hưởng xấu.
D. Sử dụng dữ liệu của người khác mà không xin phép.

2. SỬ DỤNG DỊCH VỤ
INTERNET ĐÚNG LUẬT

Hoạt động 2

Sử dụng dịch vụ Internet đúng luật

1. Những hành động nào sau đây vi phạm pháp luật, trái đạo đức, thiếu văn
hoá?
A. Tải về một hình ảnh trên Internet khi chưa có sự cho phép của chủ sở hữu và sử
dụng như là của mình.
B. Sử dụng ngôn ngữ phản cảm khi giao tiếp trên mạng xã hội.
C. Chúc mừng sinh nhật bạn trên mạng xã hội.
D. Đăng hình ảnh, video bôi nhọ, xúc phạm tập thể hoặc cá nhân lên mạng.
2. Em hãy kể thêm một số hành vi vi phạm pháp luật, trái đạo đức, thiếu văn
hoá của người sử dụng dịch vụ Internet.

a) Những hành vi vi phạm pháp luật, trái đạo đức, thiếu văn hoá khi hoạt động trong môi
trường số
Ở lớp 7 em đã biết ứng xử khi giao tiếp qua mạng cần theo đúng quy tắc và bằng ngôn ngữ lịch
sự, có văn hoá; đã biết cách ứng xử hợp lí khi gặp những thông tin trên mạng có nội dung xấu,
không phù hợp lứa tuổi. Ở lớp 8, em cũng đã được học để nhận biết một số biểu hiện vi phạm
đạo đức và pháp luật, biểu hiện thiếu văn hoá khi sử dụng công nghệ kĩ thuật số. Em có thể nhận
biết một số hành vi vi phạm pháp luật, trái đạo đức, thiếu văn hoá trong môi trường mạng (Hình
4.2).

CÂU HỎI
Câu hỏi: Văn bản nào quy định chi tiết việc bảo đảm an toàn thông tin và an ninh thông tin?

A. Luật An ninh mạng.
C. Nghị định số 72/2013/NĐ-CP.

B. Luật An toàn thông tin.
hông tin.
D. Luật Công nghệ thông tin số
67/2006/QH11.

CÂU HỎI
Câu hỏi: Văn bản nào quy định chi tiết việc bảo đảm an toàn thông tin và an ninh thông tin?

A. Luật An ninh mạng.
C. Nghị định số 72/2013/NĐ-CP.

B. Luật An toàn thông tin.
hông tin.
D. Luật Công nghệ thông tin số
67/2006/QH11.

b) Sử dụng dịch vụ Internet đúng luật
Ở lớp 7 em đã biết chỉ ra ví dụ truy cập không hợp lệ vào các nguồn thông tin, ở lớp 8 em đã biết cách bảo đảm được
các sản phẩm số do em tạo ra thể hiện được đạo đức, tính văn hoá và không vi phạm pháp luật.
•

Năm 2006, quốc hội ban hành Luật Công nghệ thông tin số 67/2006/qH11 quy định chi tiết về quyền và trách
nhiệm của tổ chức, cá nhân tham gia ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin cũng như các hành vi bị nghiêm
cấm.

•

Năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị định số 72/2013/NĐ-CP quy định chi tiết việc quản lí, cung cấp, sử dụng dịch
vụ Internet, thông tin trên mạng, trò chơi điện tử trên mạng; bảo đảm an toàn thông tin và an ninh thông tin; quyền
và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân tham gia việc quản lí, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet, thông tin trên mạng, trò
chơi điện tử trên mạng;... Trong nghị định này cũng ghi rõ các hành vi bị cấm.

•

Năm 2018, quốc hội ban hành Luật An ninh mạng quy định về hoạt động bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật
tự, an toàn xã hội trên không gian mạng; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Trong đó có ghi
rõ các hành vi bị nghiêm cấm về an ninh mạng.

Tóm lại, người sử dụng Internet, mạng xã hội phải trang bị cho mình những kiến thức cần thiết để bảo đảm sử dụng
không gian mạng có trách nhiệm, không vi phạm pháp luật.

• Khi hoạt động trong môi trường số, sử dụng các dịch vụ Internet, người sử dụng cần có
trách nhiệm, ứng xử lành mạnh, có văn hoá và không vi phạm pháp luật.
• Khi hoạt động trong môi trường số, em cần cẩn trọng, tránh vi phạm bản quyền khi sử dụng
dữ liệu, phần mềm và cảnh giác với các giao tiếp trên mạng. Đồng thời khi giao tiếp cũng
luôn thể hiện là người có văn hoá, tôn trọng mọi người.
1. Hành vi nào sau đây khi hoạt động trong môi trường số không vi phạm pháp luật,
trái đạo đức, thiếu văn hoá?
A. Đăng bài hoặc bình luận gây mâu thuẫn vùng miền.
B. Quảng cáo bán hàng hoá, dịch vụ bị cấm.
C. Sử dụng trái phép tài khoản mạng của tổ chức, cá nhân khác.
D. Chia sẻ thông tin về lớp học ngôn ngữ lập trình trực tuyến.
2. Minh nhận được một liên kết lạ từ một bạn mới quen trên mạng yêu cầu chia sẻ liên kết
này cho 5 bạn và truy cập liên kết để nhận được một phần quà là chiếc ba lô rất đẹp. Theo
em, Minh có nên làm theo yêu cầu đó không? Tại sao?

LUYỆN TẬP
Câu 1: Tự ý đăng địa chỉ nhà của người khác là ?

A. hành vi vi phạm quyền nhân thân, uy
tín của cá nhân và tổ chức.
B. hành vi vi phạm đến việc bảo đảm an
toàn thông tin trên không gian mạng.

B. hành vi vi phạm quyền nhân thân, uy
tín của cá nhân và tổ chức.
D. hành vi vi phạm an ninh quốc gia, trật
tự, an toàn xã hội.

LUYỆN TẬP
Câu hỏi 2: Công nghệ kĩ thuật số có tác động tiêu cực đến quyền riêng tư như thế nào?

A. A. Gây mất ngủ.
C. Thông tin cá nhân có thể bị rò rỉ và sử
dụng bất hợp pháp.

B. Ít giao tiếp.

D. Gây nghiện Internet.

LUYỆN TẬP
Câu 4: Công nghệ kĩ thuật số có tác động tiêu cực đến môi trường như thế nào?

A. Tạo ra rác thải điện tử

B. Tổn hại thị lực.

B. Nguy cơ thất nghiệp tăng.

C. Giúp tiết kiệm thời gian di
chuyển.

LUYỆN TẬP
Câu hỏi 5: Công nghệ kĩ thuật số có tác động tiêu cực đến xã hội như thế nào?

A. Thúc đẩy các nền kinh tế truyền
thống chuyển đổi sang kinh tế tri thức.

C. Khiến cho một bộ phận người dân
yếu thế như người già, người khuyết tật
ngày càng tụt hậu.

B. Hạn chế những ý tưởng sáng tạo
do thói quen tìm kiếm trên Google.

D. Tăng nguy cơ mắc các bệnh liên
quan đến tim mạch, tiểu đường, ung
thư và béo phì do ít vận động.

VẬN DỤNG
Câu hỏi 6: Phương án nào sau đây không phải là tác động tiêu cực của công nghệ số đến

đời sống con người?

A. Thông tin cá nhân bị rò rỉ và sử dụng
bất hợp pháp.

C. Thiết bị số nhanh chóng trở nên lỗi
thời..

B. Cung cấp các công cụ giáo dục tiên
tiến.

D. Người dân ở các vùng khó khăn
ngày càng tụt hậu.

Vận dụng
Câu hỏi 1: Công nghệ kĩ thuật số giúp tạo ra một nền giáo dục hiện đại và tiên tiến như

thế nào?

A. Cải thiện quy trình tuyển dụng, thu
thập và phân tích dữ liệu kinh doanh
chính xác hơn.
C. Tạo điều kiện cho việc mua sắm trực
tuyến ngày càng phổ biến.

B. Các nguồn tài nguyên trực tuyến
không giới hạn phục vụ cho việc
nghiên cứu.

D. Tạo ra lợi nhuận cho các doanh
nghiệp.

VẬN DỤNG
Câu hỏi 2: Ví dụ về việc con người quá lệ thuộc vào công nghệ kĩ thuật số để giải quyết

những vấn đề nhỏ trong cuộc sống là.

A. Việc lộ thông tin tài khoản ngân hàng
có thể bị mất tiền trong tài khoản.

C. Học sinh lười suy nghĩ, nhờ trí tuệ
nhân tạo làm bài tập về nhà.

B. Lừa đảo qua mạng.

D. Gia tăng ô nhiễm môi trường.

VẬN DỤNG
Câu hỏi 3: Công nghệ kĩ thuật số có tác động tiêu cực đến sức khoẻ tinh thần của con người

như thế nào?

A. Gây ra các vấn đề về cột sống.

C. Thách thức về an ninh dữ liệu

B. Suy giảm sự sáng tạo.

D. Nguy cơ trầm cảm và lo lắng.

VẬN DỤNG
Câu hỏi 3: Việc lộ thông tin cá nhân trên Internet dẫn đến hậu quả gì?

A. Việc lộ thông tin tài khoản ngân hàng
có thể bị mất tiền trong tài khoản.

C. Thay đổi thói quen sinh hoạt.

B. Tài khoản bị mạo danh..

D. Hình thành thói quen thích được
chú ý.

LUYỆN
TẬP

1. Em hãy cho biết những cách nào sau đây giúp em tránh được các tác động tiêu cực khi sử dụng
công nghệ kĩ thuật số?
A. Không sử dụng thiết bị số trong thời gian dài và liên tục.
B. Không xem các video phản cảm.
C. Giảm thời gian dùng điện thoại để nói chuyện với gia đình.
D. Tham gia luyện tập thể dục thể thao.
2. Em hãy lấy ví dụ về một hành vi vi phạm pháp luật, một hành vi trái đạo đức khi hoạt động trong
môi trường số.

VẬN
DỤNG

Em hãy tìm hiểu các hành vi bị cấm trong Luật Công nghệ thông tin số
67/2006/QH11 và Nghị định số 72/2013/NĐ-CP. Các hành vi bị cấm
trong hai văn bản này giống và khác nhau như thế nào?