“

Thực hành
tiếng Việt
( tt)

”

Hoạt động
mở đầu

Hoạt động mở đầu
Em hãy kể tên của các
bạn trong lớp có chứa
yếu tố Hán Việt ?

Ôn lại lí thuyết
Hãy nêu một số yếu
tố Hán Việt thông
dụng mà em đã hoc ở
tiết trước ?

Lý thuyết
Nghĩa của một số yếu tố Hán Việt thông dụng
và nghĩa của những từ có yếu tố Hán Việt: 
+ Quốc
+ Gia
+ Biến
+ Hội
+ Hữu
+ Hóa

Lý thuyết
1

2
Gia (1) nhà;
Gia (2) tăng thêm

Quốc: nước

4
Hội: họp lại,
tụ lại, hợp lại

3

5
Hữu: có

Biến: (1) thay đổi;
(2) biến cố, tai họa

6
Hóa: biến đổi

Lý thuyết
Các yếu tố Hán Việt thông
dụng này có thể kết hợp
với nhau, hoặc kết hợp với
các yếu tố khác để tạo
thành từ Hán Việt

01

Quốc biến (quốc: nước; biến: biến
cố, tai họa): tai họa, biến cố xảy ra
trong nước.

02

Gia biến (gia: nhà; biến: biến cố, tai
họa): tai họa, biến cố xảy ra trong gia
đình.

03

Biến hóa (biến: thay đổi; hóa: biến
đổi): biến đổi thành thứ khác.

I. Lý thuyết
Bên cạnh các từ Hán Việt có một
nghĩa duy nhất như quốc gia,
quốc biến, gia biến, còn có các từ
Hán Việt có hai hay nhiều nghĩa
khác nhau.

Chẳng hạn từ biến sắc (biến: thay đổi;
sắc: màu) có hai nghĩa là: (1) thay đổi
màu sắc (ví dụ: Con tắc kè hoa có khả
năng biến sắc theo cảnh vật), (2) đổi sắc
mặt đột ngột ( ví dụ: Mặt nó biến sắc).

Hoạt động
luyện tập

II. Luyện tập

Hs làm bài tập 2 theo PHT số 1,
(Thảo luận nhóm đôi ).

2. Bài tập 2
STT Yếu tố Hán việt Từ ghép Hán Việt
1

quốc kì

quốc (nước)

quốc ca
2

gia đình

gia (nhà)

gia truyền
3
4
5

6

7

8

gia

gia vị

(tăng thêm)

gia tăng

biến

nguy biến

(tai họa)

biến cố

biến

biến hình

(thay đối)

bất biến

hội

hội thao

(họp lại)

hội tụ

hữu

hữu hình

(có)

hữu ích

hóa

cảm hóa

(thay

đổi,

biến

chuyển hóa

Giải nghĩa

2. Bài tập 2
STT Yếu tố Hán việt Từ ghép Hán Việt
1

quốc kì

quốc (nước)

quốc ca
2

3
4
5

6

7

8

gia đình

gia (nhà)

Giải nghĩa
là lá cờ tượng trưng cho một đất nước

là bài hát chính thức của một nước
là tập hợp những người gắn bó với nhau do quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc do quan hệ nuôi dưỡng làm phát sinh các nghĩa vụ
và quyền giữa họ với nhau theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình

gia truyền

là truyền đời này sang đời kia trong gia đình

gia

gia vị

là thêm vào món ăn các loại thực phẩm, thực vật chứa tinh dầu tạo mùi thơm hoặc các hợp chất hóa học

(tăng thêm)

gia tăng

là nâng cao lên, thêm vào

biến

nguy biến

là sự việc không may xảy ra tới thình lình, có thể gây tai họa

(tai họa)

biến cố

là sự kiện xảy ra gây ảnh hưởng lớn và có tác động mạnh đến đời sống xã hội, cá nhân.

biến

biến hình

là biến hóa hoặc thay đổi hình dạng

(thay đối)

bất biến

là không thay đổi

hội

hội thao

(họp lại)

là cuộc gặp mặt của một nhóm người có cùng một mối quan tâm chung tại một địa điểm và thời gian đã định trước để tranh luận
về nội dung quan tâm

hội tụ

là gặp nhau cùng một thời điểm

hữu

hữu hình

là những sự vật, hiện tượng có thể nhìn thấy được như bút, thước, quần áo...

(có)

hữu ích

là có ích lợi

hóa

cảm hóa

là làm xúc động người khác, khiến cho họ thay đổi, bỏ ác theo thiện

(thay

đổi,

biến

là biến đổi sang dạng hoặc hình thái khác

3. Bài tập 3

Đặt câu với 3 từ Hán Việt
ở bài tập 2 (Hs làm việc
cá nhân)

3. Bài tập 3
01
02
03

Để món ăn thêm ngon thì người nấu cần thêm gia vị.

Ủy ban xã Mỹ Lệ đang tổ chức đại hội thể dục
thể thao.
Gia đình hạnh phúc là các thành viên luôn yêu
thương nhau, chia sẽ công việc cho nhau.

4. Bài tập 4

Nhiệm vụ

tôn
“
ừ
t
y
a
h
t
u
au, nế
hì ý
t
Trong câu s
”
i
ợ
g
n
n
e
từ “kh
đổi
vinh” bằng
y
a
h
t
ó
c
c âu
nghĩa của
ng từ
ù
d
h
c
á
c
,
o em
không? The
Vì sao?
?
n
ơ
h
y
a
h
nào

4. Bài tập 4
Để tôn vinh trí tuệ dân gian, người kể
chuyện đã xếp đặt tình huống để cho người
ra câu đố ở vị trí sứ giả nước ngoài, thậm
chí là một nước lớn hơn đang “lăm le muốn
chiếm bờ cõi nước ta”, mà nếu không trả lời
được thì nước ta sẽ phải “thừa nhận sự thua
kém và sự thần phục của mình đối với nước
làng giếng”.
( Theo Trần Thị An, Em bé thông minh- nhân
vật kết tinh trí tuệ dân gian)

4. Bài tập 4

Nếu thay từ “tôn vinh” bằng từ
“khen ngợi” thì ý nghĩa của câu
sẽ thay đổi. Từ “khen ngợi” thể
hiện sự công nhận còn từ “tôn
vinh” là tôn lên một vị trí, danh
hiệu cao quý

Ở trường hợp này, trí tuệ dân gian là
một phẩm chất, năng lực đặc biệt, nó
đáng được tôn vinh chứ không phải
được công nhận. Vì vậy, cách dùng từ
“tôn vinh” phù hợp hơn.

Hoạt động
vận dụng

Hoạt động vận dụng

Viết một đoạn văn (khoảng 5-7 câu)
chia sẻ về một nhân vật văn học để
lại trong em nhiều ấn tượng, trong
đó có sử dụng ít nhất 2 từ Hán Việt

Hoạt động vận dụng
Trong những nhân vật mà em biết, em thích nhất là
nhân vật Kiều Phương trong văn bản "Bức tranh của em
gái tôi". Ở nhân vật Kiều Phương nổi bật lên những nét
tính cách và phẩm chất đáng quý: hồn nhiên, hiếu động,
đam mê hội họa, có tình cảm trong sáng và lòng nhân
hậu. Khi bị anh đặt tên cho là Mèo cô bé không những
không giận mà còn hồn nhiên chấp nhận và còn dùng
biệt danh ấy để xưng hô với bạn bè. Bị anh la mắng thì
Mèo vênh mặt. Mặc dù tài năng được đánh giá cao và
được mọi người quan tâm cô bé Kiều Phương không hề
đánh mất đi sự hồn nhiên trong sáng của tuổi thơ. Cô vẫn
dành cho anh trai mình những tình cảm thật tốt đẹp, thể
hiện ở bức tranh. Khi dự thi trở về, trước thái độ lạnh
nhạt của anh trai, Mèo vẫn hồn nhiên kêu anh cùng nhận
giải.

Làm lại tất cả các
bài tập.
Chuẩn bị bài viết