MÔN: KHTN 8

KHỞI ĐỘNG
单击此处添加目录

0
2

Kể tên các hiện tượng em
01 quan sát được trong đoạn
video vừa xem?

Quest
ion

02 Theo em, nguyên nhân

của các hiện tượng này
là gì?

Qua video ta nhận thấy có thể
làm cho một vật cách điện trở
thành vật nhiễm điện. Khi một
vật trở thành vật nhiễm điện,
nó sẽ có những tính chất gì?
Chúng ta cùng tìm hiểu trong
bài học hôm nay: Bài 20. Hiện
tượng nhiễm điện do cọ xát.

CHƯƠNG V: ĐIỆN

NỘI DUNG BÀI HỌC
01
Vật
nhiễm
điện

02

Giải thích
sơ lược
về sự
nhiễm
điện
do cọ xát

03
Luyện
tập

04
Vận
dụng

01 Vật nhiễm điện
a/Thí nghiệm 1
Chuẩn bị:

1 thanh thước nhựa
1 mảnh vải len,1mảnh vải lụa
Giấy vụn, một quả bóng bay
Một quả cầu nhựa treo trên giá đỡ

Tiến hành:
1.Đưa một đầu thanh thước nhựa lại gần các mẩu giấy vụn
hay một quả cầu bằng nhựa xốp nhỏ treo trên giá đỡ. Hãy
quan sát xem có hiện tượng gì xảy ra không?

Ban đầu đưa chiếc đũa nhựa lại gần các mẩu giấy
vụn hay một quả cầu bằng nhựa xốp nhỏ treo
trên giá đỡ ,ta thấy không có hiện tượng gì xảy ra.

2. Dùng mảnh vải len cọ xát nhiều lần
vào thanh thước nhựa. Sau đó đưa
thanh thước nhựa lại gần các mẩu giấy
vụn hay quả cầu treo trên giá đỡ. Quan
sát hiện tượng xảy ra với các mẩu giấy
và quả cầu?

Khi cọ thanh thước nhựa vào mảnh vải
len (hoặc dạ) sau đó đưa lại gần các mẩu
giấy vụn hay quả cầu treo trên giá đỡ, ta
thấy đũa nhựa hút các mẩu giấy vụn làm
các mẩu giấy vụn bám vào đầu của đũa
nhựa và hút quả cầu.

Làm thí nghiệm tương tự, nhưng thay thước nhựa bằng đũa
thủy tinh được cọ xát bằng mảnh vải lụa. Sau đó ghi kết quả
quan sát được (hút hay đẩy) vào bảng
Phiếu học tập số 1
Nhóm:.............
Các vật
Mẩu giấy vụn
Quả cầu nhựa xốp
Vật cọ xát
(hút hay đẩy)
(hút hay đẩy)
Thanh thước nhựa

hút

hút

Đũa thủy tinh

hút

hút

Nhận xét:
a. Sau khi cọ xát, thước nhựa hút vụn giấy, nên nó đã bị nhiễm
điện
b. Tương tự, sau khi cọ xát, quả bóng hút được quả cầu nhựa
xốp là vì nó đã bị nhiễm điện

c. Làm cho một vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.
d. Vật nhiễm điện có khả năng hút các vật nhỏ nhẹ. Vật nhiễm
điện còn được gọi là vật mang điện tích
Kết luận:
Làm cho một vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.
- Vật nhiễm điện có khả năng hút các vật nhỏ nhẹ. Vật nhiễm
điện còn được gọi là vật mang điện tích

b.Thí nghiệm 2
Chuẩn bị: Hai đũa nhựa và một đũa thuỷ tinh
- Mảnh vải len (hoặc dạ) và mảnh vải lụa
Giá thí nghiệm, dây treo.
Tiến hành:
Lấy một đũa nhựa cọ xát nhiều lần vào mảnh vải
len. Sau đó treo đũa này lên giá thí nghiệm

Dùng mảnh vải len cọ xát đũa nhựa thứ 2. Sau đó đưa 2 đũa
nhựa lại gần nhau, quan sát xem chúng hút hay đẩy nhau.
Dùng mảnh vải len cọ xát hai đũa nhựa giống nhau.





Đưa hai đũa nhựa đã cọ xát
lại gần nhau

Ta thấy hiện tượng xảy ra là hai chiếc đũa nhựa
đẩy nhau như ở Hình 20.2a.
Cọ xát đũa nhựa bằng vải len và treo lên giá thí
nghiệm.
Thay đũa nhựa bằng đũa thuỷ tinh đã cọ vào mảnh
vải lụa, rồi đưa lại gần đũa nhựa (Hình 20.2b). Quan
sát hiện tượng xảy ra.

Ta thấy hiện tượng xảy ra là hai chiếc đũa nhựa
và đũa thủy tinh hút nhau như ở Hình 20.2b

?

1.Chiếc
thủyrút
tinh sau
1.Từđũa
các nhựa
kết quảvàthíđũa
nghiệm,
rasát
nhận
xétbị
gì?nhiễm
Điện tích
trên
khi cọ
đều
điện.
đũa
thuỷ
tinhđũa
có cùng
vớikhác loại
- Điện
tích
trên
thủyloại
tinh
điện tích
tích trên
không?
với điện
trênđũa
đũanhựa
nhựa.
2. Các điện tích cùng loại thì đẩy nhau.
2.điện
Các tích
điệnkhác
tích cùng
loạihút nhau.
- Các
loại thì
và khác loại tác dụng với
nhau như
thếxét
nào?
Nhận
1,Hai thanh nhựa giống nhau, được cọ
xát như nhau thì mang điện tích cùng
loại với nhau. Khi đặt gần nhau chúng
đẩy nhau ra bởi vì chúng đã nhiễm điện
giống nhau (cùng loại với nhau)

2.Tương tự, sau khi cọ sát, thanh
thước nhựa và thanh thuỷ tinh đều
trở thành vật nhiễm điện. Khi đặt
gần nhau chúng hút nhau bởi vì
chúng đã nhiễm điện khác nhau
(khác loại với nhau).
3. Có hai loại điện tích là điện tích
dương và điện tích âm. Các vật
mang điện tích cùng loại thì đẩy
nhau, mang điện tích khác loại thì
hút nhau.

Có hai loại điện tích là điện tích
dương (dấu +) và điện tích âm (dấu -)
Các vật mang điện tích cùng loại
Kết
thì đẩy nhau, mang điện tích khác
luận:
loại thì hút nhau.
* Quy ước:
- Điện tích của thuỷ tinh khi cọ xát vào lụa
là điện tích dương (+).
- Điện tích của thanh nhựa sẫm màu khi
cọ xát vào vải khô là điện tích âm (-).

?Vì sao vào những ngày hanh
khô, khi chải tóc bằng lược
nhựa thì nhiều sợi tóc bị lược
nhựa hút kéo thẳng ra?
Khi lược nhựa chải vào tóc nhiều lần thì cả lược
nhựa và tóc đều bị nhiễm điện (lược nhựa nhiễm điện
âm, tóc nhiễm điện dương), hai vật nhiễm điện trái
dấu nhau nên hút nhau.

02

Giải thích sơ lược về sự nhiễm
điện do cọ xát

Hoạt động nhóm đôi

Nêu và vẽ minh hoạ mô hình cấu
tạo của hạt nguyên tử

Cấu tạo nguyên tử gồm có hạt nhân
và lớp vỏ electron. Trong đó:
- Hạt nhân nằm ở tâm nguyên tử,
gồm các hạt proton và nơtron
- Vỏ nguyên tử bao gồm các electron
chuyển động trong không gian xung quanh
hạt nhân.
=> Nguyên tử được cấu tạo bởi 3 loại hạt
cơ bản là: electron, proton và nơtron.

Electron trong nguyên tử có thể
dịch chuyển như thế nào?
Electron có thể dịch chuyển từ nguyên tử này sang nguyên
tử khác hoặc từ vật này sang vật khác
Vận dụng kiến thức về cấu tạo nguyên tử giải thích sự nhiễm
điện dương của đũa thuỷ tinh khi bị cọ xát vào vải lụa hoặc sự
nhiễm điện âm của đũa nhựa khi bị cọ xát vào vải len:
- Khi đũa thuỷ tinh cọ xát vào lụa thì các electron từ đũa thuỷ
tinh dịch chuyển sang vải lụa. Đũa thuỷ tinh mất bớt electron
nên nhiễm điện dương, mảnh vải lụa nhận thêm electron nên
nhiễm điện âm.
- Khi cọ xát đũa nhựa vào vải len, các electron từ vải len dịch
chuyển sang đũa nhựa. Đũa nhựa nhận thêm electron nên
nhiễm điện âm, mảnh vải len mất bớt electron nên nhiễm điện
dương.

Quan sát hiện tượng - Hoạt động nhóm đôi
Xem đoạn video, quan sát hiện tượng, hoạt động nhóm
trả lời 2 câu hỏi sau:
Nguyên nhân nào làm cho sau khi cọ
xát quả bóng bay vào tóc, quả bóng
bay mang điện tích âm còn tóc mang
điện tích dương?
Khi nào một vật trở thành vật nhiễm
điện dương? trở thành vật nhiễm điện
âm?

Nhận xét - Hoạt động nhóm đôi
Sau khi cọ xát: tóc cho electron (mất bớt
electron)  nhiễm điện dương.
Sau khi cọ xát : quả bóng bay nhận thêm
electrôn  nhiễm điện âm.
Một vật nhiễm điện âm nếu nhận thêm electrôn
Một Vật nhiễm điện dương nếu mất bớt electrôn

Giải thích về sự nhiễm điện do cọ xát
Nguyên tử gồm
hạt nhân mang
điện dương và các
electrôn mang
điện âm chuyển
động quanh hạt
nhân.
electrôn có thể
dịch chuyển từ
nguyên tử này
sang nguyên tử
khác, từ vật này
sang vật khác.

Một vật nhiễm
điện âm nếu
nhận thêm
electrôn

Kết luận:

Một vật nhiễm
điện dương nếu
mất bớt
electrôn.

3.Luyện tập
Trò chơi “Ai nhanh tay hơn”
Thể lệ trò chơi:
Hai bạn chung nhóm thảo luận
Hình thức
và chọn đáp án trả lời câu hỏi.
tham gia
Trả lời câu hỏi bằng cách giơ thẻ
có đáp án sẵn.
Đánh giá
Nhóm có nhiều đáp án đúng nhất
Cho điểm
và thời gian trả lời sớm nhất

4.Vận Dụng

Hoạt động nhóm

Câu Giải thích tại sao vào những ngày thời tiết khô ráo,
hỏi 1: đặc biệt là những ngày hanh khô, khi ta chải đầu
bằng lược nhựa, nhiều sợi tóc bị lược nhựa hút kéo
thẳng ra?

Khi ta chải đầu, lược nhựa cọ xát nhiều lần với tóc khô, nên
cả lược nhựa và tóc đều bị nhiễm điện.
Do đó lược nhựa hút tóc ta kéo thẳng ra.

Câu Khi thổi vào mặt bàn ta sẽ thấy bụi
hỏi 2: bay đi. Vậy tại sao cánh quạt điện thổi
gió mạnh, nhưng sau một thời gian có
nhiều bụi bám vào cánh quạt. Hãy
giải thích?
-Khi hoạt động, cánh quạt quay nên cọ xát với
không khí => bị nhiễm điện => hút những hạt
bụi nhỏ trong không khí ở gần nó
Mép cánh quạt là nơi cọ xát nhiều nhất với không
khí => bị nhiễm điện nhiều nhất=> nên hút bụi
nhiều hơn.

Câu Trong những ngày thời tiết khô ráo, khi
hỏi 3: ta lau chùi gương soi, kính cửa sổ hay

màn hình tivi bằng khăn bông khô thì
vẫn thấy có bụi bông bám vào chúng.
Tại sao lại vậy?
Khi lau chùi gương soi, kính cửa sổ hay màn
hình tivi bằng khăn bông khô, thì mặt gương,
mặt kính, màn hình tivi được cọ xát với khăn
bông nên chúng bị nhiễm điện vì thế chúng sẽ
hút các bụi vải ở gần

Giải thích hiện tượng: “ vào những ngày thời tiết
Câu hỏi khô ráo, nhất là những ngày thời tiết hanh khô, khi
4:
cởi áo người bằng len, dạ hay sợi tổng hợp, ta
thường nghe tiếng lách tách nhỏ. Nếu khi đó ở
trong buồng tối, ta còn thấy các chớp sáng li ti”

Khi ta cử động cũng như khi cởi áo, do áo len (dạ hay
sợi tổng hợp) bị cọ xát nên đã nhiễm điện. Khi đó giữa
các phần bị nhiễm điện trên áo len hay giữa áo len và
áo trong xuất hiện các tia lửa điện là các chớp sáng li
ti. Không khí khi đó bị giãn nở phát ra tiếng lách tách
nhỏ.

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT
Sự cọ xát mạnh giữa những giọt
nước trong luồng không khí bốc lên
cao là một trong những nguyên nhân
tạo thành các đám mây dông bị
nhiễm điện. Khi đó giữa các đám
mây này hoặc giữa chúng với mặt
đất xuất hiện tia lửa điện phát ánh
chớp chói lòa. Do nhiệt độ cao của
tia lửa điện, không khí giãn nở đột
ngột, phát ra tiếng nổ gọi là sấm (khi
có tia lửa điện giữa hai đám mây)
hoặc tiếng sét (khi có tia lửa giữa
đám mây và mặt đất).

Ứng dụng sự nhiễm điện do cọ xát
Trong các phân xưởng dệt vải,
người ta thường treo những tấm
kim loại đã bị nhiễm điện ở trên
cao. Việc làm đó có tác dụng gì?
Biết rằng trong xưởng dệt có
nhiều bụi vải bay lơ lửng.
Trong các phân xưởng dệt vải thường có nhiều bụi
vải bay lơ lửng trong không khí, những bụi vải này
có hại cho sức khỏe của công nhân. Những tấm kim
loại nhiễm điện có tác dụng hút các bụi vải làm cho
không khí trong xưởng dệt ít bụi hơn.

DẶN DÒ
* Xem và hệ thống lại bài học bằng sơ
đồ tư duy vào vở ghi bài.
* Đọc phần “hiện tượng sấm sét lúc trời
mưa dông” và “điện nghiệm” trong
SGK.
* Đọc và tìm hiểu thí nghiệm bài
21/SGK.