TIẾT …

Tiết: …

Giáo viên: Lê Xuân Tuyên
Zalo: 0904.244.797

Hoạt động
mở đầu

HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU
Em hãy viết lại câu văn dưới đây sao cho nghĩa
của câu không thay đổi:
“Xin cảm ơn quý vị đã ủng hộ chúng tôi
trong dự án thiện nguyện vì cộng đồng này”.

Xin cảm ơn quý vị đã ủng hộ dự án thiện nguyện vì cộng
đồng này của chúng tôi”.
 Biến đổi cấu trúc câu

HOẠT ĐỘNG HÌNH
THÀNH KIẾN THỨC MỚI

I

Tìm hiểu tri thức
tiếng Việt

I. Tri thức tiếng Việt
HS thảo luận nhóm
đôi Think – Pair –
Share, dựa vào
phần Tri thức tiếng
Việt trong SGK để
trả lời câu hỏi: 

Biến đổi cấu trúc câu là gì?

Có những hình thức biến
đổi cấu trúc câu nào?

BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC CÂU
1. Khái niệm
Biến đổi cấu trúc câu là
thay đổi trật tự các từ ngữ,
chuyển cụm chủ ngữ – vị
ngữ thành cụm danh từ,
chuyển kiểu câu chủ động
thành câu bị động hoặc
ngược lại.

2. Các hình thức biến đổi cấu trúc câu
- Thay đổi trật tự của các từ ngữ trong câu.
- Chuyển cụm chủ ngữ - vị ngữ thành cụm danh
từ.
- Chuyển câu chủ động (có chủ ngữ thể hiện
chủ thể của hoạt động) thành câu bị động (có
chủ ngữ thể hiện đối tượng của hoạt động)
hoặc ngược lại nhằm thể hiện ý: Câu tập trung
vào chủ thể của hoạt động (câu chủ động) hay
đối tượng của hoạt động (câu bị động). Việc
chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động
hoặc ngược lại nhằm đảm bảo tính mạch lạc,
liên kết giữa các câu, các đoạn trong văn bản.

I. Tri thức tiếng Việt

Hs hoàn thành
PHT số 1

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC CÂU
Nối các hình thức biến đổi cấu trúc câu ở cột bên trái với ví dụ tương ứng ở cột bên phải.
a. Thay đổi trật tự
của các từ ngữ trong
câu

1. - Tác giả đã thể hiện một cách đây ấn tượng vẻ đẹp thân
thương, diễm lệ của đất nước trong bài thơ.
- Vẻ đẹp thân thương và diễm lệ của đất nước đã được tác giả thể
hiện đây ấn tượng trong bài thơ.

b. Chuyển cụm chủ
ngữ - vị ngữ thành
cụm danh từ

2. - Xin cảm ơn quý vị đã ủng hộ chúng tôi trong việc triển khai dự
án này.

c. Chuyển câu chủ
động thành câu bị
động hoặc ngược lại

3. - Chúng tôi tiến bộ về kĩ năng viết nhờ luyện viết thường xuyên.

- Xin cảm ơn quý vị đã ủng hộ việc triển khai dự án này của chúng
tôi.

- Sự tiến bộ về kĩ năng viết của chúng tôi là kết quả của việc luyện
viết thường xuyên.

HOẠT ĐỘNG
LUYỆN TẬP

II

Luyện tập

1

Bài tập 1

Bài tập 1: Xếp đặt các từ ngữ theo trật tự khác hoặc chuyển cụm chủ ngữ - vị ngữ thành cụm danh từ trong những câu dưới đây và nhận xét về sự biến đổi nghĩa có thể
có ở từng câu sau việc làm đó.
a. Các
bạn
tán
thưởng bài thuyết
minh của em về danh
lam thắng cảnh.

b. Con người đã phá vỡ sự toàn
vẹn của cảnh quan vì tiến hành
một số hoạt động vô ý thức.

c. Tác phẩm ấy ra đời đã
đánh dấu một thành tựu
mới của truyện ngắn Việt
Nam hiện đại.

Bài tập 1: Xếp đặt các từ ngữ theo trật tự khác hoặc chuyển cụm chủ ngữ - vị ngữ thành cụm danh từ trong những câu dưới đây và nhận xét về sự biến đổi nghĩa có thể
có ở từng câu sau việc làm đó.
a. Các
bạn
tán
thưởng bài thuyết
minh của em về danh
lam thắng cảnh.
“Bài thuyết minh của
em về danh lam
thắng cảnh được các
bạn tán thưởng”.
Câu có cấu trúc chủ
động đã được chuyển
thành câu có cấu trúc
bị động.

b. Con người đã phá vỡ sự toàn
vẹn của cảnh quan vì tiến hành
một số hoạt động vô ý thức.
- Một số hoạt động vô ý thức do
con người tiến hành đá phá vỡ sự
toàn vẹn của cảnh quan.
- Sự toàn vẹn của cảnh quan đá
bị phá vỡ do con người tiến hành
một số hoạt động vô ý thức.
- Con người đá phá vỡ sự toàn
vẹn của cảnh quan vì một số hoạt
động vô ý thức.

c. Tác phẩm ấy ra đời đã
đánh dấu một thành tựu
mới của truyện ngắn Việt
Nam hiện đại.
- Sự ra đời của tác phẩm ấy
đá đánh dấu một thành tựu
mới của truyện ngắn Việt
Nam hiện đại.
- Một thành tựu mới của
truyện ngắn Việt Nam hiện
đại đá được đánh dấu bằng
sự ra đời của tác phẩm ấy.

2

Bài tập 2

Bài tập 2: Biến đổi
câu bị động và cho
biết nghĩa của câu đã
thay đổi như thế nào
sau sự biến đổi này.
Khối đá có hình
người trên đỉnh Yên
Tử được người đời
sau gọi là tượng An
Kỳ Sinh.
(Theo Thi Sảnh, Yên
Tử, núi thiêng)

Câu a
Người đời sau gọi khối đá có
hình người trên đỉnh Yên Tử
là tượng An Kỳ Sinh.

Câu b
câu đặt trọng tâm thông tin
vào “người đời sau” (đúng
hơn là “hành vi” của “người
đời sau”), thay cho trọng
tâm đặt vào “khối đá có hình
người” như ở câu gốc.

3

Bài tập 3

Bài tập 3: Đọc câu sau và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới:
Chính Thái Tông khi nhắc lại câu nói Phù Vân quốc sư, đã gọi ông là
Trúc Lâm đạo sĩ. (Theo Thi Sảnh, Yên Tử, núi thiêng)
a. Xác định căn cứ
để xếp câu trên vào
kiểu câu chủ động.

Căn cứ để xếp câu
đã cho vào kiểu câu
chủ động: không
xuất hiện các từ
được, bị vốn rất đặc
trưng của câu bị
động.

b. Biến đổi cấu trúc của câu từ chủ động thành bị
động theo hai hướng:
Hoán đổi vị trí của các cụm Sử dụng từ được nhưng
từ chỉ đối tượng của hoạt lược bỏ cụm từ chỉ chủ thể
động và chủ thể của hoạt của hoạt động.
động, có sử dụng từ được.
Phù Vân quốc sư đá được
chính Thái Tông gọi là
Trúc Lâm đạo sĩ, khi vị
vua này nhắc lại câu nói
của ông.

Chính vì quan điểm mới về
Thiền thể hiện qua câu nói
này, Phù Vân quốc sư đã
được gọi là Trúc Lâm đạo
sĩ.

4

Bài tập 4

Bài tập 4: Chuyển đổi mỗi câu chủ động dưới đây thành
một câu bị động theo cách làm tương tự đã thực hiện ở
bài tập 3:

a. Hậu
đánh
Chơi
chữ làthế
biện
pháp giá
tu bia Vĩnh Lăng là một trong những tấm bia
Điệp thanh là biện pháp
Điệp vần là biện pháp
từđẹp
sử dụng
âm
thanh,
từ
nhất Việt Nam về mặt
mĩ
thuật
và
kĩ
thuật.
tu từ lặp lại thanh diệu
tu từ lặp lại những âm
ngữ để tạo ra ý nghĩa bất
(thường
là gọi
cùngViệt
thuộcNam là tiết
b. Nhiều
du
khách
nước
ngoài
“thiên
có phầnđường
vẫn giống
ngờ, thú vị, làm tăng sức
thanh bằng hay thanh
nhau nhằm mục đích
hấp
bản. phố”.
củadẫn
ẩm cho
thựcvăn
đường
trắc) nhằm mục đích
làm tăng sức biểu cảm
Chơi chữ có thể dựa trên
tạo nên nhạc tính, tăng
và nhạc tính cho văn
hiện tượng đồng âm, lối
tính tạo hình và sức
bản.
nói gần âm, cách điệp âm,
biểu cảm cho văn bản.
lối nói lái, lối tách từ ...

a

b

Bài tập 4: Chuyển đổi mỗi câu chủ động dưới đây thành
một câu bị động theo cách làm tương tự đã thực hiện ở
bài tập 3:

a. Hậu
đánh
Chơi
chữ làthế
biện
pháp giá
tu bia Vĩnh Lăng là một trong những tấm bia
Điệp thanh là biện pháp
Điệp vần là biện pháp
từđẹp
sử dụng
âm
thanh,
từ
nhất Việt Nam về mặt
mĩ
thuật
và
kĩ
thuật.
tu từ lặp lại thanh diệu
tu từ lặp lại những âm
ngữ để tạo ra ý nghĩa bất
(thường
là gọi
cùngViệt
thuộcNam là tiết
b. Nhiều
du
khách
nước
ngoài
“thiên
có phầnđường
vẫn giống
ngờ, thú vị, làm tăng sức
thanh bằng hay thanh
nhau nhằm mục đích
hấp
bản. phố”.
củadẫn
ẩm cho
thựcvăn
đường
trắc) nhằm mục đích
làm tăng sức biểu cảm
Chơi chữ có thể dựa trên
tạo nên nhạc tính, tăng
và nhạc tính cho văn
hiện tượng đồng âm, lối
tính tạo hình và sức
bản.
nói
gần Vĩnh
âm, cáchLáng
điệp âm,
Bia
được hậu
biểu cảm cho vănViệt
bản. Nam được nhiều du
lối nói lái, lối tách từ ...

thế đánh giá là một trong
những tấm bia đẹp nhất
a Việt Nam về mặt mĩ thuật
và kĩ thuật.

b

khách nước ngoài gọi là
“thiên đường của ẩm thực
đường phố”.

HOẠT ĐỘNG
VẬN DỤNG

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Viết một đoạn văn giới thiệu
về một danh lam thắng cảnh
hay di tích lịch sử, trong đó có
sử dụng phối hợp cả câu chủ
động và câu bị động.