Luyện từ và
câu

Dấu gạch
ngang

GV: NGUYỄN THỊ QUỲNH MAI

Trò chơi:

Thử tài siêu nhí

Câu 1: Theo em, dấu gạch ngang trong câu có tác dụng
gì?
Nam đi học về thấy mẹ đang nấu cơm trong bếp.
- Con chào mẹ.
- Mẹ chào con
A. Tác dụng dùng để trang trí .
B. Tác dụng dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật.
C. Tác dụng dùng để liệt kê.
D. Dùng để nối các từ ngữ liên danh

Câu 2: Theo em, dấu gạch ngang trong câu sau có tác
dụng gì?
Chương trình lớp 5 có các môn học sau:
- Tiếng Việt.
- Lịch sử và địa lí - Thể dục
- Toán
- Âm nhạc
- Tiếng Anh
- Khoa học
- Mĩ thuật
- Đạo đức
- Tin học
A. Tác dụng dùng để nối từ.
B. Tác dụng dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật.
C. Dùng để nối các từ ngữ liên danh
D. Tác dụng dùng để liệt kê.

Câu 3: Theo em, dấu gạch ngang trong câu có tác
dụng gì?
Xe khách Huệ Nghĩa chạy tuyến Tân Châu – Sài Gòn
A. Tác dụng dùng để nối.
B. Tác dụng dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật.
C. Tác dụng dùng để liệt kê.
D. Dùng để nối các từ ngữ liên danh

Nêu tác dụng của dấu gạch ngang ?
- Dấu gạch ngang được dùng để đánh dấu lời
nói trực tiếp của nhân vật.
- Đánh dấu các ý được liệt kê
- Đánh dấu nối các từ ngữ trong một liên
danh.

Luyện từ và
câu

Dấu gạch
ngang

I. Nhận xét
Nhận xét về vị trí và tác dụng của mỗi dấu gạch ngang
trong mẩu truyện dưới đây:

Quà tặng bố

Một bữa, Pa-xcan đi đâu về khuya, thấy bố mình một viên chức tài chính - vẫn cặm cụi trước bàn làm việc.
Anh rón rén lại gần. Ông bố vẫn mải mê với những con
số: Ông đang phải kiểm tra sổ sách.
“Những dãy tính cộng hàng ngàn con số, một công
việc buồn tẻ làm sao!” - Pa-xcan nghĩ thầm. Trong óc
chàng sinh viên trẻ tuổi chợt loé lên một tia sáng. Anh
lặng lẽ rút về phòng mình và vạch một sơ đồ gì đó lên
giấy.

Mươi hôm sau, ông bố rất ngạc nhiên thấy con
ôm một vật gì kì lạ đặt lên bàn của ông.
- Con hi vọng món quà nhỏ này có thể làm bố bớt
nhức đầu vì những con tính. - Pa-xcan nói.
Thì ra, đó là một chiếc máy cộng trừ mà Pa-xcan
đã đặt hết tình cảm của người con vào việc chế tạo. Đó
chính là chiếc máy tính đầu tiên trên thế giới, tổ tiên của
những chiếc máy tính điện tử hiện đại.
Theo LÊ NGUYÊN LONG - PHẠM NGỌC TOÀN

Pa-xcan
Nhà toán học, vật lí
học, triết học, nhà
văn nổi tiếng người
Pháp, sáng chế ra
máy tính năm 18
tuổi.
(1623 – 1662)

Một bữa, Pa-xcan đi đâu về khuya, thấy bố mình
- một viên chức tài chính - vẫn cặm cụi trước bàn làm
việc. Anh rón rén lại gần.
“Những dãy tính cộng hàng ngàn con số, một
công việc buồn tẻ làm sao!” - Pa-xcan nghĩ thầm.
- Con hi vọng món quà nhỏ này có thể làm bố bớt
nhức đầu vì những con tính. - Pa-xcan nói.
Vị trí: Các dấu gạch ngang ở giữa câu hoặc ở phần cuối câu.
Tác dụng: Đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích trong câu
hoặc trong đoạn văn.

- Con hi vọng món quà nhỏ này có thể làm bố
bớt nhức đầu vì những con tính. - Pa-xcan nói.

Vị trí: Các dấu gạch ngang đầu câu.
Tác dụng: Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân
vật.

II. Bài học
1. Dấu gạch ngang có thể được dùng để đánh
dấu bộ phận chú thích, giải thích trong câu
hoặc trong đoạn văn.
2. Khi đánh dấu bộ phận chú thích hoặc giải
thích, dấu gạch ngang được đặt ở giữa bộ
phận ấy và bộ phận được chú thích, giải thích.

2

Luyện tập

II. Luyện tập
1. Tìm dấu gạch ngang đánh dấu bộ phận chú thích, giải
thích trong đoạn truyện dưới đây:

1. Tìm dấu gạch ngang đánh dấu bộ phận chú thích, giải
thích trong đoạn truyện dưới đây:
Một hôm, Hưng chạy chơi đâu về, thấy một vết mực loang
trên bức tranh chiếc tàu thuỷ - bức tranh mà Hưng vừa mới vẽ,
tô màu cẩn thận. Hưng nghĩ ngay là anh Hà đánh đổ mực vào
bức tranh. Hưng oà lên khóc.
- Làm sao thế con? - Mẹ hỏi.
- Anh Hà... - Hưng vừa nói vừa khóc nức nở. - Anh Hà đánh
đổ mực ra tranh của con!
- Không phải đâu. - Mẹ nói. - Tại con mèo đấy. Lúc nãy, nó
làm đổ mực tung toé, anh Hà đã lau bàn và lọ mực, nhưng
tranh của con thì không lau được.
Đêm hôm ấy, nằm cạnh anh Hà, Hưng rất khó ngủ và hình
như anh Hà cũng thế. Hưng cố gắng lấy can đảm làm lành

Gợi ý

Dấu
gạch
ngang

Dấu
gạch
ngang ở
vị trí
nào?

Dấu
gạch
ngang
có tác
dụng
gì?

Ở đầu câu
Ở giữa câu
Ở phần cuối câu
Đánh dấu lời nói trực tiếp
của nhân vật
Đánh dấu các ý được liệt kê
Đánh dấu bộ phận chú thích
hoặc giải thích

1. Tìm dấu gạch ngang đánh dấu bộ phận chú thích, giải
thích trong đoạn truyện dưới đây:
Một hôm, Hưng chạy chơi đâu về, thấy một vết mực loang
trên bức tranh chiếc tàu thuỷ - bức tranh mà Hưng vừa mới vẽ,
tô màu cẩn thận. Hưng nghĩ ngay là anh Hà đánh đổ mực vào
bức tranh. Hưng oà lên khóc.
- Làm sao thế con? - Mẹ hỏi.
- Anh Hà... - Hưng vừa nói vừa khóc nức nở. - Anh Hà đánh
đổ mực ra tranh của con!
- Không phải đâu. - Mẹ nói. - Tại con mèo đấy. Lúc nãy, nó
làm đổ mực tung toé, anh Hà đã lau bàn và lọ mực, nhưng
tranh của con thì không lau được.
Đêm hôm ấy, nằm cạnh anh Hà, Hưng rất khó ngủ và hình
như anh Hà cũng thế. Hưng cố gắng lấy can đảm làm lành

Một hôm, Hưng chạy chơi đâu về, thấy
một vết mực loang trên bức tranh chiếc tàu
thuỷ - bức tranh mà Hưng vừa mới vẽ, tô
màu cẩn thận.
Tác dụng: Chú thích về bức tranh chiếc tàu
thuỷ (cho biết bức tranh ấy là của Hưng; em đã
vẽ rất cẩn thận).

Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân
vật.

- Làm sao thế con? - Mẹ hỏi.

Đánh dấu bộ phận chú thích, giải
thích.

Tác dụng: Chú thích về lời nói (cho biết
người nói là mẹ của Hưng).

Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân
vật.
- Anh Hà... - Hưng vừa nói vừa khóc nức nở. - Anh
Hà đánh đổ mực ra tranh của con!
Đánh dấu bộ phận chú thích, giải
thích.

Tác dụng: Chú thích về lời nói (cho biết
người nói là Hưng và miêu tả cách nói của
Hưng).

Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân
vật.
- Không phải đâu. - Mẹ nói. - Tại con mèo
đấy.
Đánh dấu bộ phận chú thích, giải
thích.

Tác dụng: Chú thích về lời nói (cho biết
người nói là mẹ).

II. Luyện tập
2. Cần thêm dấu gạch ngang vào vị trí nào trong đoạn
truyện sau để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích?
“Sáng Chủ nhật, chúng ta có buổi tham quan nông trại. Các
em nhớ mang bút và sổ tay để ghi chép, chuẩn bị cho bài
viết sắp tới nhé!” đó là thông báo của cô giáo chủ nhiệm từ
buổi chiều thứ Năm. Lan háo hức lắm. Cô bé thấy thời gian
trôi thật chậm, mãi mà không tới Chủ nhật.

II. Luyện tập
2. Cần thêm dấu gạch ngang vào vị trí nào trong đoạn
truyện sau để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích?
“Sáng Chủ nhật, chúng ta có buổi tham quan nông trại. Các
em nhớ mang bút và sổ tay để ghi chép, chuẩn bị cho bài
viết sắp tới nhé!” đó là thông báo của cô giáo chủ nhiệm từ
buổi chiều thứ Năm. Lan háo hức lắm. Cô bé thấy thời gian
trôi thật chậm, mãi mà không tới Chủ nhật.

3

Vận dụng

Dấu gạch ngang có tác dụng gì?
Bài học hôm nay giúp các em biết được điều gì?
Điều đó giúp em việc gì?

 Học thuộc ghi nhớ
 Chuẩn bị bài tiếp theo: xem
trước bài

HẸN GẶP LẠI CÁC EM
VÀO TIẾT SAU NHÉ!