CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BUỔI HỌC NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
Em biết gì về nạn đói năm Ất
Dậu 1945 xảy ra ở Việt Nam?
Hãy nêu một số hiểu biết của
em về nạn đói năm đó?

Em hãy theo dõi video về nạn đói năm Ất Dậu 1945

- Nạn đói năm 1945 có lẽ là một trong những dấu ấn
khủng khiếp nhất của lịch sử Việt Nam.
- Số người chết nhiều không đếm xuể, tình trạng nạn
đói trầm trọng nhất phải kể đến tại Thái Bình.
- Nguyên nhân của nạn đói bắt nguồn từ sự đàn áp
bóc lột dã man của chế độ.

BÀI 1: CÂU CHUYỆN VÀ ĐIỂM NHÌN
TRONG TRUYỆN KỂ
VĂN BẢN 1: VỢ NHẶT

NỘI DUNG BÀI HỌC
01.

02.

Tìm hiểu giới

03.

Khám phá

thiệu bài học và

Tri thức ngữ văn

tri thức ngữ văn

04.
Khám phá
văn bản

Đọc văn bản

05.

06.

Luyện tập

Luyện tập

HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU GIỚI THIỆU
BÀI HỌC VÀ TRI THỨC NGỮ VĂN

Dựa vào nội dung đã chuẩn bị, thực hiện những
yêu cầu sau:
 Đọc phần Giới thiệu bài học, khái quát chủ đề
Câu chuyện và điểm nhìn trong truyện kể.
 Nêu tên và thể loại các VB đọc chính và VB đọc
kết nối chủ đề.

GIỚI THIỆU BÀI HỌC
Chủ đề Câu chuyện và điểm nhìn
trong truyện kể bao gồm các văn
bản truyện ngắn về đề tài người
nông dân trước CMT8.

Mỗi hoàn cảnh được nhắc tới trong
truyện đều là một mảnh đời trong
xã hội cũ.

Tên và thể loại của các VB đọc
chính và VB đọc kết nối chủ đề

Tên văn bản

Thể loại

Vợ nhặt

Truyện ngắn

Chí Phèo

Truyện ngắn

HOẠT ĐỘNG 2:
KHÁM PHÁ TRI THỨC NGỮ VĂN

Dựa vào nội dung phần Tri thức ngữ văn, em
hãy cho biết:
 Truyện ngắn là gì?
 Em hãy nêu khái niệm về câu chuyện và
điểm nhìn.

Tên gọi của thể loại này thường gắn với một
thể loại văn xuôi tự sự dung lượng ngắn gọn
trỗi dậy mạnh mẽ ở châu Âu và Mỹ.

Truyện ngắn
Có sự đa dạng và phong phú về đề tài
nhưng về cơ bản nó quan tâm đến cuộc
sống đương thời đến cái hàng ngày.

Câu chuyện

Là nội dung các tác phẩm tự sự bao gồm nhân
vật, bối cảnh và sự kiện được sắp xếp theo trật tự
thời gian.

Các sự kiên được tổ chức theo mạch
Truyện kể gắn liền với câu

kể của văn bản tự sự, gắn liền với vai

chuyện

trò của người kể chuyện.

nhưng

đồng nhất.

không

Hệ thống điểm nhìn.

Lớp lời nghệ thuật.

Điểm nhìn

Người kể toàn tri

Là hình thái người kể chuyện
sớm hơn trong lịch sử văn học.

Người kể hạn tri

Chỉ thật sự hiện diện trong các tác phẩm
tự sự, không không phải lúc nào cũng
định hướng cách nhìn nhận, lí giải của
người đọc về tình huống cũng như các
nhân vật trong truyện.

HOẠT ĐỘNG 3: ĐỌC VĂN BẢN

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

Dựa vào nội dung đã đọc trình bày một số
hiểu biết của em về tác giả Kim Lân và truyện
ngắn Vợ nhặt?

1. Tác giả
a. Cuộc đời – sự nghiệp
Tên khai sinh là Nguyễn Văn Tài, quê ở
Bắc Ninh.
Ông bắt đầu sáng tác từ trước Cách
mạng tháng 8 năm 1945. Tập trung chủ
yếu vào đề tài nông dân và nông thôn
Bắc Bộ.
Kim Lân ( 1920 - 2007)

Năm 2001 ông được trao tặng giải
thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật.

b. Tác phẩm

Nên vợ, nên chồng

Con chó xấu xí

( tập truyện ngắn 1955)

Tuyển tập Kim Lân

( tập truyện ngắn 1962)

(1966)

Truyện ngắn Vợ nhặt viết về nạn đói năm Ất Dậu 1945.
Tiền thân của truyện ngắn này là tiểu thuyết Xóm ngụ cư
mà Kim Lân viết ngay sau CMT8.

HOẠT ĐỘNG 4: KHÁM PHÁ VĂN BẢN

Nhiệm vụ 1: Nhan đề, bố cục và tình huống truyện

Thảo luận nhóm và trả lời những câu hỏi sau:

1. Em hiểu thế nào về nhan đề Vợ nhặt và nội dung
câu chuyện?
2. Xác định bố cục truyện ngắn?
3. Tình huống truyện Vợ nhặt có gì đặc biệt?

NHAN ĐỀ
Vợ nhặt

Danh từ “vợ”

Động từ “nhặt”.

 Nhan đề có sự kết hợp bất thường về từ ngữ.
 Việc kết hợp từ này có thể làm cho độc giả có sự tò mò bởi
đối tượng của hành động “nhặt” thường là các đồ vật.
 Việc nhặt được một cái gì đó có thể là một chuyện ngẫu
nhiên, may rủi.

NHAN ĐỀ
Cho phép người đọc phỏng đoán một
tình huống khôi hài.
Việc một người
“nhặt” được “vợ”

Liên hệ đến thân phận bé mọn, rẻ rúng của
người phụ nữ, nhất là khi biết được bối
cảnh của câu chuyện – nạn đói.

Nhan đề cho phép ta dự đoán được tình huống
truyện và nhân vật chính của truyện cũng như những
sắc thái tâm lí mà truyện có thể gợi ra.

Đoạn 1 (từ đầu đến hết phần tóm tắt đoạn tỉnh lược

BỐ CỤC VĂN BẢN

thứ hai): Sự hiện diện bất ngờ của người “vợ nhặt”
trong con mắt dân xóm ngụ cư.
Đoạn 2 (Tiếp theo đến “đẩy xe bò về”): Nhân vật Tràng
nhớ lại cơ duyên gặp người Vợ nhặt.
Đoạn 3 (Tiếp theo đến hết phần tóm tắt đoạn tỉnh lược
thứ hai): Cuộc “chạm mặt” giữa nhân vật bà cụ Tứ với
nàng dâu mới.
Đoạn 4 (Còn lại): Buổi sáng sau đêm tân hôn ở gia
đình Tràng.

TÌNH HUỐNG TRUYỆN
Tràng là một thanh niên có

Giữa lúc nạn đói hoành hành Tràng chấp

gia cảnh nghèo khó trong

nhận một người phụ nữ tứ cố vô thân,

xóm ngụ cư, tính cách có

mỗi ngày phải chống chọi với nguy cơ

phần ngờ nghệch, khờ khạo.

chết đói theo mình về nhà làm vợ.

 Đây là một tình huống bất ngờ, ngẫu nhiên, nằm ngoài mọi dự tính từ trước
của cả hai nhân vật.
 Mặt khác nó cũng là một tình huống éo le, bởi trong nạn đói, chuyện dựng
vợ gả chồng trở thành chuyện xa vời đối với những người dân nghèo,
những người phải chật vật xoay xở để có thể sống sót qua mỗi ngày.

TÌNH HUỐNG TRUYỆN
Tình huống mang giá trị nhân đạo

Vẻ đẹp của tình người và tính người
trong những hoàn cảnh bi đát,

Sức mạnh của tình yêu thương sự bao
dung và tinh thần lạc quan của những
con người sống dưới đáy xã hội.

Nhiệm vụ 2: Nhân vật Tràng

Dựa vào kiến thức và văn bản đã chuẩn bị ở nhà hãy cho biết:
1. Nhân vật Tràng được hiện lên với ngoại hình như thế nào?
2. Tràng dã suy nghĩ như thế nào khi quyết định “đèo bồng” thêm
một người “vợ” giữa nạn đói?
3. Tâm trạng của Tràng thay đổi như thế nào khi đưa vợ về và
buổi sáng đầu tiên có vợ?

1. Nhân vật Tràng được hiện lên với ngoại hình như thế nào?

Có vẻ ngoài thô kệch, xấu xí, thân
phận nghèo kém
Nghề nghiệp: kéo xe bò thuê
Thế nhưng ẩn sâu trong Tràng là
một nhân vật hào hiệp, nhân hậu.

2. Tràng dã suy nghĩ như thế nào khi quyết định “đèo bòng” thêm một
người “vợ” giữa nạn đói?
 Tràng sẵn lòng cho người đàn bà xa lạ một bữa ăn lúc nạn đói, sau đó
còn cưu mang và đùm bọc.
 Lúc đầu Tràng cũng có chút phân vân lo lắng “thóc gạo này đến cái
thân mình còn chả biết có nuôi nổi không lại đèo bòng”.
 Nhưng rồi sua một cái tặc lưỡi Tràng quyết định đánh đổi tất cả để có
được người vợ, có được hạnh phúc.
Sự khao khát hạnh phúc lứa đôi. Quyết định giản đơn
nhưng chứa đựng tình thương đối với người có cùng
cảnh ngộ.

3. Tâm trạng của Tràng thay đổi như thế nào khi đưa vợ
về và buổi sáng đầu tiên có vợ?

3. Tâm trạng của Tràng thay đổi như thế nào khi đưa vợ
về và buổi sáng đầu tiên có vợ?

3. Tâm trạng của Tràng thay đổi như thế nào khi đưa vợ
về và buổi sáng đầu tiên có vợ?

Những con người đói khát cận kề cái chết
vẫn khao khát hạnh phúc gia đình vẫn cưu
mang đùm bọc lẫn nhau và luôn có niềm tin
vào tương lai.

Nhiệm vụ 3: Nhân vật Thị - người vợ nhặt

Dựa vào kiến thức và văn bản đã chuẩn bị ở nhà hãy
cho biết:
1. Nhân vật Thị được miêu tả như thế nào?
2. Việc theo Tràng về nhà chỉ sau một câu đùa có phải là
do Thị quá dễ dãi?

1. Nhân vật Thị được miêu tả như thế nào?

Là cô gái không có tên, không có
gia đình quê hương bị cái đói đẩy
ra lề đường.

Số phận nhỏ nhoi, đáng thương.

2. Việc theo Tràng về nhà chỉ sau một câu đùa có phải
là do Thị quá dễ dãi?

-

Thị đã theo Tràng về sau lời nói nửa đùa
nửa thật để chạy trốn cái đói

-

Cái đói đã khiến thị trở nên chao chát,
đanh đá, liều lĩnh đánh mất sĩ diện, sự e
thẹn, bản chất dịu dàng.

2. Việc theo Tràng về nhà chỉ sau một câu đùa có phải
là do Thị quá dễ dãi?

Góp phần tô đậm hiện thực nạn đói và đặc biệt là giá trị nhân
đạo của tác phẩm: dù trong hoàn cảnh nào, người phụ nữ vẫn
khát khao một mái ấm gia đình hạnh phúc.

Nhiệm vụ 4: Nhân vật bà cụ Tứ
Tâm trạng bà cụ Tứ thay đổi như thế nào khi con trai
dẫn “vợ” về?

Là một bà lão già nua, ốm yếu lưng
khòng vì tuổi tác.

Tâm trạng bà cụ khi
con trai dẫn con dâu về

Khi nhận thấy thái độ vồn vã khác thường
của con: phấp phỏng, lo âu.

Ngạc nhiên hơn khi nghe tiếng người đàn
bà xa lạ chào mình bằng u.

Sau lời giãi bày của Tràng bà cúi đầu nín
lặng không nói và hiểu ra.

Buồn tủi khi nghĩ đến thân phận của con
phải lấy vợ nhặt.

Trong lòng chất chứa
biết bao suy nghĩ

Lo vì đói, vợ chồng nó có sống qua nổi
cái nạn đói này không.
Thương cho người đàn bà khốn khổ cùng
đường mới lấy đến con trai mình mà
không tính đến lễ cưới.
Tủi vì chưa hoàn thành bổn phận của
người mẹ lo vợ cho con trai.
Lo lắng khi nghĩ đến tương lai của con.

Bà nén vào lòng tất cả, bà dang
tay đón người đàn bà xa lạ làm
con dâu mình

Từ tốn căn dặn nàng dâu mới. Xót
thương lo lắng cho cảnh ngộ của
con dâu.

Rạng rỡ hẳn lên

Bữa cơm đầu tiên đón
nàng dâu mới

Cùng với nàng dâu bà thu dọn quét tước nhà cửa

Bữa cơm ngày đói thật thảm hại nhưng “cả nhà
ăn rất ngon lành”

Bà toàn nói đến chuyện tương lai, chuyện vui,
chuyện làm ăn với con dâu

Bà là một người mẹ có tấm lòng nhân
hậu, bao dung, đầy hi sinh, tiêu biểu
của người mẹ nghèo Việt Nam.

Nhiệm vụ 5: Kết luận theo thể loại
Trình bày nhận xét của em về cốt truyện, bối cảnh, nhân
vật, tình huống truyện trong văn bản Vợ nhặt.

1. Tình huống truyện
- Éo le, đầy chua chát nhưng từ đó làm bừng lên tình người.
- Cách dẫn chuyện hấp dẫn tự nhiên.
- Khéo léo làm nổi bật sự đối lập giữa hoàn cảnh và tính
cách nhân vật.

Nhiệm vụ 5: Kết luận theo thể loại
Trình bày nhận xét của em về cốt truyện, bối cảnh, nhân
vật, tình huống truyện trong văn bản Vợ nhặt.

2. Xây dựng nhân vật
- Xây dựng nhân vật rất chân thực, mộc mạc và chi tiết.
3. Ngôn ngữ
- Gần gũi, giản dị gần với khẩu ngữ nhưng được chọn lọc kĩ,
tạo nên sức gợi.

HOẠT ĐỘNG 5: LUYỆN TẬP

Nhiệm vụ 1: Trắc nghiệm
Câu 1: Anh Tràng nhặt được vợ sau khi:

A. Gặp gỡ và tìm hiểu nhiều lần

B. Tìm hiểu kĩ nguồn gốc, lai lịch

C. Gặp gỡ 2 lần với mấy câu bông đùa

D. Bà cụ Tứ làm mối cho con trai mình

Câu 2: Đối với người phụ nữ lạ là "vợ nhặt" của con, bà cụ Tứ có thái độ

A. Lạnh lùng.

C. Cảm thông, chấp nhận bằng sự
thương xót.

B. Khinh bỉ.

D. Xua đuổi, không chấp nhận.

Câu 3: Hình ảnh “đám người đói và lá cờ đỏ” ở cuối truyện có ý nghĩa gì?

A. Hiện lên sự tang tóc, đói nghèo

B. Hiện lên sự nghèo túng của

trong những năm chiến tranh.

làng quê nơi Tràng sinh sống..

C. Cảnh ngộ đói khát thê thảm vừa
gợi ra những tín hiệu của cuộc
cách mạng.

D. Hiện lên sự vùng lên kháng
chiến của nhân dân.