BÀI 8:
THẾ GIỚI ĐA ĐẠNG CỦA
THÔNG TIN

Văn bản 1

“ SỰ SỐNG VÀ CÁI CHẾT”
( Trích)_Trịnh Xuân Thuận

Qua video trên và bằng trải nghiệm của mình, em hãy chia sẻ những
hiểu biết về biểu hiện của sự sống trên Trái đất?

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả Trịnh Xuân Thuận
a. Tiểu sử:
- Trịnh Xuân Thuận sinh năn 1948 tại Hà
Nội, là nhà vật lí học thiên văn người Mĩ
gốc Việt, hiện đang là giáo sư của Đại học
Vơ-gin-ni-a
-Ông đồng thời là nhà văn, nhà triết học
hoạt động vì môi trường và hoà bình.

b. Sự nghiệp sáng tác.
- Những cuốn sách nổi tiếng về thiên
văn học của ông đã được dịch ra
nhiều ngôn ngữ trên thế giới như: Số
phận của vũ trụ: Bích Beng và sau đó
(1992); Hỗn độn và hài hoà (1998);
Những con đường của ánh sáng
(2007); Vũ trụ và hoa sen ( 2011)…

Một trong những cuốn sáchđầu tay của GS Trịnh Xuân

Thuận- Số phận của vũ trụ: Bích Beng và sau đó

2. Tác phẩm sự sống và cái chết
a. Đặc trưng của văn bản thông tin

2. Tác phẩm sự sống và cái chết

a. Đặc trưng của văn bản thông tin

a. Đặc trưng của văn bản thông tin

b. Tác phẩm
•

Văn bản được trích trong cuốn Từ điển yêu thích bầu
trời và các vì sao.
• Thể loại: Văn bản thông tin
• Phương thức biểu đạt: miêu tả, tự sự, biểu cảm nghị
luận
- Đây là cuốn sách có giá trị: cung cấp cho người đọc
thông tin về vũ trụ, giải thích từ ngữ, khám phá vẻ đẹp
của sự sống, suy ngẫm về vai trò của con người trong vũ
trụ, mối quan hệ giữa cái đẹp, khoa học và thi ca….

NHAN ĐỀ: SỰ SỐNG VÀ CÁI CHẾT
1
Nội dung cụ thể được
triển khai trong bài: sự
sống và cái chết trên
Trái Đất, sự sống của
các loài sinh vật trên
Trái Đất.

2
Nhan đề ngắn gọn
bao hàm ý nghĩa, vấn
đề và thông điệp tác
giả muốn truyền tải

TÓM TẮT
• Văn bản bàn luận về sự sống và cái chết của các sinh vật
trên Trái Đất
• Trái Đất có hàng ngàn, hàng vạn loài sinh vật, chúng đa
dạng và phong phú gồm các sinh vật và các vật vô sinh.
• Mọi vật đều xuất hiện từ rất lâu và chúng luôn phải đấu
tranh để sinh tồn. Còn các vật vô sinh thì không cần phải
đấu tranh sinh tồn.
• Mọi vật trên Trái Đất có lịch sử hình thành lâu đời, chúng
sống ở ranh giới giữa sự sống và cái chết.

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1

BỐ CỤC

Sự xuất hiện của sự sống trên trái đất theo chiều dọc và
chiều ngang
2

Sự đa dạng sự sống của các loài sinh vật trên Trái Đất từ hàng trăm
triệu năm trước

3
Sự tiến hoá và tuyệt chủng của các loài động, thực vật trên
Trái Đất
4
Sự khác nhau của các loài sinh vật và các vật vô sinh

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Sự xuất hiện của sự sống và cái chết
Hướng
dọc

Hướng
ngang

Thể hiện bằng sự phức
tạp ngày càng tăng
theo tuổi Trái Đất
Thể hiện bởi sự đa dạng
đáng kinh ngạc của sự
sống và các loài theo thời
gian

Nội dung cụ thể
được triển khai
trong bài viết là
về sự sống trên
Trái Đất, sự sống
của các loài sinh
vật trên Trái Đất

2. Sự đa dạng sự sống của các loài sinh
vật

Chuyến
du hành
- Tác giả
tưởng
tượng
ra
một
chuyến “du
hành”
ngược thời
gian,

3 tỉ
năm

500
triệu
năm

Vi khuẩn và vi khuẩn cổ
sinh

Hai dạng vi khuẩn, tảo biển,
bọt biển..
140 triệu
năm
Cảnh tượng đa sắc của hoa, bướm,
ong, chim

=>

Người đọc
hiểu rõ hơn về
lịch
sử
hình
thành sự sống,
sự đa dạng của
các loài sinh vật
trên Trái Đất của
hàng triệu năm
về trước

3. Sự tiến hoá và tuyệt chủng của các loài động, thực vật
trên Trái Đất

Dẫn chứng

-Loài bọ ba thuỳ không
chống chọi được cái lạnh
khủng khiếp của Trái Đất
cuối thế kỉ Péc-mi
- Tiểu hành tinh điên rồ
đến đâm vào Trái Đất
cách đây 65 triệu năm
kết liễu loài khủng long.

Kết quả

- Các ổ sinh thái
được giải phóng
để các loài khác
thay thế.

NHẬN XÉT

Các dạng động vật mới có khả năng thích nghi hơn
không nhất thiết đồng nghĩa với sự đào thải các
dạng kém tiến hoá hơn

Bên cạnh các sinh vật đơn bào còn có động vật nguyên
sinh, động vật đa bào…

4. SỰ KHÁC NHAU CỦA CÁC LOÀI SINH VẬT VÀ CÁC VẬT VÔ
SINH

• Các sinh vật có sự sống , • Các vật vô sinh là vật
không có sự sống, là các
chúng phải đấu tranh để
sinh tồn, để không bị đào hạt nguyên tử; chúng
không cần phải đấu tranh
thải, bị chết hay dẫn đến
sinh tồn
việc bị tuyệt chủng

Nhận xét
• Các thuật ngữ chuyên ngành sinh học được sử dụng:
“Bọ ba thuỳ”; Cuối kỉ pec- mi”; tuyệt chủng, ổ sinh
thái , các loài tiến hoá…
• =>Bài viết có dẫn chứng thuyết phục hơn, cụ thể
hơn và người đọc có thể thấy rõ hơn nội dung vẫn đề.

SỰ SỐNG VÀ CÁI
CHẾT

Tác giả đã tiếp cận đề tài
trên phương diện khoa học,
chính xác, khách quan dựa
trên những kiến thức hiểu
biết sâu sắc của tác giả về
đề tài

Sơ đồ tóm tắt của quá trình phát triển sự sống trên Trái
Đất

III. TỔNG KẾT
1.NỘI DUNG:

Văn bản Sự sống và cái chết
nhằm cung cấp thông tin về
việc bảo vệ sự sống trên Trái
Đất, bảo vệ các loại độngthực vật quý hiếm khỏi sự
tuyệt chủng. Qua đó rút ra bài
học về ý thức bảo vệ Trái Đất
trước tình trạng môi trường và
các loài động- thực vật quý
hiếm đang trên đà tuyệt
chủng do tác động của con
người.

2. NGHỆ THUẬT.

- Thông tin cụ thể, xác
thực
-Ngôn ngữ khoa học,
chính xác
-Văn phong giản dị trong
sáng, giàu chất thơ

BÀI TẬP
• Viết một đoạn văn khoảng 20 dòng
về chủ đề chung tay bảo về các
loài động vật quý hiếm

Thông điệp:niềm tin vào sự sống và cái
chết, niềm tin vào tương lai tích cực.