CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG – GIẢI MÃ Ô CHỮ
Câu 1: Cơ quan quyền lực tối cao của Athens.
Câu 2: Những người có quyền bỏ phiếu.
Câu 3: Thành phố được coi là thủ đô chính trị và văn hoá của
Hy Lạp.
Câu 4: Công trình kiến trúc nổi tiếng nhất của Hy Lạp cổ đại.
Câu 5: Tác giả của bộ sử thi nổi tiếng Illiad và Odyssey.

www

• Người La Mã vẫn tự nhận họ là học trò của
người Hy Lạp khi họ chiến thắng và chiếm đóng
Hy Lạp vào thế kỉ I TCN.
• Vậy, La Mã có những điểm tương đồng gì với
Hy Lạp về điều kiện tự nhiên, lịch sử và văn
hoá?
• Tại sao ngạn ngữ cổ lại nói “Mọi con đường đều
đồ về Roma”; “Vinh quang thuộc về Hy Lạp và
sự vĩ đại thuộc về La Mã”?

BÀI 11: LA MÃ CỔ ĐẠI
(2 tiết)

NỘI DUNG BÀI HỌC
La Mã cổ đại
Điều kiện tự nhiên
Tổ chức nhà nước La Mã cổ đại
Những thành tựu văn hóa tiêu biểu

1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN

Quan sát Hình 11.1, Lược đồ 11.2
Em hãy nêu điều kiện tự nhiên nổi bật của La Mã cổ đại.

Vị trí
Nơi phát sinh ban đầu của La Mã cổ đại là bán đảo I-ta-lia. Đồng bằng màu mỡ ở thung lũng sông Pô, Ti-bro, đảo
Xi-xin nhiều đồng cỏ.

Biển
Có hàng nghìn km đường bờ biển, nằm ở vị trí trung tâm
Địa Trung Hải.

Khoáng sản
Trong lòng đất chứa chứa nhiều đồng, chì, sắt.

Đảo Xi-xin

Điều kiện tự nhiên đó đã ảnh hưởng
như thế nào đến sự hình thành và
phát triển của nền văn minh La Mã?
Thuận lợi trồng trọt, chăn nuôi
Các ngành thủ công rất phát triển
Giao thương, hoạt động hàng hải phát triển

5 phút

Thảo luận và trả lời câu hỏi
vào Phiếu học tập số 1

Điều kiện tự nhiên của La Mã cổ đại có gì
giống và khác nhau so với Hy Lạp cổ đại?

Điều kiện tự nhiên của
Hi Lạp và La Mã cổ đại
Hi Lạp

La Mã

Giống nhau

Được biển bao bọc; bờ biển có nhiều vịnh, cảng; lòng
đất có nhiều khoáng sản

Khác nhau

Bị chia cắt thành nhiều Nhiều đồng bằng rộng lớn.
đồng bằng nhỏ hẹp,
Nằm ở trung tâm Địa Trung
Hải, dễ dàng chinh phục
những vùng lãnh thổ mới
và quản lí hiệu quả cả đế
chế rộng lớn.

2. TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC LA MÃ CỔ ĐẠI

Quan sát Lược đồ 11.2
Xác định địa bàn ban đầu của La Mã cổ đại
và phạm vị của La Mã thời đế chế.

Địa bàn thời đế chế:
• Không ngừng được mở rộng.
Địa bàn ban đầu: Khi
mới thành lập, La Mã
chỉ là một thành bang
nhỏ bé ở miền Trung
bán đảo I-ta-li-a

• Vào đầu thế kỉ II, lãnh thổ
bao gồm toàn bộ vùng đất
xung quanh Địa Trung Hải,
vùng ven bờ Đại Tây Dương
và quần đảo Anh.

• Đầu thế kỉ VI TCN, La Mã thiết lập nhà nước
cộng hòa.
• Từ năm 27 TCN, La Mã chuyển sang hình thức
nhà nước đế chế.
• Cộng hoà: nước không có vua hay hoàng đế;
người đứng đầu do công dân bầu chọn.
• Đế chế: một nước trong đó vua hay hoàng đế
xâm lược và chiếm lãnh thổ các nước khác,
tạo ra một lãnh thổ rộng lớn hơn.

Em hãy cho biết:

Cơ cấu và tổ chức hoạt động
nhà nước La Mã thời kì cộng hòa?

Cơ cấu và tổ chức hoạt động
nhà nước La Mã thời kì đế chế?

Cơ cấu và tổ chức hoạt động nhà nước La Mã
1

Thời kì cộng hòa

• Nhà nước không có vua, cai
trị dựa trên luật pháp, mọi
chức vụ phải được bầu ra.
• Quyền lực nằm trong tay
300 thành viên của Viện
Nguyên lão.

2

Thời kì đế chế

• Hoàng đế thâu tóm tất
cả quyền lực.
• Viện Nguyên lão chỉ
còn là hình thức, không
còn quyền hành trong
thời kì đế chế

Viện Nguyên lão
thời cộng hòa

Ốc-ta-vi-vút
thời đế chế

5 phút

Thảo luận và trả lời câu hỏi
vào Phiếu học tập số 2

Nhóm 1: Nhà nước thành bang Hy Lạp và nhà
nước để chế La Mã có điểm gì khác nhau?
Nhóm 2: Tại sao Nhà nước La Mã lại phát triển thành
một Nhà nước đế chế, trong khi các nhà nuóc thành bang
ở Hy Lạp lại không có xu hướng như vậy?

Sự khác nhau của nhà nước
thành bang Hy Lạp và nhà nước để chế La Mã

Cơ quan quyền lực cao nhất:
 Hy Lạp: Đại hội nhân dân.
 La Mã: Đấng tối cao - quyền
lực nằm trong tay một người
như hoàng đế.

Mức độ dân chủ
 Hy Lạp: chế độ dân
chủ cổ đại.
 La Mã: Xu hướng độc
quyền.

Nhà nước La Mã phát triển thành một Nhà nuớc đế chế,
trong khi các nhà nuớc thành bang ở Hy Lạp
lại không có xu hướng như vậy:
Để cai quản được lãnh thổ rộng lớn bao trùm
nhiều phần của cả ba châu lục (Âu, Á, Phi)
vào thời kì đế quốc La Mã thì cần một bộ máy
nhà nước trong đó quyền lực tập trung vào
trong tay một người, đó là hoàng đế.

3. NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU

Một số thành tựu văn hóa
tiêu biểu trên các lĩnh vực
Chữ viết

Kĩ thuật

Chữ số

Kiến trúc

Chữ viết
• Được xem là một trong những
đóng góp vĩ đại của cư dân La
Mã cho loài người.
• Nhiều chữ ngày nay vẫn được
sử dụng như A, B, L, O, Q, X,
Y, Z,...

Chữ số

Dù không còn được dùng
trong tính toán, nhưng chữ
số La mã vẫn được dùng
để đánh số đề mục hoặc
sử dụng đánh số trên đề
mặt đồng hồ,...

Kĩ thuật

Người La Mã xây dựng đền
đài, cầu cống, đường sá mà
nhiều đoan đường ngày nay
vẫn được sử dụng.
Đường Appia chạy giữa thành
Rô-ma cổ đại từ Tây sang Đông

Kiến trúc

Sự hoành tráng của các đền
đài, dinh thự được tạo nên
từ kĩ thuật làm bê tông độc
đáo kết hợp tiếp thu phát
minh về các dạng thức cột
của người Hy Lạp.
Quảng trường Rô-ma

Đền Pan-tê-ông

Khải hoàn môn

• Người La Mã đã sáng tạo ra loại bê tông siêu bền từ
cao su, vôi sống, cát, tro bụi núi lửa.
• Trên mặt đường, họ ốp những phiến đá lớn, có các
rãnh để thoát nước khi trời mưa. Trên dọc tuyến
đường đều có đánh số km kể từ km số 0 ở Quảng
trường La Mã toả đến các tỉnh trong đế chế. Vì vậy,
thành ngữ có câu “Mọi con đường đều đổ về Roma”.

Thành Rô-ma

LUYỆN TẬP
Vai trò của Viện Nguyên lão trong thời kì
đế chế khác thời kì cộng hòa như thế nào?
Thời kì đế chế: Viện Nguyên
Thời cộng hoà: Viện Nguyên
lão không có quyền hành
lão có quyền tối thượng.
thực tế, hoàng để thâu tóm
mọi quyền lực.

VẬN DỤNG
Em hãy kể tên một số thành tựu văn hóa của La Mã
cổ đại vẫn được ứng dụng trong thời kì hiện đại.

Lĩnh vực
Chữ viết và
chữ số

Thành tựu
Chữ La tinh
Chữ số La Mã

Vận dụng ngày nay
Dùng phổ biến trong y dược học.
Chữ số ngày nay vẫn dùng đánh số các đề
mục lớn; đánh số trên đồng hồ, những
trang nằm trước phần chính của một quyển
sách,….

Kiến trúc
Kĩ thuật

Mái vòm

Xây dựng các nhà thờ, công trình công
cộng

Xi măng, bê tông, Xây dựng nhà cửa, công trình công cộng, đường
xây dựng đường sá, cầu cống, quy hoạch đô thị.
sá, cầu cống

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Làm bài tập trong Sách bài tập
Đọc trước Bài 12 – Các vương
quốc Đông Nam Á trước TK X

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!