Văn bản:

Tieát 49. Văn bản: CHIEÁC LÖÔÏC NGAØ
I.Saù
Tìm
ng )hiểu chung
1. Tác giả:
- Nguyễn Quang Sáng (1932-2014),
quê ở An Giang
- Cuộc sống và sáng tác của ông gắn
liền với vùng đất Nam Bộ trong hai
cuộc kháng chiến và sau hoà bình (năm
1975)
2.Tác phẩm:
-Chiếc lược ngà được viết năm 1966.
-Vị trí đoạn trích: nằm ở phần giữa
truyện.
II. Khám phá văn bản:
1.Đọc
2. Tìm hiểu chi tiết:
a. Tình huống truyện:

(Nguyeãn Quang

* Tóm tắt truyện:
Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến,
mãi đến khi con gái lên 8 tuổi ông
mới có dịp về thăm nhà, thăm con.
Bé Thu không nhận ra cha vì vết sẹo
trên mặt làm ba em không còn giống
với người trong bức ảnh chụp mà
em đã biết. Em đối xử với ba như
người xa lạ. Đến lúc em nhận ra cha,
tình cha con thức dậy mãnh liệt
trong em thì cũng là lúc ông Sáu
phải ra đi. Ở khu căn cứ, người cha
dồn hết tình cảm yêu quý, nhớ
thương đứa con vào việc làm 1 chiếc
lược bằng ngà voi để tặng cô con gái
bé bỏng. Trong 1 trận càn, ông hi
sinh. Trước lúc nhắm mắt, ông còn
kịp trao cây lược cho 1 người bạn
gửi về cho bé Thu

1- Những ngày anh Sáu về
thăm nhà

4- Trước lúc anh Sáu hi sinh

2- Ngày anh Sáu ra đi

3- Những ngày anh Sáu ở chiến
khu

TÌNH HUỐNG
TRUYỆN:

Tình huống 1:
Hai cha con
anh Sáu gặp
nhau sau 8
năm xa cách,
nhưng Thucon gái anh
không nhận
ba.

Tình huống 2:
Ở chiến khu,
anh Sáu dồn
hết tình yêu
con vào cây
lược
ngà,
nhưng
chưa
trao được cho
con thì anh hi
sinh.

Tieát 49

Văn bản: CHIEÁC LÖÔÏC NGAØ
(Nguyeãn Quang

I.Saù
Tìm
ng )hiểu chung
II. Khám phá văn bản:
1.Đọc
2. Tìm hiểu chi tiết:
a. Tình huống truyện:
- Hai cha con anh Sáu gặp nhau sau 8
năm xa cách, nhưng Thu- con gái anh
không nhận ba.
- Ở chiến khu, anh Sáu dồn hết tình
yêu con vào cây lược ngà, nhưng chưa
trao được cho con thì anh hi sinh.
b Nhân vật bé Thu:
b1.Trước khi nhận ra ông Sáu là cha :
* Khi mới gặp ba
- Giật mình mắt tròn ngơ ngác, lạ lùng,
chớp mắt nhìn, mặt tái , kêu thét  Thái
độ hốt hoảng bất ngờ .

Thu giật mình, tròn mắt nhìn.
- Ngơ ngác, lạ lùng.
- Mặt nó bỗng tái đi, rồi vụt chạy,
kêu thét lên: Má! Má!
=> Phản ứng tâm lí tự nhiên
=> Là một cô bé ngây thơ, hồn nhiên

Tieát 49 Văn bản: CHIEÁC LÖÔÏC NGAØ
I.Saù
Tìm
ng )hiểu chung
II. Khám phá văn bản:
1.Đọc
2. Tìm hiểu chi tiết:
a. Tình huống truyện:
b Nhân vật bé Thu:
b1.Trước khi nhận ra ông Sáu là cha :

* Khi mới gặp ba
- Giật mình mắt tròn ngơ ngác, lạ lùng,
chớp mắt nhìn, mặt tái , kêu thét  Thái
độ hốt hoảng bất ngờ .
* Trong những ngày ông Sáu ở nhà
- Gọi trống không với ông Sáu.
- Không chịu nhờ ba giúp
- Hất tung cái trứng cá mà ba gắp cho nó.
- Bị ba đánh đòn, nó không khóc mà bỏ về
nhà ngoại
-> Ương ngạnh, bướng bỉnh, thông minh.
b2 Khi nhận ra ông Sáu là ba

(Nguyeãn Quang

Phản ứng tâm lý của bé Thu là hoàn
toàn tự nhiên. Sự ương ngạnh của
bé Thu rất trẻ con, không đáng trách
và hoàn toàn có thể thông cảm
được. Thu còn quá nhỏ để có thể
hiểu được tình cảnh khắc nghiệt của
chiến tranh. Sự ương ngạnh đó
phần nào chứng tỏ tính cách mạnh
mẽ, tình cảm chân thật của em. Nét
tính cách này đã khiến sau này Thu
trở thành cô giao liên thông minh,
dũng cảm và gan dạ.

Tieát 49 Văn bản: CHIEÁC LÖÔÏC NGAØ
I.Saù
Tìm
ng )hiểu chung
II. Khám phá văn bản:
1.Đọc
2. Tìm hiểu chi tiết:
a. Tình huống truyện:
b Nhân vật bé Thu:
b1.Trước khi nhận ra ông Sáu là cha :

* Khi mới gặp ba
- Giật mình mắt tròn ngơ ngác, lạ lùng,
chớp mắt nhìn, mặt tái , kêu thét  Thái
độ hốt hoảng bất ngờ .
* Trong những ngày ông Sáu ở nhà
- Gọi trống không với ông Sáu.
- Không chịu nhờ ba giúp
- Hất tung cái trứng cá mà ba gắp cho nó.
- Bị ba đánh đòn, nó không khóc mà bỏ về
nhà ngoại
-> Ương ngạnh, bướng bỉnh, thông minh.
b2. Khi nhận ra ông Sáu là ba

(Nguyeãn Quang

Thái dộ, hành động, lời nói

Nhận xét

- Vẻ mặt có gì hơi khác, không bướng bỉnh hay
nhăn nhó mày câu có.
- Vẻ mặt sầm lại buồn rầu
- Đôi mắt như to hơn, cái nhìn không ngơ
ngác, không lạ lùng, có vẻ nghĩ ngợi sâu xa.
- Kêu thét gọi ba
- Chạy xô tới nhanh như 1 con sóc, chạy thót
lên, dang 2 tay ôm chặt lấy cổ ba nó
- Nói trong tiếng khóc.
- Nó hôn ba khắp cùng. Nó hôn tóc, hôn cổ,
hôn vai, hôn vết thẹo dài bên má của ba.
- hai tay siết chặt lấy cổ, dang 2 chân quặp chặt
lấy ba, đôi vai bé nhỏ run run
- Lại ôm chầm và mếu máo
- Lời nói:
+ Không cho ba đi
+ Đòi ba mua lược

Rất
yêu
thương
cha;
tình yêu mãnh
liệt, chân thành.
- Yêu mến cha
sâu sắc, xuất
phát từ chính
cõi lòng bấy lâu
bị dồn nén, nay
có dịp bứt phá.

Nghệ thuật
Miêu tả dáng
vẻ, lời nói, cử
chỉ để bộc lộ
nội tâm, kết
hợp bình luận
về nhân vật

- “… Vẻ mặt của nó có cái gì hơi khác, nó không bướng bỉnh
hay nhăn mày cau có nữa, vẻ mặt nó sầm lại buồn rầu, cái vẻ
buồn trên gương mặt ngây thơ của con bé trông rất dễ thương.
- Đôi mắt nó như to hơn, cái nhìn của nó không ngơ ngác,
không lạ lùng, nó nhìn với vẻ nghĩ ngợi sâu xa .”
- “… đôi mắt mênh mông của con bé bỗng xôn xao.”
=> Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật: Sâu sắc, tinh tế và phù
hợp với logic của câu chuyện. Nhà văn như hoá thân vào trong
nhân vật để biểu hiện những diễn biến tâm lí ấy rất sinh động
với tấm lòng yêu mến, trân trọng tình cảm trẻ thơ.

Khi nhận ra ba

Tieát 49 Văn bản: CHIEÁC LÖÔÏC NGAØ
I. Tìm hiểu chung
ng ) phá văn bản:
II.SaùKhám
2. Tìm hiểu chi tiết:
a. Tình huống truyện:
b Nhân vật bé Thu:
b1.Trước khi nhận ra ông Sáu là cha :

(Nguyeãn Quang

* Khi mới gặp ba
* Trong những ngày ông Sáu ở nhà
b2. Khi nhận ra ông Sáu là ba
- Nét mặt: “không bướng bỉnh hay nhăn mày cau có nữa”, “ sầm lại, buồn rầu,
… đôi mắt xôn xao”
- Lời nói: Bất ngờ kêu thét lên “ Ba…a…a…ba!”
-Hành động:
+ “ ôm lấy cổ ba nó”, ôm chặt cổ ba, chân quắp chặt lấy ba không muốn rời xa,..
nói trong tiếng nấc…
+ “hôn ba nó cùng khắp… hôn cả vết sẹo dài trên má của ba nó.”
+ Dặn ba về mua cho mình một cây lược.
- Nguyên nhân: Vết thẹo dài trên má ba
=> Bé Thu là một em bé có cá tính, tình cảm rạch ròi, trước sau như một và
đặc biệt là có tình yêu thương cha sâu sắc, tha thiết, mãnh liệt

Cho đoạn văn sau:
Trong bữa cơm đó, anh Sáu gắp một cái trứng cá to vàng để vào chén nó. Nó
liền lấy đũa xoi vào chén, để đó rồi bất thần hất cái trứng ra, cơm văng tung toé cả
mâm. Giận quá và không kịp suy nghĩ, anh vung tay đánh vào mông nó và hét lên :
.
- Sao mày cứng đầu quá vậy, hả ?
Tôi tưởng con bé sẽ lăn ra khóc, sẽ giẫy, sẽ đạp đổ cả mâm cơm, hoặc sẽ chạy vụt
đi. Nhưng không, nó ngồi im, đầu cúi gằm xuống. Nghĩ thế nào nó cầm đũa, gắp
lại cái trứng cá để vào chén, rồi lặng lẽ đứng dậy, bước ra khỏi mâm. Xuống bến,
nó nhảy xuống xuồng, mở lòi tối cố làm cho dây lòi tối khua rổn rảng, khua thật to,
rồi lấy dầm bơi qua sông. Nó sang qua nhà ngoại, mét với ngoại và khóc ở bên ấy.
(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược
ngà, )
1.Đoạn truyện được kể theo ngôi thứ mấy ? Ai là người kể chuyện ? Kể về ai ?
2.Nêu tóm tắt mối quan hệ tình cảm giữa hai nhân vật được kể trước khi sự việc
này xảy ra.
3. Sự việc kể trên giữ vai trò như thế nào trong câu chuyện ?
4. a) Viết đoạn văn khoảng 15 câu về nhân vật bé Thu từ khi gặp ông Sáu đến khi
sang nhà bà ngoại; trong đoạn văn có sử dụng khỏi ngữ và. phần phụ chú.
b) Chỉ rõ cách trình bày nội dung đoạn văn em vừa viết.

Câu 1. Đoạn truyện được kể theo ngôi thứ
nhất. Người kể chuyên là ông Ba, một nhân
vật trong truyện. Đoạn truyện kể về cha con
ông Sáu : ông Sáu gắp cho bé Thu cái trứng cá
vào bát cơm nhưng con bé hất ra mâm. Rồi nó
gắp lại vào bát. Sau đó, nó bỏ sang ngoại.
Câu 2: Quan hệ giữa hai cha con ông Sáu
trước đó đã không êm ả : Hai cha con gặp
nhau sau tám năm xa cách, bé Thu không nhận
ra ông Sáu là cha nên nó đối xử với ông như
với người xa lạ. Còn ông Sáu, dù đã cố gắng
vỗ về nó để mong được gọi là ba nhưng không
thành.
Câu 3: Sự việc trên giữ vai trò thắt nút câu
chuyện.

Câu 4: Viết đoạn vãn :
* Về hình thức : tự chọn bố cục, trong đoạn phải có câu văn dùng
khởi ngữ và phần phụ chú.
* Về nội dung : phân tích được quá trình phát triển thái độ của
Thu từ khi gặp ông Sáu đến khi sang ngoại :
- Không nhận ra : sợ hãi.
- Sau đó : cố tình bướng bỉnh.
- Rồi khước từ sự chăm sóc của ông Sáu.
* Cần chỉ ra được cách trình bày nội dung trong đoạn văn.