Bài 3

CỘI NGUỒN YÊU THƯƠNG

Tình yêu thương là câu trả lời cho mọi thứ.
(Ray Brát-bơ-ry)

GIỚI THIỆU BÀI
-Như cây cỏ cần bắt rễ vào đất sẽ xanh tươi, đơm hoa kết
trái, con người sống có cội nguồn yêu thương làm điểm tựa
sẽ hạnh phúc và luôn vững vàng trên hành trình trưởng
thành.
-Đọc hiểu các tác phẩm truyện và một văn bản kết nối về chủ
đề trong bài học này, em sẽ có cơ hội để khám phá và cảm
nhận một cách sâu sắc hơn về những nguồn mạch yêu
thương nuôi dưỡng tâm hồn con người.

ĐỌC

TRI THỨC NGỮ VĂN
-Người kể chuyện:
+Kể theo ngôi thứ nhất (người kể xưng “tôi”).
+Kể theo ngôi thứ ba (người kể giấu mặt).
-Thay đổi kiểu người kể chuyện:
+Trong một truyện kể, nhà văn có thể sử dụng nhiều ngôi kể khác nhau.
+Tác dụng: Thể hiện ý đồ nghệ thuật của tác giả. Mỗi ngôi kể mang đến một cách nhìn
nhận, đánh giá riêng, khiến câu chuyện được soi chiếu từ nhiều chiều, trở nên phong phú,
hấp dẫn, chứa đựng nhiều ý nghĩa.

ĐỌC VĂN BẢN

VỪA NHẮM MẮT VỪA MỞ CỬA SỔ
(Nguyễn Ngọc Thuần)

KHỞI ĐỘNG
Kể tên một số loài hoa em biết. Em có
thể “nhận ra” các loài hoa ấy bằng
những cách nào?
-Hoa mai, hoa đào, hoa cúc, hoa hồng,
tí ngọ, hoa lan…
-Nhận ra nhờ đặc điểm về hình dáng,
màu sắc, mùi hương…
Nhân vật “tôi” trong truyện “Vừa nhắm
mắt vừa cửa sổ” của Nguyễn Ngọc
Thuần nhận biết được các loài hoa
bằng cách nào?

I. ĐỌC HIỂU CHUNG
1. Đọc
-Giọng to, rõ ràng, phù hợp với từng nhân vật.
-Sử dụng chiến lược đọc: theo dõi, suy luận.
-Từ ngữ khó.

2.Tìm hiểu chung
a.Tác giả
-Nguyễn Ngọc Thuần, sinh năm 1972, quê
Bình Thuận.
-Chuyên sáng tác cho trẻ em.
-Văn của ông mang đến một thế giới trong
trẻo, tươi mới, ấm áp, đầy chất thơ. Ở đó, bao
nhiêu sợi tơ của niềm yêu thương, trìu mến
kết nối tâm hồn mỗi chúng ta với thiên nhiên,
con người, cuộc sống.
-Tác phẩm tiêu biểu: “Một thiên nằm mộng”
(2001), “Trên đồi cao chăn bầy thiên sứ”
(2003), “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ”
(2004)…

b.Tác phẩm
-Thể loại:
Truyện ngắn
-Xuất xứ:
Trích chương 5 “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ”
-Ngôi kể:
Ngôi thứ nhất, người kể chuyện xưng “tôi”
-Nhân vật:
+Nhân vật chính: Bố và “tôi”
+Nhân vật phụ: Mẹ, chú Hùng, thằng Tí…

-Bố cục:
+Phần 1: Từ đầu đến “con mắt thần”: Bố dạy “tôi” cách nhắm mắt đoán các loài hoa
trong vườn.
+Phần 2: Còn lại: Bố dạy nhân vật “tôi” cách đón nhận tình cảm, trân trọng thế giới
xung quanh.

-Tóm tắt:
Nhà của nhân vật tôi có một khu vườn rộng. Bố cậu bé
đã giúp cậu nhận biết các loài hoa bằng cách sờ và tập
đoán. Nhân vật tôi đã thuộc làu làu, chạm loài nào đều đoán
tên được loài đó. Khi Tý đem biếu bố những trái ổi to mềm,
cắn rất đã, người bố rất quý trọng chúng gì bố ít khi ăn ổi.
Nhân vật tôi nhận ra đó là vẻ đẹp của món quà mình cho đi
hay mình được nhận. Cậu cũng nhận ra khu vườn, người bố
là món quà to lớn, quý giá của cuộc đời cậu. Sau đó, bố lại
nghĩ ra một trò chơi khác, thay vì chạm thì bây giờ nhân vật
tôi chỉ được ngửi rồi gọi tên. Khi đã thuần thục, bố khen
cậu là người có chiếc mũi tuyệt nhất thế giới. Lúc đó, cậu
nhận ra rằng chính những bông hoa là người đưa đường,
dẫn lối cho cậu trong khu vườn.

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1.Nhân vật “tôi”
a. Những khả năng đặc biệt
Nhân vật “tôi” được bố dạy cho những khả năng đặc biệt nào để nhận ra những bông
hoa trong vườn? Nhờ đâu mà “tôi” có được những khả năng đặc biệt như vậy?
3

1

Ngửi
2

Sờ

4

Nghe

NHỮNG KHẢ NĂNG ĐẶC BIỆT

Có cách “nhìn” đặc biệt
Nhận ra những bông hoa trong vườn không phải bằng
mắt mà bằng cảm giác của đôi bàn tay và bằng cách
ngửi mùi hương của hoa.
(Không bằng thị giác mà bằng xúc giác, khứu giác)
-Từ trong nhà ra ngoài vườn, tôi có thể chạm bất cứ loại
cây nào và nói đúng tên của nó.
-Tôi có thể vừa nhắm vừa đi mà không chạm vào vật gì.
-Tôi nhận diện được tất cả mùi hương của các loài hoa.
-Tôi còn phân biệt cùng một lúc những hoa gì đang nở.

Lắng nghe
âm thanh tài tình
-Bây giờ, khi đang còn
vùi đầu trong mền, tôi
vẫn biết bố đang cách
xa tôi bao nhiêu mét khi
chỉ cần nghe tiếng bước
chân.
-Biết chính xác tiếng
kêu của bạn Tí vang lên
từ bờ sông. (Nhờ đó,
cứu được bạn Tí).

-Chú Hùng phải thốt lên: “Thật không thể tin nổi, cháu có con mắt thần!”.
-Bố nói tôi có cái mũi tuyệt nhất thế giới!

Nhờ đâu mà “tôi” có được những khả năng đặc biệt như thế?
-Nhờ những trải nghiệm tuổi thơ thú vị cùng cha bên khu vườn quen thuộc của
mình.
-Đặc biệt là nhờ luyện tập mà có thể nghe âm thanh và đoán được nó vang lên từ
đâu, ở khoảng cách bao nhiêu.

b.Cảm xúc, suy nghĩ về bố và bạn Tí
Liệt kê những chi tiết tiêu biểu miêu tả cảm xúc, suy nghĩ của “tôi” về bố và bạn
Tí. Những chi tiết đó cho thấy đặc điểm tính cách nào của nhân vật “tôi”?
Những chi tiết tiêu biểu miêu tả cảm xúc, suy nghĩ của “tôi”

Về bố
Yêu quý, gần gũi với bố, đón nhận từng
cử chỉ chăm sóc của bố với lòng biết ơn:
bố làm cho “tôi” chiếc bình tưới xinh
xắn, dạy “tôi” cách cảm nhận về khu
vườn; bố là món quà “bự” nhất của
“tôi”,...

Về bạn Tí
Coi Tí là người bạn thân nhất, sẵn sàng
chia sẻ với bạn bí mật ngọt ngào, hạnh
phúc của hai bố con; thấy tên bạn Tí đẹp
và hay hơn mọi âm thanh, thích gọi bạn để
được nghe cái tên ấy vang lên,...

Tính cách: nhạy cảm, tinh tế, biết yêu thương…

c. Những “bí mật” phát hiện được khi “vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ”
Khi “vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ”, nhân vật tôi đã phát hiện được những “bí mật” gì?
Theo em, những “bí mật” ấy mang lại điều gì cho cuộc sống hằng ngày của nhân vật?
-Đọc đoạn “Bạn hãy tưởng tượng” đến hết.
- Khi “vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ”, nhân vật “tôi” “Chợt hiểu khu vườn nói gì.”:
không chỉ thấy những bông hoa thơm hơn mà còn “nhìn” thấy nguyên cả khu vuờn, cả
bông hồng ngay trong đêm tối,...
-Những “bí mật” ấy đã mang lại cho tôi: niềm vui, hạnh phúc; làm giàu có tâm hồn; biết
nâng niu vẻ đẹp của thế giới tự nhiên…
Câu văn “Những bông hoa chính là người đưa đường!”, tác giả muốn gửi đến thông điệp
gì?
Hãy dùng tất cả các giác quan, hãy mở cánh cửa tâm hồn mình để cảm nhận, yêu thương
và thấu hiểu vẻ đẹp của con người và thiên nhiên.
Thiên nhiên là người bạn gần gũi, thân thiết của chúng ta; thiên nhiên cũng có tiếng nói
riêng. Để cảm nhận điều đó thì chúng ta cần sống chan hoà với thiên nhiên, biết lắng
nghe, kết nối tiếng nói yêu thương với người bạn thiên nhiên.

2. Nhân vật người bố
Nhân vật người bố chủ yếu được miêu tả qua lời kể của nhân vật nào? Việc lựa
chon người kể chuyện như vậy có tác dụng gì?
-Được miêu tả qua lời kể của nhân vật đứa con (cậu bé Dũng) – ngôi thứ nhất,
xưng “tôi”.
-Tác dụng: Việc lựa chọn người kể chuyện trong đoạn trích vừa có tác dụng miêu
tả tính cách của nhân vật người bố vừa thể hiện được tình cảm của nhân vật
“tôi”.

Tìm các chi tiết về người bố. Qua đó, tính cách của người như thế nào?
CÁC CHI TIẾT VỀ BỐ:
- Kiên nhẫn dạy con cách cảm nhận về vẻ đẹp và sự sống trong khu
vườn; gần gũi, chia sẻ nhiều cảm xúc, suy nghĩ với con như một
người bạn thân thiết; coi con là “món qua” quý giá nhất của cuộc
đời…
- Yêu thương Tí, trân trọng đón nhận món quà đơn sơ của Tí...
- Thích trồng hoa, luôn chăm sóc và biết lắng nghe “tiếng nói” của
khu vườn, nhịp sống của thiên nhiên...
TÍNH CÁCH CỦA BỐ:

Một người rất yêu thương, luôn quan tâm, gần gũi với con; có
tâm hồn phong phú, sâu sắc; có trái tim nhân hậu.

3. Suy nghĩ về những món quà
Em có đồng tình với những điều nhân vật người bố nói về các
“món quà” không? Vì sao?
Đoạn trích: “Thằng Tí hay đem cho bố… Ôi cái món quà này bự
quá!”.
- Món quà “những trái ổi” của thằng Tí biếu bố “cắn vào rất đã”.
- Một nụ hôn cũng là một món quà sang trọng.
- Một giấc ngủ của tôi, cả con người tôi đều là món quà của bố.
- Khu vườn là món quà bất tận của tôi…
-> Người bố đã đón nhận, trân trọng món quà và người mến tặng.
=> Vẻ đẹp của món quà không nằm ở giá trị vật chất mà ở chỗ biết
cách trao tặng và đón nhận; thể hiện con người của chúng ta – tình
cảm yêu thương chân thành.
=> Thông điệp giàu giá trị nhân văn được gửi gắm trong quan
niệm về món quà.

III. TỔNG KẾT
1.Nội dung:
-Truyện kể về những trò chơi của người bố và đứa con. Qua đó,
người cha đã dạy cho đứa con cách yêu thương, trân trọng thiên
nhiên và nâng niu những món quà từ cuộc sống.
-Hãy cảm nhận thế giới xung quanh bằng tất cả các giác quan, kể
cả tâm hồn và tình yêu thương, ta sẽ phát hiện được những vẻ đẹp,
những giá trị từ những điều bình dị nhất.
2.Nghệ thuật:
-Người kể chuyện ngôi thứ nhất.
-Tính cách nhân vật được thể hiện qua cử chỉ, hành động, lời nói,
cảm xúc, ý nghĩ…
-Ngôn ngữ kể chuyện tự nhiên, gần gũi, giàu cảm xúc.

VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC
Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) về một “món quà” em đặc biệt yêu thích.
Yêu cầu:
-Hình thức: Đoạn văn lùi đầu dòng, dung lượng 5 đến 7 câu.
-Nội dung: Về “món quà” em đặc biệt yêu thích.

+Đó là món quà của ai?
+Em nhận được khi nào?
+Điều gì khiến em đặc biệt yêu thích món quà đó?
+ Món quà đó có ý nghĩa như thế nào đối với em?

Bài tham khảo số 1:
“Món quà” mà em đặc biệt yêu thích chính là nụ cười của mẹ. Khi em cất
tiếng khóc chào đời, mẹ đã nở nụ cười hạnh phúc, dường như mọi đau đớn đã xua tan.
Khi em chập chững biết đi, mẹ vui sướng khôn nguôi. Nhất là khi em được điểm tốt, mẹ
nở một nụ cười hiền hậu, không ngừng động viên em học hành. Khi em biết giúp đỡ mẹ
làm việc nhà, nụ cười ấy lại thường trực trên môi. Được nhìn thấy nụ cười của mẹ chính
là niềm hạnh phúc của em.

Bài tham khảo số 2:

Món Quà Vô Giá: Chiếc Vòng Tay Bé Nhỏ Từ Bà
Trong cuộc đời, có vô vàn món quà ta nhận được, nhưng có lẽ, món quà mà tôi
yêu thích nhất chính là chiếc vòng tay bạc bé nhỏ mà bà đã tặng tôi vào sinh nhật lần thứ
bảy. Chiếc vòng không quá cầu kỳ, chỉ là một sợi dây mảnh mai đính kèm một mặt hình
trái tim nhỏ xinh, khắc lên đó hai chữ "Yêu Bà". Dù đã cũ đi nhiều, màu bạc không còn
sáng bóng như xưa, nhưng với tôi, nó là cả một kho báu.
Mỗi khi ngắm nhìn chiếc vòng, tôi lại nhớ về những câu chuyện bà kể, nhớ về những lần
bà ân cần vuốt ve mái tóc tôi và nhớ cả mùi hương dịu dàng từ bà. Chiếc vòng tay ấy
không chỉ là một vật kỷ niệm, mà nó còn là biểu tượng cho tình yêu thương vô bờ bến, là
sợi dây vô hình kết nối tôi với bà dù bà đã đi xa. Đeo chiếc vòng trên tay, tôi cảm thấy
như bà vẫn luôn ở bên cạnh, dõi theo và che chở cho tôi trên mỗi bước đường đời.
Chiếc vòng tay ấy đã theo tôi suốt bao năm tháng, chứng kiến những buồn vui, những
trưởng thành của tôi. Nó nhắc nhở tôi về nguồn cội, về những giá trị yêu thương mà bà đã
vun đắp. Đối với tôi, chiếc vòng tay bé nhỏ ấy còn quý giá hơn bất kỳ món quà đắt tiền
nào, bởi nó chứa đựng cả một bầu trời kỷ niệm và tình thương của bà

Bài tham khảo số 3:
Món quà mà em yêu thích nhất là chiếc cặp sách mẹ tặng vào đầu năm học mới.
Cặp có màu xanh dương, có nhiều ngăn nhỏ để em đựng sách vở và dụng cụ học tập. Mỗi
lần đeo cặp đi học, em cảm thấy rất vui và hãnh diện. Đó không chỉ là món quà hữu ích
mà còn chứa đựng tình yêu thương, sự quan tâm của mẹ dành cho em. Em luôn cố gắng
giữ gìn chiếc cặp thật cẩn thận để dùng được lâu. Mỗi khi nhìn thấy cặp, em lại nhớ đến
niềm mong smỏi của mẹ muốn em học thật giỏi. Đây là món quà ý nghĩa nhất đối với em