CHÀO MỪNG THẦY CÔ VÀ CÁC EM
VỀ DỰ GIỜ, THĂM LỚP!

KHỞI ĐỘNG
1-Nêu hiểu biết của em về loài chim bồng chanh đỏ?
2-Chúng ta có nên nuôi nhốt các loài động vật hoang dã
không? Vì sao? Nêu ít nhất hai lí lẽ để giải thích cho ý
kiến của em.

BÀI 7: YÊU THƯƠNG VÀ HI VỌNG
(TRUYỆN)
[Văn bản 1] BỒNG CHANH ĐỎ
Tiết 1

I.Trải nghiệm cùng văn bản
1. Đọc văn bản
2. Tác giả, tác phẩm

Nêu một số nét về tác giả
Đỗ Chu?

a-Tác giả Đỗ Chu
 Nhà văn Đỗ Chu, tên thật là Chu Bá Bình.
 Sinh năm 1944 tại Bắc Giang.
 Các tác phẩm của ông giàu chất thơ, tiêu
biểu như:
- Hương cỏ mật (1963).
- Phù sa (1966).
- Gió qua thung lũng (1971).
- Những chân trời của các anh (1990),…

I.Trải nghiệm cùng văn bản
1. Đọc văn bản
2. Tác giả, tác phẩm
a-Tác giả Đỗ Chu
b-Tác phẩm
-Xuất xứ: Phần 1,2,3 của truyện “Bồng chanh đỏ”
-Thể loại: Truyện ngắn

TÓM TẮT

Truyện Bồng chanh đỏ của nhà văn Đỗ Chu kể về những kỉ niệm thời thơ ấu của anh em Hiền
và Hoài cùng đôi chim Bồng chanh đỏ. Bắt đầu bằng bức thư Hiền gửi Hoài khi đi đóng quân ở
dãy Trường Sơn và sau đó là những hồi tưởng của cả hai anh em về đôi bồng chanh đỏ mà mình
gặp khi còn nhỏ. Hiền là một người mê chim và có kiến thức rất sâu rộng về các loài chim nên
có sở thích tìm và bắt nuôi những chú chim lạ, sở thích này của Hiền đã ảnh hưởng tới em trai là
Hoài nên Hoài cũng thường đi theo anh để ngắm và bắt chim. Một ngày nọ, hai anh em tìm thấy
một đôi chim bồng chanh đỏ sống ở đầm sen ở làng. Vì quá yêu thích nên ngày nào hai anh em
cũng ra ngắm chúng và xuýt xoa muốn được nuôi chúng, đặc biệt là Hiền. Không thể chờ đợi
lâu, một buổi khi trời chập tối sau khi ăn cơm xong Hiền đã rủ em trai ra đầm để bắt đôi bồng
chanh đỏ đó. Hai anh em thay nhau thò tay vào trong tổ để bắt chim, khó khăn lắm Hiền mới bắt
được một chú, nhưng khi Hoài đang sung sướng vì bắt được bồng chanh đỏ thì Hiền lại giằng lại
con chim vừa bắt và để lại vào tổ, điều này khiến Hoài không can tâm. Nhưng cuối cùng Hoài
cũng đã hiểu vì sao anh mình lại làm thế, bởi vì tổ của chúng còn có đàn con nhỏ. Nhưng cho
đến mãi về sau hai anh em vẫn vô cùng yêu thích đôi bồng chanh đỏ đó và mong muốn nó sẽ
sống ở đầm sen của làng mình mãi. Trước khi đi nhập ngũ, Hiền còn trả tự do cho tất cả những
chú chim mình nuôi. Có lẽ khi trưởng thành, cậu nhận ra khi yêu thích một cái gì đó phải cho nó
có được cuộc sống hạnh phúc đúng nghĩa, chứ không phải là chiếm hữu.

II. Suy ngẫm và phản hồi
1-Nội dung bao quát, đề tài, chủ đề
• Nội dung bao quát: Truyện Bồng chanh đỏ kể về hai anh em chú
bé Hoài vốn yêu thích loài chim bồng chanh đỏ ở đầm nước quê
hương nên đã tìm cách bắt chúng về nuôi. Vừa bắt xong, hai anh
em quyết định trả chú chim về lại tổ để vợ chồng chú có cuộc sống
tự do.
* Đề tài: Kỉ niệm thơ ấu của hai anh em và loài chim bồng chanh đỏ

Chủ đề
 
Căn cứ xác
định chủ đề:

 

Phiếu học tập

1-Sự kiện:
 
2-Nhân vật và mối quan hệ giữa nhân vật
với hoàn cảnh và các nhân vật khác:
 
3-Chi tiết và mối quan hệ giữa các chi tiết:
 
4-Điểm nhìn, ngôi kể, cách kể chuyện:
 

Chủ đề
 
Căn cứ
xác
định
chủ đề:

 Tình thương yêu và sự tôn trọng quyền tự do, quyền sống đối với loài vật.
1-Sự kiện: Phát hiện chim bồng chanh  đi bắt chim  trả chim về tổ  lén đi bắt
chim một mình  mong cuộc sống yên ổn cho gia đình bồng chanh.
2-Nhân vật và mối quan hệ giữa nhân vật với hoàn cảnh và các nhân vật khác:
Nhân vật Hoài trong mối quan hệ với làng quê, với đầm sen (nơi sinh sống của bồng
chanh), với anh trai (truyền cho cậu niềm say mê với loài chim quý) và những người
xung quanh (say mê chim bồng chanh).
3-Chi tiết và mối quan hệ giữa các chi tiết: Nhan đề và mối quan hệ với các chi tiết
như: phát hiện ra chim, đi bắt chim, háo hức vì bắt được chim quý, thả chim và thái
độ, cách ứng xử của các nhân vật sau khi nhận thức được vấn đề.
4-Điểm nhìn, ngôi kể, cách kể chuyện:
+ Điểm nhìn: Nhân vật Hoài
+ Ngôi kể: ngôi thứ nhất  cách nhìn chủ quan.
+ Cách kể chuyện: trong sáng, chân thực, giàu cảm xúc.
 

LUYỆN TẬP – VẬN DỤNG
1-Tác giả của truyện ngắn Bồng chanh đỏ là ai?
2-Chim "Bồng chanh đỏ" thuộc loài gì?
3-Những sự việc chính trong đoạn trích là?
4-Nêu nội dung bao quát và chủ đề của truyện?

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
-Ôn tập nội dung đã học.
-Chuẩn bị bài mới: Bố của Xi - mông.

CẢM ƠN CÁC THẦY CÔ VÀ CÁC
EM ĐÃ THAM GIA TIẾT HỌC !

CẢM ƠN THÀY CÔ VÀ CÁC EM !

2-Nhân vật chính
a. Nhân vật Hoài
Em hãy kiệt kê các chi tiết miêu tả hành động, tình cảm,
suy nghĩ của nhân vật Hoài trong các thời điểm:


Khi vợ chồng bồng chanh đỏ mới đến ở đầm nước.



Khi đi bắt chim bồng chanh đỏ với anh Hiền trong đêm.



Khi ra đầm nước một mình sau sự kiện anh Hiền trả
chim bồng chanh về tổ cũ.

Từ những chi tiết đó, em có nhận xét gì về sự chuyển biến
trong tình cảm và nhận thức của nhân vật Hoài?

Chi tiết miêu tả nhân vật Hoài
Hoàn cảnh

Hành động

Khi vợ chồng bồng Ngày nào cũng ra
chanh đỏ mới đến ở đầm nước ngắm
đầm nước.
nhìn.
- Sẵn sàng lội xuống
bùn.
Khi đi bắt chim bồng
- Thò tay vào tổ bắt
chanh đỏ vói anh
chim.
Hiền trong đêm
- Vuốt ve chú chim
khi bắt được nó.

Tình cảm

Suy nghĩ

Nhận xét
(về sự chuyển biến
của Hoài)

Bồng chanh
Say mê vẻ đẹp của bồng
đỏ là giống - Về mặt nhận thức:
chanh đỏ.
chim quý.
Chú bé Hoài đã chuyển
từ mong muốn sở hữu
- Hồi hộp, lo lắng khi
Đi bắt chim giống chim quý hiếm
tham gia bắt chim.
quý để được đến việc tôn trọng cuộc
- Tức giận anh Hiền vì
sở
hữu sống tự do của vợ
thả chim bồng chanh về
chồng bồng chanh đỏ.
chúng.
lại tổ.
- Về mặt tình cảm: Chú
bé Hoài chuyển từ tình
- Hào hứng với kế hoạch
yêu ích kỉ đối với chim
riêng (đi bắt chim một
Khi ra đầm nước một
Có thể quay bồng chanh sang tình
Lén anh Hiền đi bắt mình để khoe với lũ
mình sau sự kiện anh
trở lại bắt cảm vị tha, lo lắng, biết
chim bồng chanh bạn).
Hiền trả chim bồng
chim
bồng cầu mong điều tốt đẹp
một mình.
- Thương chim bồng
cho gia đình bồng
chanh về tổ cũ.
chanh đỏ.
chanh vì phải sơ tán khỏi
chanh đỏ.
tổ.

b- So sánh nhân vật Hiền và Hoài (trong suy nghĩ, tình cảm, hành động).
*Giống nhau:
+ Về tình cảm: đều yêu mến chim bồng chanh đỏ.
+ Về suy nghĩ: đều có ý định ban đầu là bằng mọi cách phải sở hữu được loài chim
quý này.
*Khác nhau:
+ Về suy nghĩ: Anh Hiền chín chắn, chững chạc và ý thức về việc tôn trọng quyền
tự do của đôi chim bồng chanh trước chú bé Hoài. Anh chính là người phân tích để
Hoài hiểu tại sao không nên bắt chim về nhà nuôi.
+ Về hành động: Anh Hiền có hành động quyết liệt trong việc ngăn cản Hoài bắt
chim bồng chanh lần thứ hai. Đó là hành động bảo vệ dựa trên sự yêu thương và
hiểu biết.
– Nhận xét. Qua việc miêu tả hai nhân vật Hiền – Hoài, nhà văn Đỗ Chu đã thể hiện
cách nhìn cuộc sống, con người cái nhìn nhân ái, đôn hậu, đề cao tình yêu thương,
vị tha (biết nghĩ cho người khác) và thái độ tôn trọng quyền tự do của mọi người,
mọi sinh vật sống.

3-Chi tiết đặc sắc
Chi tiết tiêu biểu

Ý nghĩa, tác dụng

- Thể hiện tính cách chín chắn của nhân vật, nhận thức được sự sai
Anh Hiền trả lại chim bồng chanh trái của hành động bắt chim.
vào tổ sau khi bắt được.
- Chi tiết gây nên thái độ chống đối ngầm của Hoài, thúc đẩy sự
kiện Hoài một mình đi bắt chim bồng chanh.
Anh Hiền ngăn Hoài bắt lại chim - Chi tiết cho thấy lòng nhân hậu, biết nhận sai của chú bé Hoài.
bồng chanh lần hai.
- Chi tiết hóa giải mâu thuẫn giữa hai anh em Hiền – Hoài.
- Chi tiết thể hiện tình yêu thương của Hoài dành cho loài chim
Hoài thầm trò chuyện cùng với bồng chanh.
chim bồng chanh sau khi biết chúng - Chi tiết cũng chứa đựng niềm hi vọng. Hi vọng chim bồng chanh
phải bỏ tổ mà đi.
về lại tổ cũ với cuộc sống ấm êm để hai anh em không còn ân hận
vì trót phá tổ của chúng.

Vận dụng: Lời nhắn nhủ của chú bé Hoài dành cho vợ chồng bồng chanh đỏ ở cuối truyện
gợi cho em suy nghĩ gì về cách ứng xử của con người với loài vật? Viết đoạn văn khoảng 5
câu để trả lời câu hỏi này.
Hai anh em Hiền và Hoài rất yêu thích các loài chim, nhất là Hiền cậu rất am hiểu
những kiến thức về các loài chim, khi gặp bất cứ loài chim nào cậu cũng có thể gọi tên và
nói về những đặc điểm liên quan của chúng. Một hôm, hai anh em nhìn thấy loại chim khá
hiếm và đẹp làm tổ ở đầm sen của làng, đó là một đôi bồng chanh đỏ. Hiền và Hoài rất
vui, mỗi ngày đều ra ngắm nghía chúng, một hôm trăng sáng, trời đầy sao, sau khi ăn cơm
xong Hiền rủ em ra đầm sen, mục đích là để bắt đôi bồng chanh đỏ này về nuôi. Hai anh
em Hiền và Hoài phải vất vả mãi, cuối cùng Hiền cũng bắt được một chú bồng chanh đỏ,
tuy nhiên cuối cùng trong ánh nhìn tiếc nuối của Hoài, Hiền đã thả chú bồng chanh đỏ đó
lại tổ. Vì thương đàn con nhỏ của chúng nên Hiền đã không nỡ giữ những chú chim đó lại
mà thả nó về với thiên nhiên. Sau này hai anh em vẫn rất nhớ nhung chúng, nhưng qua đó
hai anh em đã học được một bài học về tình yêu, biết bản thân không nên chiếm hữu, phải
nghĩ cho hạnh phúc của những người mà ta yêu quý.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ THAM GIA
TIẾT HỌC !