NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC MÔN HOÁ HỌC

KHỞI ĐỘNG
Khoảng năm 440 trước Công nguyên, nhà
triết học Hy Lạp Đê – mô – crit (Democritus)
cho rằng nếu chia nhỏ nhiều nhất một đồng
tiền vàng cho đến khi “Không thể phân chia
được nữa”, thì sẽ được một hạt gọi là
nguyên tử (“Nguyên tử” trong tiếng Hy Lạp
là atomos, nghĩa là “không chia nhỏ hơn
được nữa”).

KHỞI ĐỘNG
Vậy nguyên tử có phải là hạt nhỏ
nhất không?
Liệu vụn giấy/ mảnh nilon nhóm
em vừa chia nhỏ được có thể gọi
là nguyên tử được không?

BÀI 1: NGUYÊN TỬ

NỘI DUNG BÀI HỌC
I

Nguyên tử là gì?

II

Cấu tạo nguyên tử

III

Sự chuyển động của electron trong nguyên tử

IV Khối lượng nguyên tử

I. Nguyên tử là gì?
Khi chia nhỏ đồng tiền vàng đến khi “không thể phân
chia được nữa” thì kích thước phần tử đó vô cùng nhỏ,
mắt thường không quan sát được. Sau này, các nhà
khoa học đã tiến hành phân tích hàng chục triệu chất,
người ta chỉ tìm thấy hơn một trăm loại hạt cực kì nhỏ
bé, không mang điện, cấu tạo nên mọi chất. Những hạt
đó được gọi là nguyên tử. 

“

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI
Thảo luận theo nhóm đôi và trả lời câu hỏi:
 Hãy cho biết nguyên tử là gì ?
 Kể tên hai chất có chứa nguyên tử oxygen?

KẾT LUẬN

 Nguyên tử là những hạt cực kì nhỏ bé,
không mang điện, cấu tạo nên vật chất.
 Hai chất có chứa nguyên tử oxygen là:
đường ăn, nước.

 Kích thước của nguyên tử vô cùng
nhỏ bé, ngay cả khi sử dụng các kính
hiển vi thông thường ta cũng không
quan sát được.
 Kích

thước

của

nguyên

tử

cỡ

nanomet, 1nm = 10-12m.
 VD1: Có thể nói một nanomet nhỏ
hơn chiều rộng sợi tóc người khoảng
100 000 lần. 

 Kích thước của nguyên tử cỡ nanomet,
1nm = 10-12m.
 VD2: Một giọt nước chứa tới 5 tỉ tỉ
nguyên tử oxygen và hydrogen. So
sánh với dân số thế giới hiện nay
khoảng 7,6 tỉ người. Tức là số nguyên
tử trong một giọt nước lớn hơn dân số
trên Trái Đất khoảng 600 000 000 lần!

II. Cấu tạo nguyên tử

 Quan sát hình ảnh, đọc thông tin mục II SGK và trả lời câu hỏi

II. Cấu tạo nguyên tử
 Quan sát hình 1.2 trong SGK và cho biết cấu tạo
của vỏ nguyên tử và hạt nhân
 Nêu kí hiệu và điện tích của các hạt cấu tạo nên
nguyên tử.

II. Cấu tạo nguyên tử
 Lớp vỏ nguyên tử được tạo bởi một hay nhiều electron. Hạt nhân
nguyên tử được cấu tạo bởi proton và neutron. 
 Kí hiệu và điện tích của các hạt cấu tạo nên nguyên tử:
•

Electron có kí hiệu là e, mang điện tích âm, có giá trị là -1.

•

Proton có kí hiệu là p, mang điện tích dương, có giá trị là +1.

•

Neutron có kí hiệu là n và không mang điện.

KẾT LUẬN
Cấu tạo nguyên tử gồm vỏ nguyên tử và hạt nhân nguyên tử. 

Vỏ nguyên tử được cấu tạo bởi một hay nhiều electron mang
điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân .
Hạt nhân của nguyên tử mang điện tích dương, được tạo bởi
các proton và neutron. 

Luyện tập
Câu hỏi 1.
 Quan sát hình 1.3 và hoàn thành thông
tin chú thích các thành phần trong cấu tạo
nguyên tử lithium.
 Làm thế nào để biết nguyên tử không
mang điện?

Electron
Hạt nhân

Neutron

Proton

Nhận xét:
 Số e mang điện tích âm bằng số p mang điện tích dương.
 Các hạt n không mang điện.
Þ Nguyên tử trung hoà về điện hay nguyên tử không mang điện.

Còn nữa….
Có đủ bộ word và powerpoint đồng bộ nội dung tất cả
các bài môn: KHTN 7 Cánh diều
LH Zalo 0969 325 896
https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/khtn-7/

Luyện tập
Câu hỏi 2. Hoàn thành thông tin trong bảng sau:

Nguyên tử

Số proton

Số neutron

Số electron

Điện tích hạt nhân

Hydrogen

1

0

?

?

Carbon

?

6

6

?

Nhôm

13

14

?

?

Luyện tập
 Ta có bảng:

Nguyên tử

Số proton

Số neutron

Số electron

Điện tích hạt nhân

Hydrogen

1

0

1

+1

Carbon

6

6

6

+6

Nhôm

13

14

13

+13

Luyện tập
Câu hỏi 3. Aluminium là kim loại có nhiều ứng dụng trong
thực tiễn, được dùng làm dây dẫn điện, chế tạo các thiết bị,
máy móc trong công nghiệp và nhiều đồ dùng sinh hoạt. Cho
biết tổng số hạt trong hạt nhân nguyên tử nhôm là 27, số đơn
vị điện tích hạt nhân là 13. Tính số hạt mỗi loại trong nguyên
tử nhôm và cho biết điện tích hạt nhân của nhôm.

 Vì hạt nhân gồm có proton và neutron
Þ Tổng số hạt trong hạt nhân = số proton + số neutron
Þ 27 = số proton + số neutron
 Mà số đơn vị điện tích hạt nhân = số proton = 13 = số electron
Þ Số neutron = 27 – 13 = 14
Vậy trong nguyên tử nhôm có: 13 hạt electron, 13 hạt proton, 14
hạt neutron.

HOẠT ĐỘNG NHÓM

 Đọc thông tin, quan sát hình 1.4, thảo luận và hoàn
thành phiếu học tập số 1

III. Sự chuyển động của electron trong nguyên tử
Câu hỏi 1. Trong nguyên tử, các electron được sắp xếp như thế nào?
Trong nguyên tử, các electron được xếp thành từng lớp.
Các electron được sắp xếp lần lượt vào các lớp theo chiều từ
gần hạt nhân ra ngoài.
Mỗi lớp có số electron tối đa xác định, như lớp thứ nhất có tối
đa 2 electron, lớp thứ hai có tối đa 8 electron,...

III. Sự chuyển động của electron trong nguyên tử
Câu hỏi 2. Cho biết nguyên tử sodium có bao nhiêu lớp electron. Mỗi
lớp có bao nhiêu electron?
 Nguyên tử sodium có ba lớp electron:
•

Lớp thứ nhất có 2 electron.

•

Lớp thứ hai có 8 electron.

•

Lớp thứ ba có 1 electron. 

III. Sự chuyển động của electron trong nguyên tử
Câu hỏi 3. Nguyên tử nito và silicon có số electron lần lượt là 7 e và 14 e.
Hãy cho biết nguyên tử nito và silicon có bao nhiêu lớp electron và có bao
nhiêu electron ở lớp ngoài cùng?
Nguyên tử
nitrogen

 Có hai lớp electron.
 Số electron ở lớp ngoài cùng là 5.

Nguyên tử
silicon

 Có ba lớp electron.
 Số electron ở lớp ngoài cùng là 4.

III. Sự chuyển động của electron trong nguyên tử
Câu hỏi 4. Quan sát hình ảnh mô tả cấu tạo nguyên tử carbon và nhôm
(hình 1.5), hãy cho biết mỗi nguyên tử đó có bao nhiêu lớp electron và số
electron trên mỗi lớp electron đó.

Nguyên tử carbon có hai lớp electron:
• Lớp thứ nhất có 2 electron.
• Lớp thứ hai có 4 electron

Nguyên tử aluminium có ba lớp electron:
• Lớp thứ nhất có 2 electron.
• Lớp thứ 2 có 8 electron.
• Lớp thứ ba có 3 electron.

KẾT LUẬN
Theo mô hình Rơ-do-pho - Bo, trong nguyên
tử, electron phân bố trên các lớp electron và
chuyển động quanh hạt nhân nguyên tử trên
những quỹ đạo xác định. 

IV. Khối lượng nguyên tử

Đọc thông tin mục IV và trả lời câu hỏi SGK
tr13:
 Câu hỏi 5. Trong ba loại hạt tạo nên nguyên
tử, hạt nào có khối lượng nhỏ nhất?
 Câu hỏi 6. Khối lượng của nguyên tử được
tính bằng đơn vị nào?

IV. Khối lượng nguyên tử
Câu hỏi 5. Trong ba loại hạt tạo nên nguyên tử, hạt có khối lượng
nhỏ nhất là hạt electron.

Câu hỏi 6. Khối lượng của nguyên tử được tính bằng đơn vị khối
lượng nguyên tử, kí hiệu là amu.

KẾT LUẬN
Khối lượng nguyên tử được coi bằng tổng khối
lượng của proton và neutron có trong nguyên
tử, được tính bằng đơn vị amu.

Nguyên tử

p+n

Luyện tập
Quan sát hình 1.5, hãy cho biết:
a) Số proton, neutron, electron trong
mỗi nguyên tử carbon và nhôm.
b) Khối lượng nguyên tử của carbon
và nhôm.

a) Nhận xét:
 Trong nguyên tử carbon có 6 proton, 6 neutron, 6 electron.
 Trong nguyên tử aluminium có 13 proton, 14 neutron, 13 electron.
b) Ta có:
 Khối lượng nguyên tử có thể coi = khối lượng hạt nhân.
 Hạt nhân gồm: proton và neutron => Khối lượng nguyên tử = p.1 + n.1
• Xét hình 1.5a (nguyên tử carbon) có 6 proton và 6 neutron.
Þ Khối lượng nguyên tử carbon = 6.1 + 6.1 = 12 amu.
• Xét hình 1.5b (nguyên tử nhôm) có 13 proton và 14 neutron.
Þ Khối lượng nguyên tử nhôm = 13.1 + 14.1 = 27 amu.

LUYỆN TẬP
 Hoàn thành thông tin còn thiếu trong bảng sau:
Hạt trong
nguyên tử

Khối lượng (amu)

Điện tích

Vị trí trong
nguyên tử

Proton

?

+1

?

Neutron

?

?

Hạt nhân

Electron

0,00055

?

?

LUYỆN TẬP
 Ta có bảng:
Hạt trong
nguyên tử

Khối lượng (amu)

Điện tích

Vị trí trong
nguyên tử

Proton

1

+1

Hạt nhân

Neutron

1

0

Hạt nhân

Electron

0,00055

-1

Vỏ

VẬN DỤNG
 Ruột của bút chì thường được làm từ than chì và đất sét. Than chì
được cấu tạo từ các nguyên tử carbon.

a) Hãy ghi chú thích tên các hạt tương ứng
trong hình vẽ mô tả cấu tạo nguyên tử carbon.
b) Em hãy tìm hiểu ý nghĩa của các kí hiệu HB,
2B và 6B được ghi trên một số loại bút chì,…

Hạt proton màu đỏ

Hạt neutron màu xanh lá cây

Hạt electron màu xanh da trời

 Ý nghĩa kí hiệu HB, 2B và 6B ghi trên một số loại bút chì: Các kí hiệu HB,
2B, 6B trên bút chì cho biết sự khác nhau về độ đậm nhạt nét chì, độ cứng
và kích thước của lối bút chì. Lõi bút chì là sự kết hợp của đất sét và than
chì, trộn đều với nước. 
 Chữ “H” trong “HB”: viết tắt của từ “Hard”
(cứng), nghĩa là nhiều đất sét hơn than chì.
 Chữ “B”: viết tắt của “Bold” (đậm) hoặc “Black”
(đen), nghĩa là có nhiều than chì hơn đất sét. 

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
• Ôn lại kiến thức đã học.
• Đọc và tìm hiểu Bài 2: Nguyên tố hóa học.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG
NGHE BÀI GIẢNG

Còn nữa….
Có đủ bộ word và powerpoint đồng bộ nội dung tất cả
các bài môn: KHTN 7 Cánh diều
LH Zalo 0969 325 896
https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/khtn-7/