Chủ đề 1

CÁCH MẠNG TƯ SẢN VÀ SỰ PHÁT TRIỂN
CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN

Bài 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG
VỀ CÁCH MẠNG TƯ SẢN

? Hãy miêu tả sự kiện được nói
đến trong bức tranh.
? Sự kiện đó có ý nghĩa gì với
nước Pháp và thế giới?

Nhân dân Pari đánh chiếm ngục Baxti (Pháp) ngày 14/7/1789

1. Tiền đề của cách mạng tư sản
a. Kinh tế
- Thế kỉ XVI-XVIII, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh ở các
nước Âu – Mĩ: Anh, 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ, Pháp. Thế nào là “tiền đề”,
“cách
sản”?ưu thế,
+ Anh: công nghiệp len dạ đặc biệt phát triển, công trường
thủmạng
côngtư
chiếm

ngoại thương phát triển mạnh mẽ.
+ 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ: công thương nghiệp tư bản chủ nghĩa phát triển:
công trường thủ công ở miền Bắc và đồn điền ở miền Nam.
+ Pháp: công thương nghiệp phát triển mạnh, mở rộng ngoại thương ở châu Âu và
châu Á.
- Tuy nhiên, kinh tế tư bản bị chính quyền phong kiến hoặc thực dân kìm hãm

Thợ chế tác đồ bạc
(công trường thủ công)

Thợ làm khoá
(phường hội)

Thu hoạch ở trang trại

Canh tác trong lãnh địa

Tình trạng rào đất cướp ruộng ở Anh

1. Tiền đề của cách mạng tư sản
b. Chính trị

Nêu những từ chỉ chế độ chính trị và chính sách của chính quyền ở Anh, 13 thuộc địa
Anh ở Bắc Mĩ và ở Pháp.
Các nước theo chế độ chính trị gì? Chính quyền thi hành chính sách cai trị như thế nào?

Đạo luật Trà năm 1773 của Quốc hội
Anh, giảm thuế trà và cấp giấy phép độc
quyền buôn bán trà ở Mỹ cho Công ty
Đông Ấn. Mức thuế thấp cho phép Công
ty Đông Ấn bán phá giá trà, thậm chí
còn rẻ hơn trà nhập lậu của các thương
nhân Hà Lan, và nhiều cư dân thuộc địa
đã coi đạo luật này là một biểu hiện của
sự chuyên quyền về thuế khóa.
Khi ba tàu chở chè cập cảng Boston, các
cư dân thuộc địa đã yêu cầu đưa chè trở
lại nước Anh nhưng không được chấp
thuận. Đến nửa đêm, một nhóm các cư
dân thuộc địa cải trang thành người da
đỏ đột nhập lên ba chiếc tàu và đổ 342
kiện chè xuống biển.

Nhân dân cảng Boxton tấn công tàu chở chè của Anh (tháng
12/1773)

1. Tiền đề của cách mạng tư sản
b. Chính trị
- Đa số các nước theo chế độ quân chủ chuyên chế hoặc là thuộc địa của chủ nghĩa thực
dân
- Nhà nước phong kiến, thực dân cai trị hà khắc, gây nên sự bất mãn trong nhân dân
+ Anh: vua Sác - lơ I cai trị độc đoán, cản trở tư sản và quí tộc mới
+ 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ: Thực dân Anh ra nhiều đạo luật hà khắc kìm hãm sự
phát triển của Bắc Mĩ
+ Pháp: Vua Lu-I XVI có quyền lực tuyệt đối, chế độ chuyên chế

1. Tiền đề của cách mạng tư sản
c. Xã hội

Hãy điền đặc điểm nổi bật của các giai cấp, tầng lớp trong xã hội vào bảng sau:
Lực lượng Quí tộc phong kiến
cũ
Tăng lữ
Nông dân
Lực lượng Tư sản
mới
Quí tộc mới
 
Chủ nô
 

 
 
 
 
 
 

Lực lượng
cũ

Quí tộc phong kiến
Tăng lữ
Nông dân

Lực lượng
mới

Tư sản
Quí tộc mới
Chủ nô

Thống trị, có nhiều đặc quyền, sở hữu
nhiều ruộng đất
Chuyên cúng tế thần thánh, có nhiều đặc
quyền.
Làm ruộng, bị bóc lột tàn tệ, phải chịu
nhiều nghĩa vụ
Chủ nhà máy, hiệu buôn, giàu có nhưng
không có quyền lợi chính trị tương xứng
Những quí tộc phong kiến đã tư sản hoá,
kinh doanh TBCN
Chủ các đồn điền, sử dụng lao động nô lệ

1. Tiền đề của cách mạng tư sản
c. Xã hội
- Mâu thuẫn xã hội gay gắt, các giai cấp, tầng lớp mới đã tập hợp
nhân dân để chống chế độ phong kiến hoặc thực dân
+ Anh: mâu thuẫn giữa tư sản, quí tộc mới và nhân dân với
chế độ phong kiến chuyên chế.
+ 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ: mâu thuẫn giữa tư sản, chủ nô
và nhân dân với thực dân Anh.
+ Pháp: mâu thuẫn giữa tư sản và nhân dân với tăng lữ, quí
tộc phong kiến.

Dựa vào bức tranh và tư
liệu SGK, em hãy mô tả
tình cảnh người nông dân
Pháp trước cách mạng?
Hãy vẽ sơ đồ các đẳng cấp
trong xã hội Pháp

Tình cảnh người nông dân Pháp trước cách mạng

1. Tiền đề của cách mạng tư sản
d. Tư tưởng

Mông-te-xki-ơ

Vôn - te

Tự do về chính
trị của công dân
là sự yên tâm vì
mỗi người nghĩ
rằng mình được
an ninh

“Hãy đập tan
toà nhà của
sự dối trá”,
“xéo nát bọn
đê tiện”

TRIẾT HỌC ÁNH SÁNG

Rút - xô

“Người ta sinh
ra tự do”

1. Tiền đề của cách mạng tư sản
d. Tư tưởng
- Giai cấp tư sản có các trào lưu tư tưởng để tập hợp nhân dân. Họ phê phán giáo lí
lỗi thời của chế độ phong kiến, đề xuất tư tưởng mới tiến bộ.
+ Anh: Thanh giáo
+ 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ: “Tự do và tư hữu”, “Thống nhất hoàn toàn
hay là chết”
+ Pháp: Triết học Ánh sáng dọn đường cho cách mạng bùng nổ

2. Mục tiêu, nhiệm vụ, giai cấp lãnh đạo, động lực của cách mạng tư sản
a, Mục tiêu, nhiệm vụ

Anh

* Mục tiêu
Lật đổ chế độ
phong kiến, thiết
lập chính quyền
tư sản và quí tộc
mới

Lật đổ chế độ
phong kiến,
thực dân, thiết lập
Lật đổ thực dân chính quyền
Lật đổ chế độ
tư
sản
Anh, giành độc
phong kiến,
Thuộc địa
Bắc Mĩ

lập, thiết lập
chính quyền tư
sản, chủ nô

thiết lập chính
quyền tư sản

Pháp

2. Mục tiêu, nhiệm vụ, giai cấp lãnh đạo, động lực của cách mạng tư sản
* Nhiệm vụ

Hãy ghép những cum từ đã cho vào bảng sau để thể nhiện những nhiệm vụ cơ bản của
cách mạng tư sản
Nhiệm vụ dân tộc

Nhiệm vụ dân chủ

Xoá bỏ tình trạng cát cứ
Xoá bỏ chế độ phong kiến
chuyên chế
Thống nhất thị trường
dân tộc
Xác lập nền dân chủ tư
sản
Giải phóng dân tộc

2. Mục tiêu, nhiệm vụ, giai cấp lãnh đạo, động lực của cách mạng tư sản
* Nhiệm vụ
Nhiệm vụ dân tộc

Nhiệm vụ dân chủ

Xoá bỏ tình trạng cát cứ

Xoá bỏ chế độ phong kiến chuyên chế

Thống nhất thị trường dân tộc

Xác lập nền dân chủ tư sản

Giải phóng dân tộc

2. Mục tiêu, nhiệm vụ, giai cấp lãnh đạo, động lực của cách mạng tư sản
b, Giai cấp lãnh đạo, động lực cách mạng
Anh
Giai cấp lãnh đạo

13 thuộc địa Anh ở Pháp
Bắc Mĩ

Tư sản và quí Tư sản và chủ nô
tộc mới

Tư sản

Động lực cách mạng Lực lượng lãnh đạo và quần chúng nhân dân

Vì sao tư sản,
quí tộc mới,
chủ nô lại
lãnh đạo
cách mạng?

Cromwell sinh ra trong một gia đình quý tộc nhỏ ở Anh. Năm 40
tuổi, ông cải đạo sang Thanh giáo. Khi xung đột vũ trang giữa nghị
viện và vua Charles I bùng nổ vào năm 1642, ông cùng đội quân kị
binh của mình đã đứng về phía nghị viện. Với khả năng lãnh đạo,
huấn luyện, kỷ luật và đạo đức, ông đã giúp phe nghị viện giành
những chiến thắng quyết định, đánh bại quân đội của hoàng gia.
Với những chiến công hiển hách, Cromwell dần dần trở thành một
nhà lãnh đạo trụ cột của phe cộng hòa. Ông là người thứ ba ký vào
lệnh xử tử hình vua Charles I vào năm 1649, thiết lập chế độ cộng
hoà ở Anh.
Oliver Cromwell
(1599 – 1658)

George Washington
(1732 – 1799 )

Ông sinh ra trong một gia đình chủ nô khá giả. Washington
phục vụ trong lực lượng dân quân Virginia (1752-1754,
1755-1758), từ cấp bậc thiếu tá lên đại tá. Sau đó, ông được
bầu vào Viện lập pháp Virginia. Ông đứng về nhóm những
người phản đối chính sách thuộc địa của Anh. Ông đã bỏ
phiếu tán thành các giải pháp được đề ra nhằm giải quyết
bất đồng với Anh một cách hòa bình, nhưng không đem lại
kết quả. Khi chiến tranh xảy ra, ông được bầu làm Tổng chỉ
huy quân đội. Lãnh đạo đội quân không chính qui, bao gồm
lực lượng dân quân ngắn hạn, tướng Washington đã giành
thắng lợi trong cuộc đấu tranh chống lại đội quân chính quy
thiện chiến của Anh. Tháng 11/1783, hai tháng sau khi hiệp
định hòa bình chính thức được ký kết, Washington từ chức
Tổng tư lệnh và trở về quê hương. 1787, Ông được bầu làm
Chủ tịch Hội nghị Lập hiến, ông chủ trương lập chế độ liên
bang. 1789, ông trở thành vị Tổng thống đầu tiên của Hợp
chúng quốc Hoa Kì.

Rô-be-xpi-e
(1758-1794)

Robespierre là con trai của một luật sư. Ông học tập ở Paris và
theo nghề của cha. Ông chịu ảnh hưởng tư tưởng của Rút-xô.
Robespierre phản đối chế độ quân chủ và ủng hộ các cải cách dân
chủ. Ông nổi tiếng về tinh thần cách mạng ngoan cường và đức
tính chính trực, liêm khiết . Rôbexpie đã hoàn toàn cống hiến đời
mình cho cách mạng. Tháng 4/1790, ông được bầu làm chủ tịch
phái chính trị Gia-cô-banh, ông ủng hộ việc xử tử vua Louis
XVI, đưa Pháp trở thành nước cộng hoà.
Sau khi phái Gia-cô-banh của ông lên nắm quyền, ông quan tâm
nghiên cứu và thực hiện những vấn đề về dân chủ: phát triển kinh
tế thị trường tự do, khuyến khích các nông dân làm ăn cá thể,
chia ruộng cho nông dân, bài trừ Ki-tô giáo, ban hành luật giá tối
đa, dẹp tan những kẻ chống đối cách mạng… đồng thời đánh bại
quân xâm lược, giải phóng nước Pháp.
Robespierre là một chính trị gia, một nhà dân chủ vĩ đại của
Pháp.

3. Kết quả và ý nghĩa của cách mạng tư sản
a. Kết quả
- Lật đổ chế độ phong kiến, thực dân, thiết lập chế độ tư bản chủ nghĩa

Vua Lu- I XVI (Pháp) bị xử tử

Vua Sác- lơ I (Anh) bị xử tử

Hãy lựa chọn các từ trong ngoặc để điền vào chỗ trống
(Cộng hòa, Quân chủ lập hiến)

Chế độ … là Thể chế chính trị của một nước không có vua đứng đầu
nhà nước mà do đại biểu được nhân dân bầu ra cầm quyền

Chế độ … là chế độ chính trị của một nước trong đó quyền lực của
vua bị hạn chế bằng một Hiến pháp do Quốc hội định ra

Đọc tư liệu SGK về bản Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ, Tuyên ngôn
Nhân quyền và Dân quyền của Pháp, cho biết điểm tiến bộ,
tích cực của chế độ tư bản so với chế độ phong kiến.

3. Kết quả và ý nghĩa của cách mạng tư sản
a. Kết quả
- Lật đổ chế độ phong kiến, thực dân, thiết lập chế độ tư bản chủ nghĩa

b. Ý nghĩa
- Xác lập quan hệ sản xuất TBCN, thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển.
- Tạo ra nền dân chủ và các thể chế nhà nước dân chủ theo nguyên tắc tam quyền
phân lập.

Luân Đôn 1751

Pari 1877

LUYỆN TẬP