Tiết 6+7: Bài 3:HÀ NỘI XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI,
ĐỔI MỚI VÀ HỘI NHẬP TỪ NĂM 1976 ĐẾN NAY

“Hà Nội 1967-1975” qua ống kính của Thomas là niềm vui đón đứa trẻ chào đời trong chiến tranh, là những hầm
tránh bom chằng chịt trên hè phố, là những phố xá vắng bóng người, là những dáng người lầm lũi trong mưa...

Theo em, Hà Nội đã thay đổi như thế nào sau năm 1976?

1. Hà Nội xây dựng và phát triển từ năm 1976 đến
năm 1985
Nêu những khó khăn của Hà Nội giai đoạn này.
 

Nêu những khó khăn của Hà Nội giai đoạn này.
- Khó khăn: kinh tế chậm phát triển, cơ sở hạ tầng yếu, đời sống nhân
dân còn thấp
 

Nhà ga lớn nhất miền Bắc (ga Hàng Cỏ) bị máy
bay Mỹ ném bom phá sập tòa nhà trung tâm
ngày 21/12/1972.

Những hình ảnh về Hà Nội giai đoạn 19671975 của nhiếp ảnh gia người Đức

1. Hà Nội xây dựng và phát triển từ năm 1976 đến
năm 1985
- Khó khăn: kinh tế chậm phát triển, cơ sở hạ tầng yếu, đời sống nhân
dân còn thấp

Để khôi phục và phát triển kinh tế sau khi đất nước thống
nhất, Hà Nội đã có những biện pháp gì?
• Hà Nội bắt đầu thực hiện nhiệm vụ khắc phục hậu quả sau chiến
tranh, phát triển kinh tế – xã hội theo kế hoạch 5 năm lần thứ hai
(1976 – 1980) và lần thứ ba (1981 – 1985)

Trong kế hoạch 5 năm lần thứ hai (1976 – 1980), Hà Nội tập trung khôi phục các cơ sở kinh tế –
xã hội bị tàn phá, xây dựng mới hàng loạt cơ sở sản xuất công nghiệp, thương nghiệp, giao
thông vận tải, giáo dục và y tế.
Hà Nội đã cử cán bộ, trí thức chi viện cho miền Nam và đưa hàng vạn thanh niên đi xây
dựng vùng kinh tế mới ở Tây Nguyên và các tỉnh Hà Tuyên, Hoàng Liên Sơn, Sơn La.
Kết thúc kế hoạch 5 năm lần thứ hai, nhiều chỉ tiêu phát triển kinh tế – xã hội không đạt
được:
+ Phong trào hợp tác hoá nông nghiệp được tăng tốc nhưng chỉ đạt được về mặt hình thức.
+Việc đẩy mạnh đầu tư dẫn đến nhiều công trình dở dang, hiệu quả đầu tư thấp.
+Trên mặt trận văn hoá, giáo dục, khoa học, kĩ thuật và y tế đã đạt được nhiều thành tựu
nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Những tồn tại này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, nguyên nhân
lớn nhất là những sai lầm nghiêm trọng và kéo dài về chính sách và chỉ đạo chiến lược, dẫn đến
kết quả sản xuất chưa tương xứng với sức lao động và vốn đầu tư.
+Kinh tế mất cân đối lớn, thu nhập của người dân không bảo đảm, đời sống khó khăn, ngày
càng rơi vào tình trạng khủng hoảng.

Trong kế hoạch 5 năm lần thứ ba (1981 – 1985), công cuộc xây dựng và bảo vệ Thủ đô gặp nhiều khó
khăn, thách thức.
Hội nghị Trung ương lần thứ 6 của Thành phố mở đường cho những cải cách, từng bước đưa nền kinh
tế thoát khỏi cơ chế quản lí kế hoạch hoá tập trung quan liêu, bao cấp, kém hiệu quả.
+Nhiều xí nghiệp công nghiệp khai thác tốt tiềm năng và hoàn thành tốt kế hoạch.
+Sản xuất nông nghiệp với khí thế lao động mới đã giúp tăng thu nhập, đời sống người dân tương đối
ổn định và cải thiện.
+Hà Nội đã tích cực triển khai các chính sách mới của Đảng và Chính phủ về khoán sản phẩm, phát
huy quyền chủ động trong sản xuất kinh doanh và quyền tự chủ tài chính ở các nhà máy sản xuất
công nghiệp.
Nhờ đổi mới cơ chế quản lí kịp thời, tốc độ tăng trưởng kinh tế giai đoạn 1981 – 1985 đã tăng đáng
kể, tổng sản phẩm xã hội năm 1985 tăng 47,6% so với năm 1980, bình quân tăng 8,15% mỗi năm

Trong 5 năm (1981 – 1985), giá trị tổng sản lượng công nghiệp tăng 10,27%,
nông nghiệp tăng 9,9%. Sản lượng lương thực bình quân tăng 8%. Năm 1985,
huyện Đan Phượng dẫn đầu về năng suất lúa, đạt 10 tấn/ha. Một số hợp tác xã
như Đa Tốn, Phụng Thượng, Đường Lâm, Thịnh Liệt, Đan Phượng, Đại Đồng, Tiền
Phong đã tổ chức sản xuất tốt và có tiến bộ trong quản lí kinh tế.1

1. Hà Nội xây dựng và phát triển từ
năm 1976 đến năm 1985
- Thành tựu: xây dựng cơ sở công nghiệp, mở rộng giao thông, phát
triển văn hóa – giáo dục.

2. Hà Nội đổi mới và hội nhập từ năm
1986 đến nay
a) Hà Nội từ năm 1986 đến năm 2007
• Thực hiện Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ VI (1986) của Đảng về
Đổi mới toàn diện đất nước, Hà Nội đã có những đổi mới ntn để phát
triển Thủ đô?

Đại hội lần thứ X (12/1986) của Đảng bộ thành phố Hà Nội đã họp nhằm thực
hiện đổi mới tư duy, đặc biệt là tư duy kinh tế. Hà Nội bắt đầu xoá bỏ cơ chế
quản lí kinh tế tập trung quan liêu bao cấp và chuyển sang hạch toán kinh
doanh xã hội chủ nghĩa

Các kế hoạch 5 năm lần thứ tư (1986 – 1990), lần thứ năm (1991 – 1995), lần thứ
sáu (1996 – 2001) và lần thứ bảy (2002 – 2007) đã lần lượt được thực hiện và đạt
được nhiều thành tựu, mang lại sự phát triển lớn cho Thủ đô.

Kế hoạch 5 năm lần thứ tư (1986 – 1990) đánh dấu bước ngoặt trong đường lối phát triển kinh tế – xã hội
của Hà Nội và cả nước.
+ Chuyển đổi cơ chế quản lí kinh tế, thực hiện ba chương trình kinh tế lớn: sản xuất hàng lương thực,
thực phẩm; sản xuất hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu đã đem lại những thành tựu nhất định cho Hà
Nội.
+Đến năm 1990: Hà Nội cơ bản đã xoá bỏ cơ chế quản lí cũ và xác lập cơ chế quản lí mới. Nền kinh tế
hàng hoá nhiều thành phần đã hình thành, tạo động lực thúc đẩy kinh tế Thủ đô không ngừng tăng
trưởng, với tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân hàng năm đạt 4,5%.
Kế hoạch 5 năm lần thứ năm (1991 – 1995) của Thủ đô đạt và vượt mục tiêu toàn diện, trong đó có nhiều
mục tiêu hoàn thành vượt mức cao và trước thời hạn, khắc phục được tình trạng đình đốn và bước đầu có
tích luỹ. Tổng sản phẩm nội địa (GRDP) tăng bình quân 12,5% mỗi năm.
Kế hoạch 5 năm lần thứ sáu (1996 – 2000) được thực hiện khi công cuộc đổi mới đang diễn ra toàn diện
và đi vào chiều sâu. Đây là thời kì đẩy mạnh công nghiệp hoá và hiện đại hoá, với yêu cầu hoàn thành
vượt mức chỉ tiêu kinh tế – xã hội 10 năm 1991 – 2000, tạo tiền đề vững chắc cho Thủ đô và cả nước.
Kế hoạch 5 năm lần thứ bảy (2002 – 2007) GRDP của Hà Nội tăng bình quân 10,72% mỗi năm, đời sống
nhân dân có nhiều chuyển biến tích cực. Sự nghiệp giáo dục và y tế được đầu tư về cơ sở vật chất.

Lễ khai mạc SEA Games 22 (2003) diễn ra hoành tráng tại SVĐ Quốc
gia Mỹ Đình
Có thể khẳng định SEA Games 22 đã làm thay đổi cơ bản diện mạo và vị thế của thể thao Việt Nam trên đấu trường
khu vực. Bằng chứng là kể từ đó tới nay, đoàn TTVN luôn góp mặt trong Top 3 chung cuộc của SEA Games (trước
đó, vị trí cao nhất mà TTVN đạt được chỉ là hạng 4 tại SEA Games 21). Cú hích lớn ấy cũng chính là tiền đề để thể
thao Việt Nam hướng tới những cái đích xa hơn

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng dâng lửa

Tổng giám đốc UNESCO Irina Bokova trao bằng chứng
nhận Hoàng thành Thăng Long là di sản văn hóa thế giới
cho Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo

Các sự kiện này thể hiện vai trò gì của Hà Nội?
Hà Nội mở rộng hợp tác quốc tế, tổ chức nhiều sự kiện
lớn. - Vị thế, uy tín của Hà Nội ngày càng nâng cao trong
khu vực và thế giới.

2. Hà Nội đổi mới và hội nhập từ năm
1986 đến nay
a) Hà Nội từ năm 1986 đến năm 2007
+ Kinh tế: phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ, thu hút đầu tư.
+ Văn hóa – xã hội: mở rộng giáo dục, y tế; bảo tồn di sản.
+ Hạ tầng: xây dựng cầu, đường, khu đô thị mới.
-> Hà Nội trở thành trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước.
- Năm 1999, Hà Nội được UNESCO chọn là một trong năm thành phố
tiêu biểu trên thế giới, đại diện cho khu vực châu Á nhận danh hiệu
“Thành phố vì hoà bình”.

2. Hà Nội đổi mới và hội nhập từ năm
1986 đến nay
b) Hà Nội từ năm 2008 đến nay
Công tác cải cách hành chính: Hà Nội đã cải tiến thủ tục hành chính, triển khai
cơ chế “một cửa” và “một cửa liên thông” ở tất cả các sở, ngành, quận, huyện,
thị xã. Thành phố xếp thứ hai cả nước về mức độ ứng dụng công nghệ thông
tin trong các cơ quan nhà nước.
- Ngày 01/8/2008, Hà Nội đã hợp nhất toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của
tỉnh Hà Tây; của huyện Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc và 4 xã thuộc huyện Lương
Sơn, tỉnh Hoà Bình. Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thành phố Hà Nội có
diện tích tự nhiên là hơn 3 300 km2 và dân số là hơn 6,2 triệu người.
- Từ ngày 01 tháng 7 năm 2025, theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc
hội ban hành ngày 27/3/2025về việc sắp xếp, điều chỉnh đơn vị hành chính cấp
xã của thành phố Hà Nội. Hà Nội hiện nay có126 đơn vị hành chính cấp xã , trong đó 75 xã
và 51 phường. Thành phố Hà Nội có diện tích tự nhiên là khoảng 3.359,84 km²

Kinh tế: Hà Nội tiếp tục tăng trưởng mạnh. Tốc độ tăng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân 5 năm
giai đoạn 2009 – 2014 đạt 9,23%/năm. Trong giai đoạn 2015 – 2020, GRDP tăng 7,41%/năm. Trong đó, dịch vụ
tăng 7,52%/năm, công nghiệp tăng 8,17%/năm và nông nghiệp tăng 2,68%/năm. Hà Nội đã huy động và sử
dụng hiệu quả các nguồn lực, tập trung đầu tư phát triển và đẩy mạnh xã hội hoá.
Du lịch: Sau 16 năm thực hiện mở rộng địa giới hành chính Thủ đô (2008 – 2024), ngành du lịch đã có những
bước tiến đáng kể, từng bước phấn đấu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của Thủ đô.
Năm 2022, tổng khách du lịch đến Hà Nội đạt 18,7 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế 1,5 triệu lượt (bằng
21,4% mục tiêu năm 2025). Năm 2023, Hà Nội đón 24 triệu lượt khách đến Thủ đô, trong đó khách quốc tế
khoảng 4 triệu lượt, khách nội địa đạt 20 triệu lượt, tăng 27% so với năm 2022.
Năm2024  tổng lượng khách du lịch đến Hà Nội đạt 27,86 triệu lượt khách, tăng 12,7% so với năm 2023. Trong đó gồm 6,35 triệu lượt
khách quốc tế (có 4,47 triệu lượt khách quốc tế có lưu trú) và 21,51 triệu lượt khách nội địa.
Hà Nội được xếp hạng trong nhóm 10 thành phố có tăng trưởng du lịch nhanh nhất thế giới, đứng thứ 15 trong
danh sách 25 điểm đến du lịch phổ biến trên thế giới
Văn hoá, xã hội: Môi trường văn hoá Thủ đô có nhiều chuyển biến tích cực, nếp sống văn minh xã hội được nâng
cao. Hà Nội là địa phương đảm bảo tốt các điều kiện phúc lợi xã hội, phúc lợi văn hoá cho người dân.
Giáo dục và đào tạo: Hà Nội luôn giữ vững vị trí dẫn đầu cả nước về quy mô, mạng lưới trường lớp, chất lượng
giáo dục toàn diện và giáo dục mũi nhọn, 100% giáo viên đạt chuẩn, tỉ lệ trên chuẩn cao.
An ninh và quan hệ đối ngoại: Hà Nội đã triển khai nhiều kế hoạch đảm bảo an ninh, trật tự an toàn xã hội;
quan hệ đối ngoại của Thủ đô ngày càng rộng mở, phong phú. Hà Nội đã có quan hệ hữu nghị và hợp tác với
hơn 100 thủ đô và thành phố lớn trên thế giới.

Các địa điểm du lịch nổi tiếng Hà nội

Văn Miếu Quốc Tử Giám - Trường Đại học
Khung cảnh Hồ Hoàn Kiếm Hà Nội vào buổi sáng
đầu tiên của Việt Nam

Keangnam Hanoi Landmark 72 nổi bật giữa lòng Thủ đô

Chùa Trấn Quốc với kiến trúc đặc sắc

Lăng Bác Hà Nội

Cầu Long Biên Hà Nội

Các trường đại học lớn

Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Thành phố Hà Nội đã phát triển kinh tế, văn hoá toàn diện
và bền vững, xây dựng Thủ đô ngày càng giàu đẹp, văn
minh, hiện đại và đậm đà bản sắc nghìn năm văn hiến,
nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Luyện tập
Câu 1. Sau 1976, Hà Nội gặp khó khăn lớn nhất là:
A. Kinh tế phát triển mạnh mẽ

B. Cơ sở B
hạ tầng yếu kém, đời sống nhân dân thấp

C. Dân số giảm mạnh
D. Thiếu nguồn lao động
Câu 2. Thành tựu tiêu biểu của Hà Nội giai đoạn 1976–1986 là: B
A. Trở thành trung tâm du lịch quốc tế
B. Xây dựng cơ sở công nghiệp, giao thông, văn hóa, giáo dục
C. Tổ chức SEA Games 22
D. Mở rộng hợp tác quốc tế
A
Câu 3. Từ sau 1986, Hà Nội có bước phát triển vượt bậc nhất ở lĩnh vực nào?
A. Kinh tế – văn hóa – xã hội – hạ tầng
B. Quân sự – quốc phòng
C. Nông nghiệp – ngư nghiệp
D. Hàng hải – thương mại quốc tế
Câu 4. Sự kiện quốc tế nào sau đây KHÔNG được tổ chức tại Hà Nội?
D
A.SEA Games 22 (2003)
B. 1000 năm Thăng Long – Hà Nội (2010)
C. Hội nghị APEC
D. SEA Games 30 (2019)
Câu 5. Nhận định nào dưới đây đúng về vai trò của Hà Nội trong hội nhập quốc tế?
A.
C Chỉ là trung tâm du lịch của miền Bắc
B. Không có sự kiện quốc tế nào quan trọng
C. Trung tâm chính trị, văn hóa, kinh tế hàng đầu, là nơi tổ chức nhiều sự kiện lớn
D. Là thành phố công nghiệp duy nhất của cả nước

Câu 6. Việc Hà Nội trở thành trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa hàng đầu
cả nước sau đổi mới phản ánh:
A.
A Vai trò đặc biệt của Hà Nội trong tiến trình hội nhập quốc tế.
B. Chính sách ưu tiên riêng biệt cho Hà Nội của Nhà nước.
C. Hà Nội là thành phố duy nhất có lịch sử lâu đời.
D. Hà Nội có vị trí địa lý thuận lợi hơn các tỉnh thành khác.
Câu 7. Việc Hà Nội trở thành trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa hàng đầu
cả nước sau đổi mới phản ánh:
A. Vai trò đặc biệt của Hà Nội trong tiến trình hội nhập quốc tế.
B Chính sách ưu tiên riêng biệt cho Hà Nội của Nhà nước.
B.
C. Hà Nội là thành phố duy nhất có lịch sử lâu đời.
D. Hà Nội có vị trí địa lý thuận lợi hơn các tỉnh thành khác.
Câu 8. Hà Nội tổ chức thành công nhiều sự kiện quốc tế (SEA Games 22, kỉ
niệm 1000 năm Thăng Long, APEC) đã góp phần khẳng định:
A. Hà Nội có sức hút du lịch lớn nhất Đông Nam Á.
B Uy tín, vị thế của Hà Nội và Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng nâng cao.
B.
C. Hà Nội có điều kiện cơ sở hạ tầng hoàn thiện nhất trong khu vực.
D. Hà Nội không còn gặp khó khăn về kinh tế – xã hội.

Câu 9. Điểm khác biệt cơ bản giữa Hà Nội giai đoạn 1976–1986 và giai đoạn từ 1986 đến nay là:
A. Từ chỗ chỉ tập trung phát triển công nghiệp nặng sang công nghiệp nhẹ.
B.
B Từ tình trạng khó khăn, trì trệ sang đổi mới, phát triển toàn diện.
C. Từ chỗ không có giao lưu quốc tế sang hội nhập toàn cầu hóa.
D. Từ một thành phố nhỏ bé trở thành thủ đô của cả nước.
Câu 10. Nếu không thực hiện đường lối đổi mới từ năm 1986, Hà Nội có thể sẽ:
A. Trở thành một thành phố nhỏ, không phải thủ đô.
B. Vẫn phát triển nhanh chóng nhờ nguồn vốn viện trợ quốc tế.
C Rơi vào tình trạng trì trệ, khó khăn kéo dài, chậm hội nhập quốc tế.
C.
D. Mất vị thế trung tâm chính trị, văn hóa, kinh tế của cả nước.

Vận dụng:
1. Sưu tầm tranh ảnh, hiện vật và giới thiệu về thời bao
cấp ở Hà Nội.
2. Sưu tầm tranh ảnh về những thành tựu đã đạt được
trong quá trình đổi mới từ năm 2008 đến nay.
3. Sưu tầm một bài thơ hoặc kể một câu chuyện về
những tấm gương tiêu biểu thời kì đổi mới ở địa phương
em và chia sẻ trước lớp.

5. Hướng dẫn học ở nhà:
1. Lập bảng thống kê những đặc sản ẩm thực (món ăn, đồ uống) của địa phương nơi em đang sinh
sống theo gợi ý dưới đây:
TT

Tên gọi

Nguyên liệu

Cách chế biến

Cách thưởng thức

1

?

?

?

?

2

?

?

?

?

…

?

?

?

?

2. Sưu tầm những bài ca dao viết về văn hoá ẩm thực của người Hà Nội, sau đó tổng hợp kết quả vào
album về chủ đề ẩm thực Hà Nội.