CHƯƠNG III: VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ
XVI ĐẾN THẾ KỈ XVIII
Tiết 9, 10 - Bài 5: CUỘC XUNG ĐỘT NAM – BẮC TRIỀU
VÀ TRỊNH - NGUYỄN

1. Sự ra đời Vương triều Mạc
- Đầu thế kỉ XVI, nhà Lê lâm vào khủng hoảng, suy thoái.
+ Các phe phái phong kiến xung đột, tranh chấp quyết
liệt với nhau.
+ Các cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra chống lại triều
đình.
- Mạc Đăng Dung là một võ quan trong triều đã dần thâu
tóm quyền hành.
- 1527, Mạc Đăng Dung ép vua Lê nhường ngôi, lập ra
triều Mạc và thực hiện một số chính sách về kinh tế,
chính trị, xã hội nhằm ổn định, phát triển đất nước.

2. Xung đột Nam - Bắc triều

a. Nguyên nhân bùng nổ: Do mâu thuẫn giữa nhà Mạc và
nhà Lê -> xung đột bùng nổ.
- Năm 1533, Nguyễn Kim lấy danh nghĩa “phù Lê diệt
Mạc”đưa con của vua Lê lên ngôi, thiết lập vương triều
(Nam triều).
- Mâu thuẫn Nam – Bắc triều dẫn đến xung đột gần 60 năm.
- Nam triều chiếm được Thăng Long.
- Nhà Mạc chạy lên Cao Bằng.
- Xung đột Nam – Bắc triều chấm dứt.

c. Hệ quả:

+ Đất nước bị chia cắt.
+ Gây tổn thất lớn về người và của: làng mạc bị tàn phá, đời
sống nhân dân khốn cùng, nhiều gia đình phải li tán.
+ Kinh tế bị tàn phá: sản xuất bị đình trệ, trao đổi buôn bán
giữa các vùng gặp nhiều khó khăn.

3. Xung đột Trịnh - Nguyễn

a. Nguyên nhân bùng nổ:
- Mâu thuẫn giữa hai dòng họ Trịnh, Nguyễn dần bộc lộ và ngày càng
trở nên gay gắt.
- Nguyễn Hoàng vào trấn thủ ở Thuận Hóa để tìm cách xây dựng sự
nghiệp.
- Nguyễn Hoàng mất con trai là Nguyễn Phúc Nguyên lên thay tiếp
tục củng cố địa vị, dần cắt đứt quan hệ lệ thuộc với họ Trịnh.
- Năm 1672, cuộc xung đột Trịnh – Nguyễn bùng nổ.

b. Hệ quả:
- Vùng đất Quảng Bình, Hà Tĩnh trở thành chiến trường ác liệt.
- Đất nước bị chia cắt thành Đàng Trong và Đàng Ngoài;
- Gây nhiều đau thương và tổn thất cho nhân dân, tổn hại đến
sự phát triển chung của quốc gia - dân tộc.

8. Tại sao đến đầu thế kỉ XVI nhà Lê bắt đầu suy thoái?

A. Vua quan ăn chơi sa đọa.

B. Nội bộ giai cấp thống
trị giành quyền lực.

C. Quan lại địa phương hà
hiếp, vơ vét của dân.

D. Tất cả đều đúng.

9. Năm 1533, ai là người chạy vào Thanh Hóa, lập một người
dòng dõi nhà Lê lên làm vua, lấy danh nghĩa “phù Lê diệt Mạc”?
A. Lê Chiêu Thống.
C. Nguyễn Kim.

B. Nguyễn Hoàng.
D. Trịnh Kiểm.

10. Chiến tranh Nam – Bắc triều diễn ra giữa các thế lực
phong kiến nào?

A. Nhà Mạc với nhà Nguyễn.    

C. Nhà Lê với nhà Nguyễn.

B. Nhà Mạc với nhà Lê.
D. Nhà Trịnh với nhà Mạc..