TIẾT 48 ÔN TẬP
LỊCH SỬ 7

Luyện tập 1 trang 70 Lịch sử 7: Nêu những biểu
hiện về sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền
dưới thời nhà Trần.

- Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền:
 
+ Đứng đầu là vua, thực hiện chế độ Thái Thượng
Hoàng 
+ Các đại thần, quan văn, võ trong triều đều do người trong hoàng tộc
nắm giữ.
+ Hệ thống chính quyền các cấp được tổ chức quy
củ và hoàn thiện hơn thời Lý
+ Chia cả nước thành 12 lộ, phủ. Đơn vị địa phương là xã
+ Quân đội gồm quân triều đình, quân các lộ, phủ, quân biên ải và dân
binh.

Vận dụng 2 trang 85 Lịch s
ử7
: Kể tên các vị anh hùng trong
cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Sư
u tầm tư liệu và viết 1 đoạn v
ăn ngắn kể về người anh hùn

Các vị anh hùng trong
cuộc khởi nghĩa Lam
Sơn: Lê Lai, Nguyễn Trãi,
Nguyễn Biểu, Lê Thạch,
Lê Lý, Lê Thận, Trịnh
Khả, Lê Sát, Phạm Lôi,
Lê Lãng, lê Ngân...

Lê Sát người làng Bỉ Ngũ (Lam Sơn), là
bậc trí dũng song toàn. ông theo vua
(Lê) Thái Tổ khởi binh, từng trải qua
nhiều gian lao nguy hiểm, lập được
nhiều công lao. Lê Sát là một trong
những người đầu tiên hăng hái tham
gia cuộc khởi nghĩa chống ách đô hộ
của quân Minh do Lê Lợi khởi xướng

 Nhờ có võ nghệ rất cao cường lại dũng cảm và giàu
mưu lược, ngay từ đầu, Lê Sát đã được Lê Lợi tin cậy
mà trao quyền chỉ huy một trong những đơn vị nghĩa
sĩ của Lam Sơn. Cuộc đời của Lê Sát là cuộc đời của
một võ tướng, một lòng một dạ chiến đấu vì nghĩa
cứu nước, cứu dân và tuyệt đối trung thành với Lê Lợi.
ông đã góp phần không nhỏ vào thắng lợi chung của
cuộc chiến tranh giải phóng vĩ đại đầu thế kỷ thứ XV.

Nguyễn Trãi sinh năm 1380, hiệu là Ức
Trai, quê ở Chi Ngại (Chí Linh, Hải
Dương) sau dời về Nhị Khê (Thường
Tín, Hà Tây). Cha là Nguyễn Phi
Khanh, một học trò nghèo, học giỏi, đỗ
thái học sinh (tiến sĩ). Mẹ là Trần Thị
Thái, con Trần Nguyên Đán, một qúy
tộc đời Trần. 

Lên sáu tuổi, mất mẹ, lên mười tuổi, ông ngoại qua đời, ông
về ở Nhị Khê, nơi cha dạy học. Năm hai mươi tuổi, năm
1400, ông đỗ thái học sinh và hai cha con cùng ra làm quan
với nhà Hồ. Năm 1407, giặc Minh cướp nước tạ Nguyễn Phi
Khanh bị chúng đưa sang Trung Quốc. Nguyễn Trãi và một
người em đi theo chăm sóc. Nghe lời cha khuyên , ông trở
về, nhưng bị quân Minh bắt giữ. Sau đó, ông tìm theo Lê
Lợi. Suốt mười năm chiến đấu, ông đã góp công lớn vào
chiến thắng vẻ vang của dân tộc.

          Đầu năm 1428, quét sạch quân
thù, ông hăm hở bắt tay vào xây dựng
lại nước nhà thì bỗng dưng bị nghi oan
và bắt giam. Sau đó ông được tha,
nhưng không còn được tin cậy như
trước. Ông buồn, xin về Côn Sơn. Đó là
vào những năm 1438 - 1440. Năm
1440, Lê Thái Tông mời ông trở lại làm
việc và giao cho nhiều công việc quan

Ông đang hăng hái giúp vua thì
xảy ra vụ nhà vua chết đột ngột ở
Trại Vải (Lệ Chi Viên, Bắc Ninh).
Vốn chứa thù từ lâu đối với
Nguyễn Trãi, bọn gian tà ở triều
đình vu cho ông âm mưu giết
vua, khép vào tội phải giết cả ba
họ năm 1442. 

   Nỗi oan tày trời ấy, hơn hai
mươi năm sau, 1464, Lê
Thánh Tông mới giải tỏa, rồi
cho sưu tầm lại thơ văn ông
và tìm người con trai sống sót
cho làm quan. Nhìn chung, ở
cuộc đời Nguyễn Trãi nổi lên
hai điểm cơ bản sau: 

  Nguyễn Trãi là bậc đại anh hùng dân tộc và
là một nhân vật toàn tài hiếm có của lịch sử
Việt Nam trong thời đại phong kiến. Ở
Nguyễn Trãi có một nhà chính trị, một nhà
quân sự, một nhà ngoại giao, một nhà văn
hóa, một nhà văn, một nhà thơ tầm cỡ kiệt
xuất. 
Nhưng Nguyễn Trãi cũng là một người đã
phải chiụ những oan

Chính sách ngụ binh ư nông là gì? Ưu điểm, tác
dụng, vì sao áp dụng?

Ngụ binh ư nông là một chính sách được sử dụng ở thời
phong kiến nước ta, có nghĩa là sẽ cho các binh lính thay
phiên nhau về làm ruộng ở thời bình, nhưng khi có chiến
tranh sẽ huy động tất cả đi chiến đấu. Việc áp dụng chính
sách này giúp vừa đảm bảo được năng lực chiến đấu
của binh lính, vừa có khả năng phát triển đất nước, tăng
gia sản xuất. Đây là một chính sách xây dựng lực lượng
quân sự thời phong kiến khá hiệu quả với việc phân bố
lực lượng một cách hợp lý. 

Chính sách ngụ binh ư nông là một chính sách xây dựng quân đội
gắn liền với nông dân, nông nghiệp và nông thôn. Với bối cảnh của
một thời kì mà nước ta vẫn gặp phải nhiều khó khăn về nguồn lương
thực ổn định và dự trữ nên cần có thêm nhiều người tham gia vào hoạt
động này để có thể mở rộng phạm vi và quy mô của hoạt động sản
xuất nông nghiệp. Chính sách này đã phản ánh tư duy nông binh bất phân,
đâu có dân là có quân. Nó cũng gắn liền việc thể hiện tình yêu nước đến
toàn thể nhân dân, chỉ cần là người dân Việt Nam đều có ý thức và khát
khao gìn giữ độc lập của dân tộc nên luôn cố gắng để hoàn thành được cả
việc đánh giặc và sản xuất. Chính sách ngụ binh ư nông thời đó cũng phù
hợp với việc xây dựng quốc phòng với một quốc gia không rộng lớn, lực
lượng còn mỏng, góp phần vừa duy trì sự sống, vừa cải thiện đất nước
thoát khỏi đói nghèo, vừa đánh đuổi giặc ngoại xâm để bảo vệ độc lập .

Kế sách vườn không nhà trống được hiểu là kế sách như thế nào ?

Lối đánh du kích là gì ?

Chiến tranh du kích là một loại hình
chiến tranh phi đối xứng thường được
phe, nhóm quân sự nhỏ và yếu hơn,
dễ ẩn nấp hơn áp dụng đối với kẻ thù
lớn mạnh hơn nhưng khó ẩn nấp hơn.
Lối đánh du kích bao gồm các cuộc
phục kích, phá hoại, đánh bất ngờ,
chớp nhoáng và rút lui nhanh.

ông cha ta có những kế sách đánh giặc
nào?

Ngụ binh ư nông là một chính sách được sử dụng ở thời
phong kiến nước ta, có nghĩa là sẽ cho các binh lính thay
phiên nhau về làm ruộng ở thời bình, nhưng khi có chiến
tranh sẽ huy động tất cả đi chiến đấu. Việc áp dụng chính
sách này giúp vừa đảm bảo được năng lực chiến đấu
của binh lính, vừa có khả năng phát triển đất nước, tăng
gia sản xuất. Đây là một chính sách xây dựng lực lượng
quân sự thời phong kiến khá hiệu quả với việc phân bố
lực lượng một cách hợp lý. 

Ngụ binh ư nông là một chính sách được sử dụng ở thời
phong kiến nước ta, có nghĩa là sẽ cho các binh lính thay
phiên nhau về làm ruộng ở thời bình, nhưng khi có chiến
tranh sẽ huy động tất cả đi chiến đấu. Việc áp dụng chính
sách này giúp vừa đảm bảo được năng lực chiến đấu
của binh lính, vừa có khả năng phát triển đất nước, tăng
gia sản xuất. Đây là một chính sách xây dựng lực lượng
quân sự thời phong kiến khá hiệu quả với việc phân bố
lực lượng một cách hợp lý. 

Câu 3 (3,0 điểm): Phân tích nguyên nhân thắng lợi
và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống
quân xâm lược Mông-Nguyên. Đánh giá đóng góp
của Trần Quốc Tuấn trong ba lần kháng chiến
chống Nguyên-Mông.

Nguyên nhân
- Tinh thần yêu nước và đoàn kế toàn dân cùng chống giặc được thể
hiện qua kế  sách “vườn không nhà trống”, hội nghị Diên Hồng.
- Nhà Trần đề ra kế sách đánh giặc đúng đắn và sáng tạo(“ lấy ít địch
nhiều, lấy yếu chống mạnh”; “tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu”)
- Cuộc kháng chiến của quân dân nhà Trần được đặt dưới sự chỉ huy tài
ba của vua Trần Thái Tông, Thượng hoàng Trần Thánh Tông, vua Trần
Nhân Tông và các danh tướng như Trần Thủ Độ, Trần Quốc Tuấn, Trần
Quang Khải, Trần Khánh Dư…

*Ý nghĩa lịch sử
+ Đã đập tan tham vọng và ý chí xâm lược của kẻ thù, bảo vệ vững chắc
độc lập dân tộc.
+ Là kì tích quân sự của Đại Việt vào thế kỉ XIII
+ Để lại những bài học lịch sử quý giá.
+ Góp phần ngăn chặn cuộc xâm lược của quân Nguyên đối với Nhật
Bản và các nước ở Đông Nam Á, góp phần làm suy yếu đế chế Mông Nguyên.

* Đóng góp:
- Được Vua Trần giao cho trọng trách chỉ huy cuộc khởi nghĩa,
ông đã soạn Hịch tướng sĩ để động viên tinh thần chiến đấu của
binh sĩ.
- Là 1 nhà lí luận quân sự tài ba với bộ binh thư nổi tiếng: Binh thư
yếu lược…
- Trước thế giặc mạnh ông cho lui binh để bảo toàn lực lượng và
chờ thời cơ để đánh.
- Khi quân địch gặp khó khắn, tuyệt vọng phải rút quân, Trần Quốc
Tuấn đã quyết định mở cuộc phản công và tiến hành mai phục
trên sông Bạch Đằng tạo nên chiến thắng quyết định.

Nguyên nhân
- Tinh thần yêu nước và đoàn kế toàn dân cùng chống giặc được thể hiện qua kế  sách “vườn không nhà trống”, hội
nghị Diên Hồng.
- Nhà Trần đề ra kế sách đánh giặc đúng đắn và sáng tạo(“ lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh”; “tránh chỗ mạnh,
đánh chỗ yếu”)

- Cuộc kháng chiến của quân dân nhà Trần được đặt dưới sự chỉ huy tài ba của vua Trần Thái Tông, Thượng hoàng
Trần Thánh Tông, vua Trần Nhân Tông và các danh tướng như Trần Thủ Độ, Trần Quốc Tuấn, Trần Quang Khải, Trần
Khánh Dư…
*Ý nghĩa lịch sử
+ Đã đập tan tham vọng và ý chí xâm lược của kẻ thù, bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc.
+ Là kì tích quân sự của Đại Việt vào thế kỉ XIII
+ Để lại những bài học lịch sử quý giá.

+ Góp phần ngăn chặn cuộc xâm lược của quân Nguyên đối với Nhật Bản và các nước ở Đông Nam Á, góp phần làm
suy yếu đế chế Mông - Nguyên.

Kiểm tra học kỳ 2
Sử 7
1.Nêu những biểu hiện về sự củng cố chế độ phong kiến
tập quyền dưới thời nhà Trần?
2. Em hãy kể về người anh hùng Nguyễn Trãi ?
3. Em hiểu cách đánh giặc ngụ binh ư nông?
4. Em hiểu gì về lối đánh du kích của ông cha ta?