Hai hình ảnh dưới đây gắn với những sự kiện đã
nào
xảy
ra tại
Hà Hà
NộiNội?
đó làEm
trận
chiến
đêmcủa
đã xảy
ra tại
hãy
chia60
sẻ ngày
hiểu biết
cuối
1946
và trận
mìnhnăm
về hai
sự kiện
đó. Điện Biên Phủ trên không
năm 1972

Tiết 3+4+5: Bài 2: HÀ NỘI CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN,
KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP VÀ CHỐNG MỸ (1945 – 1975)
Mục tiêu bài học:
– Trình bày được những sự kiện tiêu biểu giúp Hà Nội củng
cố chính quyền,kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ
(1945 – 1975).
– Phân tích được vai trò của Hà Nội trong những thắng lợi
quyết định kết thúc hai cuộc kháng chiến chống Pháp
(1945 – 1954) và chống Mỹ (1954 – 1975).

1. Hà Nội từ sau Cách mạng tháng Tám năm
1945 đến trước ngày toàn quốc kháng chiến
(19/12/1946)
a) Hà Nội vượt qua những khó khăn thời kì “ngàn cân treo sợi
Sau khi giành được chính quyền, theo em, chính quyền non trẻ ở Hà Nội có phải đối mặt với những nguy cơ gì?
tóc”
(Chính trị, kinh tế, xã hội, đối ngoại...)

- Khó khăn về chính trị – đối nội;
+ Các thế lực phản cách mạng, tay sai, đảng phái
+ Tình hình nội bộ chưa ổn định
- Khó khăn về kinh tế – tài chính:
+Nạn đói 1945
+ Tài chính cạn kiệt, ngân sách rỗng-> Lạm phát
- Nguy cơ từ bên ngoài – đối ngoại:
+ 20 vạn quân Tưởng
+ Pháp quay lại-> Xung đột chính trị – quân sự

Nạn đói năm 1945 ở Việt Nam

Chính phủ lâm thời đã làm gì?
Giải pháp của chính quyền cách mạng:
Chính sách: “Tuần lễ vàng”, phát động tăng gia sản xuất, mở lớp bình
dân học vụ… |

b) Hà Nội “Quyết tử để Tổ quốc
quyết sinh”
- Bối cảnh Hà Nội trước 19/12/1946?
-Vì sao Bác Hồ quyết định toàn quốc kháng chiến?
- Tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” được thể hiện như thế
nào tại Hà Nội?
https://www.youtube.com/watch?v=dZ05RvhT3dg&t=2s
https://www.youtube.com/watch?v=teHDwiog0po

- Tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” được thể
hiện như thế nào tại Hà Nội?
- Thực dân pháp có dã tâm xâm lược nước ta một lần nữa
- Ngày 18/12/1946, tại Hà Nội, Pháp gửi tối hậu thư đòi ta
phải giải tán lực lượng tự vệ thành phố và giao quyền
kiểm soát Thủ đô cho chúng.
- Tối ngày 19/12/1946, Bác đến Hang Trầm ( Chương Mỹ Hà Nội) để đọc “ Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
- Thực hiện nhiệm vụ giam chân địch trong thành phố, tại
Hà Nội diễn ra nhiều cuộc chiến đấu với nhiều khẩu hiệu:
“ Sống chết với Thủ đô', “Quyết tử cho Tổ quốc quyết
sinh”, “ Mỗi người dân là một người lính”, “Mỗi ngôi nhà
là một pháo đài”,..

Cuộc chiến đấu 60 ngày đêm của quân dân
Hà Nội có ý nghĩa gì?
- Sau 60 ngày đêm chiến đấu anh dũng 919/12/1946 – 17/2/1047) trung
đoàn Thủ đô đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đánh bại âm mưu “ đánh
nhanh thắng nhanh” của thực dân Pháp.
- Tạo điều kiện cho cả nước chuẩn bị cho kháng chiến lâu dài

2. Hà Nội từ ngày toàn quốc kháng chiến
( 19/12/1946) đến tháng 10 năm 1954
a. Hà Nội trong thời gian Pháp tạm chiếm
Trình bày các hoạt động của quân dân Hà Nội trong vùng bị tạm chiếm?
+ Duy trì cơ sở cách mạng
+ Đấu tranh chính trị, vũ trang, binh vận

Ngay năm 1947, Uỷ ban kháng chiến Thủ đô được thành lập do ông Khuất Duy Tiến làm
đại diện, bí mật hoạt động ngay trong lòng địch, lãnh đạo nhân dân Hà Nội chiến đấu,
tiêu hao sinh lực địch ngay giữa trung tâm sào huyệt của chúng

Mặt trận Hà Nội liên tục tổ chức các cuộc đấu tranh đòi chấm dứt chiến tranh, kiến nghị
hoà bình
Sinh viên, học sinh cùng với nhân dân nội, ngoại thành đấu tranh chống bắt lính, đòi các
quyền dân sinh, dân chủ
Chị em phụ nữ nội, ngoại thành kéo lên trại Ngọc Hà đòi chồng, con, anh em

Đêm ngày 3 rạng sáng ngày 4/3/1954, quân dân Hà
Nội đã tập kích sân bay Gia Lâm, phá huỷ 18 máy bay
và tiêu huỷ hàng vạn lít xăng của thực dân Pháp

b) Hà Nội rực rỡ cờ hoa đón đoàn quân chiến
thắng trở về

Theo em, điều gì đang diễn ra trong những hình ảnh này? https://www.youtube.com/watch?
v=0D2iyQQ7cRY&t=52s

b) Hà Nội rực rỡ cờ hoa đón đoàn quân chiến
thắng trở về
+ Nhân dân Hà Nội treo cờ, vẫy hoa hai bên đường.
+ Bộ đội tiến về với kỷ luật nghiêm trang, khí thế rộn ràng
+ 15 giờ ngày 10/10/1054 tại sân vận động Cột Cờ, hàng vạn quân dân Hà nội trang
nghiêm dự lễ chào cờ do Ủy ban Quân chính tổ chức.

Sự kiện này có ý nghĩa to lớn là đánh dấu thắng lợi hoàn toàn của cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp, mở ra một thời kỳ mới xây dựng và phát triển đất nước, đồng thời
khẳng định Hà Nội là trung tâm chính trị, văn hóa của cả nước.)

3. Hà Nội trong thời kì kháng chiến chống
Mỹ (1954 – 1975)
a) Hà Nội xây dựng cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội
(1954 – 1965)
Trong giai đoạn 1954-1965, Hà Nội tập trung xây dựng cơ sở vật
chất của chủ nghĩa xã hội bằng cách khôi phục kinh tế sau chiến
tranh, phát triển công nghiệp, nông nghiệp và thương nghiệp,
đồng thời xây dựng các công trình hạ tầng thiết yếu như giao
thông, thủy lợi, trường học, bệnh viện và các công trình công cộng
khác.

Đến năm 1965, Hà Nội có 79 xí nghiệp quốc doanh trung
ương, 55 xí nghiệp quốc doanh địa phương và 431 hợp tác xã thủ
công nghiệp. Ðặc biệt là một số khu công nghiệp mới được xây
dựng như: Thượng Ðình, Yên Viên, Ðông Anh,... Hà Nội đã trở thành
một trung tâm công nghiệp lớn của miền Bắc.
Về nông nghiệp, thành phố hỗ trợ vốn cho nông dân, phát
triển thuỷ lợi, xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật trong nông nghiệp,
bước đầu đưa điện về nông thôn, xây dựng các trạm máy kéo, thực
hiện thâm canh tăng năng suất, quy hoạch, xây dựng các nông
trường, trại chăn nuôi ở Ðông Anh, Toàn Thắng, Tam Thiên Mẫu, Tự
Do, Tiên Châu, Tiên Lạc,...

Vì sao nói Hà Nội trở thành “pháo đài của CNXH”?
Hà Nội là trung tâm kinh tế – chính trị đi đầu trong xây dựng CNXH, nhiều nhà
máy, khu công nghiệp được xây dựng

b) Hà Nội vừa sản xuất, vừa chiến đấu và
làm nghĩa vụ hậu phương (1965 – 1975)
Vì sao Hà Nội vừa sản xuất, vừa chiến đấu và làm nghĩa vụ hậu
phương ?
Ngày 5/8/1964, đế quốc Mỹ gây ra sự kiện “Vịnh Bắc Bộ”, mở đầu
cuộc tấn công bằng không quân ra miền Bắc

Ngày 9/8/1965, thanh niên Thủ đô đã khởi xướng phong trào thanh
niên Ba sẵn sàng và thu hút được 260 000 đoàn viên thanh niên
tham gia, mở đầu làn sóng thanh niên miền Bắc lên đường “xẻ dọc
Trường Sơn đi cứu nước”.
Phong trào: “Ba đảm đang” – “Tiểu đoàn Trưng Trắc”.

Hình 2.16. Tượng đài “Đan Phượng quê hương
người gái đảm” (Đan Phượng – Hà Nội)

- Hà Nội chi viện quân – hậu cần – trí thức cho miền Nam.

c) Hà Nội làm nên trận “Điện Biên Phủ trên
không”
Nguyên nhân của chiến dịch?
+ Ép buộc Việt Nam Dân chủ Cộng hòa quay lại bàn đàm phán Hiệp
định Paris:Mỹ mong muốn tạo sức ép quân sự để buộc Việt Nam Dân
chủ Cộng hòa chấp nhận những điều khoản có lợi cho Mỹ trong cuộc
đàm phán hòa bình tại Paris. 
+Giữ thể diện cho siêu cường quân sự Mỹ:
Sau khi rút quân khỏi Việt Nam, Mỹ cần bảo vệ hình ảnh của một siêu
cường quân sự bằng cách thực hiện một cuộc tập kích quy mô lớn.
+ Giảm thiểu sự hỗ trợ quân sự của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cho
chiến trường miền Nam:
Mỹ muốn cắt đứt đường tiếp tế và hỗ trợ cho chiến trường miền Nam
thông qua việc tấn công các mục tiêu miền Bắc.

c) Hà Nội làm nên trận “Điện Biên Phủ trên
không”
Diễn biến chính?
https://www.youtube.com/watch?v=899G7jJQezY

c) Hà Nội làm nên trận “Điện Biên Phủ trên
không”
- Ngày 17/12/1972:Tổng thống Mỹ Richard Nixon ra lệnh mở cuộc tập kích bằng không quân vào Hà Nội, Hải Phòng và
các thành phố, thị xã khác trên miền Bắc.
12 ngày đêm ném bom dữ dội:
- Bắt đầu từ ngày 18/12/1972, Mỹ đã huy động hơn 200 máy bay B-52 để đánh phá các mục tiêu ở Hà Nội, Hải Phòng và
các tỉnh lân cận, với ý định "đưa miền Bắc về thời kỳ đồ đá".
- Sự chống trả quyết liệt của quân dân Việt Nam:
+ Phố Khâm Thiên là nơi bị thiệt hại nặng nề nhất, cả khu phố gần như bị san phẳng dưới làn bom đạn của Mỹ vào đêm
ngày 26/12/1972. Đã có 287 người vĩnh viễn ra đi, trong đó có 94 phụ nữ, 40 cụ già, 55 trẻ em.
+Nhân dân Hà Nội anh dũng chống trả cuộc tập kích bằng không quân của Mỹ, tính riêng trong
12 ngày đêm cuối năm 1972, quân dân Hà Nội đã bắn rơi 30 máy bay, trong đó có 23 máy bay
B52 và 2 chiếc F111. Hà Nội được bạn bè năm châu ca ngợi là “Thủ đô của lương tri và phẩm giá
con
người”.
- Kết quả:
Ngày 30/12/1972: Sau 12 ngày đêm chiến đấu, với tổn thất nặng nề, Mỹ tuyên bố chấm dứt chiến dịch ném bom và đề
nghị Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiếp tục đàm phán để ký kết Hiệp định Paris.

LUYỆN TẬP
Câu 1. “Ba sẵn sàng” là phong trào của:
BB. Thanh niên
A. Phụ nữ
C. Công nhân
D. Nông dân
Câu 2. Trận “Điện Biên Phủ trên không” diễn ra vào:
B B. 12/1972
A. 9/1965
C. 4/1975
D. 10/1954
Câu 3. Phố Khâm Thiên bị đánh bom ác liệt nhất vào đêm:
B
A. 18/12/1972
B. 26/12/1972
C. 27/12/1972
D. 30/12/1972
Câu 4:Sự kiện nào sau đây đánh dấu nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chính thức ra đời tại Hà Nội?
A. Khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội
B.
Toàn quốc kháng chiến bùng nổ
C
C. Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình
D. Pháp nổ súng đánh chiếm Bắc Bộ phủ
Câu 5:Ngày 19/12/1946 gắn liền với sự kiện nào tại Hà Nội?
A. Pháp ký Hiệp định Sơ bộ với ta
B.
C Hà Nội chính thức được giải phóng
C. Toàn quốc kháng chiến bùng nổ
D. Cách mạng tháng Tám thành công ở Hà Nội

Câu 6:Sự kiện tiếp quản Thủ đô Hà Nội sau chiến thắng Điện Biên Phủ diễn ra vào ngày nào?
D D. 10/10/1954
A. 2/9/1945
B. 7/5/1954
C. 27/7/1954
Câu 7: Kết quả lớn nhất của chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” là gì?
A. Làm suy yếu hoàn toàn tiềm lực quân sự Mỹ
B. Buộc Mỹ phải rút quân khỏi miền Nam ngay lập tức
C
C. Buộc Mỹ ngừng ném bom miền Bắc và ký Hiệp định Paris
D. Làm tan rã chính quyền Sài Gòn
Câu 8:Trong 12 ngày đêm chiến đấu (tháng 12/1972), quân và dân Hà Nội đã bắn rơi bao nhiêu máy
bay B52?
C
A. 15 chiếc
B. 18 chiếc
C. 23 chiếc
D. 30 chiếc
Câu 9:Chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” đã đem lại ý nghĩa gì quan trọng?
A. Khẳng định vị thế kinh tế của miền Bắc
B.
C Kết thúc chiến tranh tại miền Nam
C. Thể hiện sức mạnh phòng không của Việt Nam, làm thay đổi cục diện chiến tranh
D. Làm Mỹ mất hoàn toàn không quân chiến lược

VẬN DỤNG
1. Hãy sưu tầm tư liệu, tranh ảnh và những câu chuyện nói về ngày
10/10/1954 tại Hà Nội.
2. Hãy sưu tầm tranh ảnh về trận “Điện Biên Phủ trên không” tại Hà
Nội và giới thiệu cho các bạn trong lớp.
3. Từ các sự kiện lịch sử của Hà Nội trong hai cuộc kháng chiến chống
Pháp và chống Mỹ (1954 – 1975), nêu một số nhận xét về truyền thống
tốt đẹp của người Hà Nội