CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
Khi quan sát bầu trời đêm, chúng ta nhìn thấy rất nhiều các
ngôi sao sáng. Thực tế chúng là những gì?

BÀI 45: HỆ MẶT TRỜI
VÀ NGÂN HÀ

NỘI DUNG BÀI HỌC
Cấu trúc của
hệ Mặt Trời
Hệ Mặt Trời
trong Ngân Hà

1
2

3

Ánh sáng của
các thiên thể

1. CẤU TRÚC CỦA HỆ MẶT TRỜI
a. Tìm hiểu hệ Mặt Trời

4 phút

Thảo luận và trả lời câu hỏi
Hãy kể tên các hành tinh, vệ tinh
xuất hiện trong hình 45.1.
Tính từ Mặt Trời ra thì Trái Đất là hành
tinh thứ bao nhiêu trong hệ Mặt Trời?
Các hành tinh có chuyển động quanh
Mặt Trời không? So sánh chiều chuyển
động quanh Mặt Trời của các hành tinh.

- Các hình tinh: Thuỷ tinh, Kim tinh, Trái Đất, Hoả tinh,
Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên Vương tinh, Hải Vương tinh.
- Vệ tinh: Mặt Trăng - là vệ tinh của Trái Đất.
Tính từ Mặt Trời ra thì Trái Đất là hành tinh thứ 3 trong hệ
Mặt Trời.
Các hành tinh có chuyển động quanh Mặt Trời. Chúng
chuyển động quanh Mặt Trời với cùng một chiều như
nhau.

KẾT LUẬN
* Hệ Mặt Trời (hay Thái Dương hệ) là một hệ hành tinh
có Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể nằm trong
phạm vi lực hấp dẫn của Mặt Trời.
* Trong hệ Mặt Trời, ngoài Mặt Trời còn có hai nhóm:
- Nhóm gồm 8 hành tinh và các vệ tinh của chúng.
- Nhóm gồm các tiểu hành tinh, sao chổi và khối bụi thiên
thạch.
Các hành tinh chuyển động quanh Mặt Trời trong
cùng một mặt phẳng và cùng chiều.

b. Tìm hiểu các đặc trưng của 8 hành tinh

3 phút

Thảo luận và trả lời câu hỏi

Dựa vào số liệu trong bảng, em hãy so sánh khoảng
cách từ các hành tinh tới Mặt Trời với khoảng cách từ
Trái Đất tới Mặt Trời. Hành tinh nào gần Mặt Trời nhất,
hành tinh nào xa Mặt Trời nhất?
Nêu sự liên hệ giữa chu kì chuyển động
quanh Mặt Trời của các hành tinh và
khoảng cách từ các hành tinh tới Mặt Trời.

Trong hệ Mặt Trời,
khoảng cách từ các hành
tinh tới Mặt Trời không
bằng nhau. Thuỷ tinh
gần Mặt Trời nhất, Hải
Vương tinh xa Mặt Trời
nhất.

Chu kì chuyển động
quanh Mặt Trời của các
hành tinh không như
nhau. Hành tinh càng xa
Mặt Trời thì chu kì quay
quanh Mặt Trời càng
lớn.

KẾT LUẬN
- Khoảng cách từ các hành tinh
khác nhau tới Mặt Trời là khác
nhau.
1

2

Các hành tinh chuyển động quanh Mặt
Trời với chu kì khác nhau. Hành tinh càng
xa Mặt Trời sẽ có chu kì chuyển động
quanh Mặt Trời càng lớn.

Hành tinh nào trong hệ Mặt Trời gần Trái Đất nhất?
Nó cách Trái Đất bao nhiêu kilômét?
1Au = 149. 597.871 km
Kim tinh gần Trái Đất nhất và cách
Trái Đất khoảng 0,28 Au = 42 triệu km

Bài 1: Trong hệ Mặt Trời gồm có Mặt Trời ở
trung tâm và
A. 8 hành tinh quay quanh Mặt Trời.
B. 9 hành tinh quay quanh Mặt Trời.
C. 10 hành tinh quay quanh Mặt Trời.
D. 11 hành tinh quay quanh Mặt Trời.

ĐÁP ÁN: A

Bài 2: Hành tinh xa Mặt Trời nhất
trong hệ Mặt Trời là
A. Sao Thiên Vương
B. Sao Hải Vương
C. Trái Đất
D. Sao Mộc
ĐÁP ÁN: B

Bài 3: Thái Dương hệ hay còn gọi là
A. hệ Mặt Trời
B. hệ Mặt Trăng.
C. hệ Trái Đăt.
D. hệ hành tinh.
ĐÁP ÁN: A

Bài 4: Trong hệ Mặt Trời ngoài Mặt Trời thì còn có
hai nhóm: Nhóm một gòm có 8 hành tinh và các vệ
tinh của chúng; nhóm hai gồm
A. các hành tinh, sao chổi và các khối bụi thiên thạch.
B. sao chổi và các khối bụi thiên thạch.
C. các tiểu hành tinh và các khối bụi thiên thạch.
D. các tiểu hành tinh, sao chổi và các khối bụi thiên
thạch.

ĐÁP ÁN: D

Bài 5: Hành tinh gần Mặt Trời nhất
trong hệ Mặt Trời là
A. Sao Thủy.
C. Trái Đất.
ĐÁP ÁN: A

B. Sao Kim.
D. Sao Mộc.

2. ÁNH SÁNG CỦA CÁC THIÊN THỂ
Tìm hiểu ánh sáng của các thiên thể

Quan sát hình ảnh
Quan sát hình 45.3 và cho biết các hành tinh có tự
phát ra ánh sáng không? Vì sao?

Các hành tinh có cả phần tối
và phần sáng, do đó chúng
không tự phát ra ánh sáng.

Ánh sáng từ các hành tinh
mà ta nhìn thấy có được là
do Mặt Trời chiếu sáng các
hành tinh và chúng lại
phản xạ ánh sáng mặt trời
chiếu tới Trái Đất.

Mặt Trời và các ngôi sao thực chất là một
khối khí có nhiệt độ bề mặt rất cao. Nhiệt
độ bề mặt của Mặt Trời khoảng 6000K.
Ngôi sao có nhiệt độ bề mặt thấp nhất
cũng tới 3000K, nhiệt độ bề mặt cao nhất
cỡ 50000K. Vì thế, Mặt Trời và các ngôi
sao tự phát ra ánh sáng.

K = 0C + 273,15

1 năm ánh sáng = 9.460.528.400.000km
(9,5 ngàn tỷ km)

KẾT LUẬN
Mặt Trời và các ngôi sao là thiên thể có
thể tự phát ra ánh sáng.
Các hành tinh và sao
chổi không thể tự
phát sáng. Ánh sáng
nhìn thấy là do
chúng phản xạ ánh
sáng mặt trời.

Vào ban đêm, chúng ta có thể nhìn
thấy ánh sáng từ các hành tinh như
Kim tinh, Hoả tinh, ... Ánh sáng đó
có được là do đâu?
Ánh sáng đó có được là do
chúng phản xạ ánh sáng từ Mặt
Trời và chiếu tới Trái Đất.

Hành tinh là một vật thể thiên thạch lớn
quay quanh một ngôi sao, không tỏa
sáng bằng chính nó nhưng có thể phản
xạ ánh sáng từ ngôi sao mà nó quay
quanh.

Sao chổi là các đối tượng thiên thạch di động trong Hệ
Mặt Trời, thường được hình thành từ một hỗn hợp của
băng, bụi, đất và các chất hữu cơ khác. Khi một sao
chổi tiếp xúc với ánh sáng Mặt Trời ở khoảng cách
gần, băng trên bề mặt của nó bắt đầu bay hơi trong
quá trình gọi là "sublimation", tạo ra một tầng khí
quyển xung quanh sao chổi. Áp suất từ khí quyển này
có thể đẩy các vật liệu dạng bụi ra khỏi sao chổi, tạo
thành một đuôi dài theo hướng tiếp xúc với ánh sáng
Mặt Trời. Đuôi của sao chổi thường được hình thành
từ các hạt bụi và khí, tạo ra một hiện tượng sáng rực
rỡ khi sao chổi di chuyển qua không gian.

Một số sao chổi có chu kỳ quỹ đạo ngắn, chỉ mất vài
năm để quay lại gần Mặt Trời, trong khi những sao
chổi khác có thể mất hàng trăm hoặc thậm chí hàng
nghìn năm để hoàn thành một vòng quỹ đạo. Một số
sao chổi đã được quan sát thấy được nhiều lần và
được theo dõi cẩn thận, trong khi có rất nhiều sao chổi
chỉ được phát hiện một lần và không bao giờ quay lại
gần Mặt Trời.
Một vài ví dụ về các sao chổi nổi tiếng bao gồm Halley,
một sao chổi có chu kỳ quỹ đạo khoảng 76 năm, và
Hale-Bopp, một sao chổi rất sáng được quan sát rộng
rãi vào năm 1997.

Bài 1: Nhiệt độ bề mặt của Mặt Trời vào
khoảng
A.6000 K.
B.3000 K.
C.50000 K.
D.60000 K.
ĐÁP ÁN: A

Bài 2: Mặt Trời là một
A. hành tinh.
B. ngôi sao.
C. vệ tinh.
D. bao bang.
ĐÁP ÁN: B

Bài 3: Vào ban đêm, khi bạn nhìn lên bầu trời
đầy sao, những ngôi sao bạn có thể nhìn thấy
bằng mắt thường đều là những ngôi sao ở
A. xa Trái Đất nhất. 
B. gần Mặt Trời nhất.
C. gần Trái Đất nhất.  
D. xa Mặt Trời nhất. 
ĐÁP ÁN: C

Bài 4: Trong hệ Mặt Trời, hành tinh có nhiệt độ
trung bình bề mặt cao nhất là Kim tinh, hành tinh có
nhiệt độ trung bình bề mặt thấp nhất là sao Thiên
Vương và các nhiệt độ đó khoảng là
A. 4600C và - 2240C.
B. 3000C và - 2420C.
C. 4000C và - 2240C.
D. 4600C và - 4220C.

ĐÁP ÁN: A

Bài 5: Số lượng sao và hành tinh trong Ngân hà có
khoảng
A. 100 - 300 tỉ ngôi sao, cùng với hơn 100 tỉ hành tinh
.
B. 200 - 400 tỉ ngôi sao, cùng với hơn 1000 tỉ hành
tinh.
C. 200 - 500 tỉ ngôi sao, cùng với hơn 100 tỉ hành tinh.
D. 200 - 400 tỉ ngôi sao, cùng với hơn 100 tỉ hành tinh
.

ĐÁP ÁN: D

3. HỆ MẶT TRỜI TRONG NGÂN HÀ
a. Tìm hiểu Ngân Hà – Thiên Hà của chúng ta

Quan sát hình ảnh
Khi quan sát bầu trời đêm, vào những đêm không trăng,
chúng ta thường nhìn thấy những gì?

Khi quan sát bầu trời đêm, vào những
đêm không trăng, chúng ta thường
nhìn thấy các ngôi sao và một vệt
trắng mờ nằm vắt ngang trên bầu trời.

- Những ngôi sao tồn tại trong vũ trụ thành
những hệ thống tương đối độc lập với nhau.
- Hệ thống sao gồm nhiều loại sao và tinh vân
được gọi là Thiên Hà.
- Thiên Hà của chúng ta có tên là Milky Way hay
còn được biết đến với tên gọi quen thuộc là
Ngân Hà. Nó là một hệ phẳng giống như một cái
đĩa chứa vài trăm tỉ ngôi sao, trong đó có Mặt
Trời.
- Từ Trái Đất, chúng ta chỉ nhìn được hình chiếu
của Thiên Hà trên vòm trời, như một dải sáng
trải ra trên bầu trời đêm.

KẾT LUẬN
Hệ Mặt Trời chỉ là một phần nhỏ của Ngân Hà,
nằm ở rìa Ngân Hà và cách tâm một khoảng
cỡ 2/3 bán kính của nó.

2 phút

Thảo luận và trả lời câu hỏi

Em hãy cho biết các thiên thể số 4,
6, 8 trong hình bên là những hành
tinh nào trong hệ Mặt Trời.
4 Trái Đất
6

Mộc tinh
8

Thiên Vương tinh

- Những ngôi sao tồn tại trong vũ trụ thành
những hệ thống tương đối độc lập với nhau.
- Hệ thống sao gồm nhiều loại sao và tinh vân
được gọi là Thiên Hà.
- Thiên Hà của chúng ta có tên là Milky Way hay
còn được biết đến với tên gọi quen thuộc là
Ngân Hà. Nó là một hệ phẳng giống như một cái
đĩa chứa vài trăm tỉ ngôi sao, trong đó có Mặt
Trời.
- Từ Trái Đất, chúng ta chỉ nhìn được hình chiếu
của Thiên Hà trên vòm trời, như một dải sáng
trải ra trên bầu trời đêm.

LUYỆN TẬP

Bài 1: Mặt Trời là một:

A

B

C

Vệ tinh

B. Ngôi sao

C. Hành tinh

D
Sao băng

Bài 2: Một thiên thạch bay vào bầu khí quyển của Trái Đất,
bị ma sát mạnh đến nóng và bốc cháy, để lại một vệt sáng
dài. Vệt sáng này là:
Sao đôi

A

C

Sao băng

Sao chổi

B

D

Sao siêu mới

Bài 3: Chọn từ ngữ sau điền vào chỗ trống “…” trong câu
sau:
Mặt Trời và các ngôi sao là các thiên thể (1)…..Các
hành tinh (2)….ánh sáng mặt trời.
1

tự phát sáng
2

phản xạ

Bài 4: Với các hành tinh sau của hệ Mặt Trời: Hoả tinh, Kim
tinh, Mộc tinh, Thổ tinh, Thuỷ tinh. Thứ tự các hành tinh xa
dần Mặt Trời là
A. Thuỷ tinh, Kim tinh, Hoả tinh, Mộc tinh, Thổ tinh. 
B. Kim tinh, Mộc tinh, Thuỷ tinh, Hoả tinh, Thổ tinh. 
C. Hoả tinh, Mộc tinh, Kim tinh, Thuỷ tinh, Thổ tinh.
D. Thuỷ tinh, Hoả tinh, Thổ tinh, Kim tinh, Mộc tinh.

Bài 5: Khi nói về hệ Mặt Trời, phát biểu nào sau đây là
sai?
A. Các hành tinh chuyển động quanh Mặt Trời theo cùng
một chiều. 
B. Sao chổi là thành viên của hệ Mặt Trời.
C. Hành tinh xa Mặt Trời nhất là Thiên Vương tinh. 
D. Hành tinh gần Mặt Trời nhất là Thuỷ tinh.

Bài 6: Chọn từ thích hợp điền vào chỗ "..." trong các câu
sau:
a) Khoảng cách từ các hành tinh khác nhau tới Mặt Trời là
(1) ... Hành tinh gần Mặt Trời nhất là (2) ..., hành tinh xa
Mặt Trời nhất là (3) ...
b) Chu kì chuyển động của các hành tinh quanh Mặt Trời là
(4) ... Hành tinh càng xa Mặt Trời thì chu kì chuyển động
quanh Mặt Trời của nó (5) ...
a) (1) khác nhau
     (2) Thủy tinh
     (3) Hải Vương tinh
b) (4) khác nhau
      (5) càng lớn

Bài 7: Chọn các từ: Mặt Trăng, Sao Thuỷ, Ngân Hà, Trái
Đất, Mặt Trời để điền vào cột B trong bảng sau:

A. Đặc điểm
Mặt Trăng là vệ tinh của

B. Tên thiên thể
Trái Đất

Tên thiên hà của chúng ta là
Ngân Hà
Thiên thể trong danh sách là
Mặt Trời
ngôi sao
Hai thiên thể trong danh sách
Trái Đất, sao Thủy
là hành tinh
Các thiên thể trong danh sách
Trái Đất, Mặt Trăng, sao Thủy
được Mặt Trời chiếu sáng 
Những thiên thể trong danh
Trái Đất, Mặt Trời, Mặt Trăng,
sách là thành phần của hệ Mặt
sao Thủy
Trời

Bài 7: Trên thực tế, hầu hết các ngôi sao trong Hệ
Mặt Trời đều là những ngôi sao có khối lượng
A. nhỏ hơn Mặt Trời.
B. nhỏ hơn Trái Đất.
C. lớn hơn Mặt Trời.
D. lớn hơn Trái Đất.

Bài 8: Trong hệ Mặt Trời hành tinh lớn nhất là
A. Trái Đất
B. Sao Mộc
C. Sao Hỏa
D. Sao Thổ
Sao Mộc là hành tinh lớn nhất trong Hệ Mặt Trời. Hệ
Mặt Trời có Mặt Trời là ngôi sao ở trung tâm. Các
thiên thể khác như các hành tinh, tiểu hành tinh,
thiên thạch, sao chổi, và bụi quay quanh Mặt Trời.
Sao Mộc là hành tinh thứ năm từ Mặt Trời trở ra.
Theo Universe Today, sao Mộc có đường kính ở xích
đạo 142,984 km, gấp hơn 11 lần so với Trái Đất.