DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HÓA
Ở ĐỘNG VẬT

Ôn tập
Hô hấp ở thực vật

ĐÚNG HAY SAI?

dao động từ

ĐÚNG

SAI

ĐÚNG

SAI

ĐÚNG

SAI

ĐÚNG

SAI

CÓ BAO GIỜ BẠN THẮC MẮC
SAU KHI THỨC ĂN ĐƯỢC CON
NGƯỜI TIÊU THỤ, CHÚNG SẼ
BIẾN ĐỔI NHƯ THẾ NÀO
TRONG CƠ THỂ KHÔNG?

I. KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH DINH DƯỠNG

NỘI DUNG

II. CÁC HÌNH THỨC TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT

III. CHĂM SÓC VÀ BẢO VỆ HỆ TIÊU HÓA

Ch1: vì sao nói động vật là sinh vật dị
dưỡng

Ch2: quá trình dinh dưỡng ở động vật gồm
mấy giai đoạn?

I. KHÁI QUÁT
VỀ QUÁ TRÌNH DINH
DƯỠNG

1. LẤY THỨC ĂN

2. TIÊU HÓA THỨC ĂN

QUÁ TRÌNH
DINH
DƯỠNG GỒM
5 GIAI ĐOẠN

3. HẤP THU

4. ĐỒNG HÓA

5. THẢI CHẤT CẶN BÃ

I. KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH DINH DƯỠNG
1. Lấy thức ăn
ĂN THỨC ĂN RẮN
KÍCH CỠ KHÁC NHAU
Các loài động vật lấy thức
ăn kiểu này thể hiện rất đa
dạng phương thức lấy thức
ăn khác nhau

ĂN LỌC
Là kiểu lọc nước qua bộ
phận chuyên hóa để lấy
thức ăn

ĂN HÚT
Thức ăn được lấy bằng
cách hút dịch lỏng từ
cơ thể động/ thực vật

I. KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH DINH DƯỠNG
2. Tiêu hóa thức ăn
Tiêu hóa là quá trình biến đổi các
chất dinh dưỡng có kích thước lớn,
cấu tạo phức tạp thành các phân tử
nhỏ, đơn giản mà cơ thể có thể hấp
thụ được.

I. KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH DINH DƯỠNG
3. Hấp thu
Là quá trình các chất dinh
dưỡng từ cơ qun tiêu hóa di
chuyển vào cơ thể.

I. KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH DINH DƯỠNG

4. Đồng hóa

Chất dinh dưỡng đã được hấp thụ sẽ được vận
chuyển đến các tế bào của cơ thể và được đồng
hóa thành chất hữu cơ phức tạp, tạo nên cấu
trúc mô, cơ quan của cơ thể, tích lũy năng lượng
cần thiết cho hoạt động sống.

I. KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH DINH DƯỠNG

5. Thải chất cặn bã
Thức ăn không tiêu hóa được và không hấp thu
bị thải ra khỏi cơ thể dưới dạng phân

- Động vật là các sinh vật dị dưỡng, chúng chỉ có thể tồn tại và phát triển nhờ lấy các chất dinh
dưỡng từ bên ngoài dưới dạng thức ăn.
- Quá trình dinh dưỡng gồm 5 giai đoạn:
- Lấy thức ăn: lọc, hút, ăn nhai.
- Tiêu hóa thức ăn: biến đổi thức ăn lớn thành đơn giản.
- Hấp thụ: chất dinh dưỡng vào cơ thể
- Đồng hóa: hệ tuần hoàn vận chuyển các chất dinh dưỡng đến tế bào
- Quá trình đào thải: đào thải dưới dạng phân

II. CÁC HÌNH THỨC TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT
Có mấy hình thức tiêu hóa thức ăn ở động vật?
Phân biệt các hình thức tiêu hóa đó?

Có 2 hình thức tiêu hóa thức ăn ở ĐV:
- Tiêu hóa nội bào: là tiêu hóa thức ăn ở bên trong tế bào.
- Tiêu hóa ngoại bào: là tiêu hóa thức ăn ở bên ngoài tế bào (tiêu hóa ở trong túi tiêu hóa hoặc trong
ống tiêu hóa).

II. CÁC HÌNH THỨC TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT
1. Tiêu hóa ở động vật chưa có hệ tiêu hóa
Ch3: quan
sát hình 8.1
hãy trình
bày hình
thức tiêu
hóa ở bọt
biển

II. CÁC HÌNH THỨC TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT
2. Tiêu hóa ở động vật có túi tiêu hóa
Ch4. quan sát hình 8.2
hãy trình bày hình thức
tiêu hóa ở thủy tức

II. CÁC HÌNH THỨC TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT
3. Tiêu hóa ở động vật có ống tiêu hóa

Ch5. quan
sát hình
8.3 hãy
trình bày
hình thức
tiêu hóa ở
bò?

Đại diện

Cấu tạo cơ
quan tiêu
hóa
Hình thức
tiêu hóa
Quá trình
tiêu hóa

Động vật chưa có hệ tiêu
hóa

Động vật có túi tiêu hóa

Động vật có ống tiêu hóa

Trùng biến hình, trùng roi,
động vật thuộc ngành Thân
lỗ,…
Chưa có cơ quan tiêu hóa

Ruột khoang, giun dẹp.

Nội bào

Ngoại bào, nội bào

- Động vật không có xương
sống và động vật có xương
sống
Hình ống, gồm nhiều bộ phận:
miệng, hầu, thực quản, dạ dày,
ruột, hậu môn (có 2 lỗ thông ra
bên ngoài)
Ngoại bào

Thức ăn → không bào tiêu
hóa + lysosome → chất dinh
dưỡng đơn giản được hấp
thụ, còn chất cặn bã thải ra
ngoài.

- Enzim từ TB tuyến tiết vào
túi
- Tiêu hóa phân hủy thức ăn
→ các mẫu nhỏ (tiêu hóa
ngoại bào), các mẫu nhỏ
được hấp thụ vào tế bào để
tiêu hóa tiếp tục (tiêu hóa nội
bào)

- Hình túi, được tạo thành từ
nhiều tế bào (có 1 lỗ thông ra
bên ngoài).

Thức ăn đi qua ống tiêu hóa
được biến đổi cơ học và hóa học
(tiêu hóa sinh học ở động vật
nhai lại) → những chất đơn
giản và được hấp thụ vào máu.

III. CHĂM SÓC
VÀ BẢO VỆ HỆ TIÊU HÓA

1. VAI TRÒ CỦA THỰC PHẨM SẠCH
Ch 7: giải thích vai trò thực phẩm sạch đới với con người?

- Đảm bảo an toàn, không gây ngộ
độc hay gây ra các hậu quả khi
sử dụng.
- Cung cấp chất dinh dưỡng cần
thiết cho cơ thể
- Giảm thiểu bệnh tật

2. XÂY DỰNG CHẾ ĐỘ ĂN HỢP LÝ

Nhu cầu năng lượng của mỗi
người rất khác nhau và phụ
thuộc vào nhiều yếu tố như
trạng thái sinh lý, độ tuổi, giới
tính,… Cần chú ý cung cấp đủ
năng lượng để duy trì hoạt
động sống. Ngoài ra cần chú ý
cung cấp đủ chất và khối
lượng chất dinh dưỡng.

2. XÂY DỰNG CHẾ ĐỘ ĂN HỢP LÝ

-

Ăn theo nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể và phù hợp với từng đối tượng
Chế độ ăn phải đáp ứng đầy đủ chất dinh dưỡng cần thiết
Các chất dinh dưỡng cần thiết ở tỉ lệ cân đối, thích hợp
Phù hợp với điều kiện kinh tế của từng gia đình và thực tế địa phương
Thức ăn đảm bảo sạch, không gây bệnh

Cần áp dụng chế độ ăn uống như thế nào để đảm
bảo đủ chất dinh dưỡng cho cơ thể? Giải thích.
Chế độ dinh dưỡng phụ thuộc vào nhiều
yếu tố như tình trạng sinh ly, độ tuổi, giới
tính, tính chất lao động hằng ngày,…
Vì vậy nếu muốn áp dụng chế độ ăn uống
để đảm bảo đủ chất dinh dưỡng cho cơ
thể cần phải xác định đúng đối tượng đó
thuộc tình trạng sinh lý, độ tuổi, giới tính,..
Như thế nào để có chế độ ăn uống hợp lí
theo nhu cầu và cân bằng được đủ chất,
đủ lượng theo tháp năng lượng.

3. CÁC BỆNH VỀ TIÊU HÓA VÀ
CÁCH PHÒNG TRÁNH
TIÊU CHẢY

VIÊM LOÉT DẠ DÀY

GIUN ĐƯỜNG TIÊU HÓA

1. Thực phẩm sạch là thực phẩm cung cấp chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể mà không chứa chất
độc hại, tạp chất, vi sinh vật gây bệnh, đảm bảo an toàn, tốt cho sức khỏe con người.
2. Chế độ ăn hợp lí là chế độ ăn cân bằng nhằm cung cấp những dưỡng chất cần thiết để có được
sức khỏe tốt, có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sức khỏe con người và phòng chống các loại
bệnh tật.
3. Cách phòng tránh bệnh đường tiêu hóa.
- Có nhiều nguyên nhân khác nhau như vi sinh vật gây bệnh, các chất độc hại trong thức ăn, đồ uống
và ăn không đúng cách là nguyên nhân gây bệnh cho hệ tiêu hóa. Cần phải hình thành thói quen ăn
uống hợp vệ sinh, khẩu phần ăn hợp lí, ăn uống đúng cách và vệ sinh răng miệng để phòng các bệnh
về đường tiêu hóa.

TÓM TẮT BÀI HỌC

 Quá trình dinh dưỡng gồm: lấy thức ăn, tiêu hoá, hấp thụ,
đồng hoá và đào thải các chất.
 Tiêu hoá nội bào là quá trình biến đổi thức ăn xảy ra bên
trong tế bào, tiêu hoả ngoại bào là quá trình biến đổi thức
ăn xảy ra bên ngoài tế bào.
o Ở động vật chưa có cơ quan tiêu hoá, thức ăn được tiêu
hoá nội bào.
o Ở động vật có túi tiêu hoá, thức ăn được tiêu hoá ngoại
bào kết hợp với tiêu hoá nội bào.
o Ở động vật có ống tiêu hoá, thức ăn được tiêu hoá ngoại
bào.

TÓM TẮT BÀI HỌC






Thực phẩm sạch là thực phẩm không chứa chất độc hại, tạp chất, vi
sinh vật gây bệnh, đảm bảo an toàn, tốt cho sức khoẻ con người.
Thực phẩm sạch cung cấp chất dinh dưỡng quan trọng, cần thiết cho
cơ thể, giúp cơ thể phát triển, tăng sức đề kháng, tránh bệnh tật.
Nhu cầu dinh dưỡng của từng người không giống nhau, tuỳ thuộc
vào giới tính, lứa tuổi và trạng thái sinh lí của cơ thể. Cần xây dựng
chế độ ăn hợp lí để đảm bảo cho cơ thể sinh trưởng, phát triển và
hoạt động bình thường.
Có nhiều tác nhân khác nhau như vi sinh vật gây bệnh, các chất độc
hại trong thức ăn, đồ uống và ăn không đúng cách là nguyên nhân
gây bệnh cho hệ tiêu hoá. Cần phải hình thành thói quen ăn uống
hợp vệ sinh, khẩu phần ăn hợp lí, ăn uống đúng cách và vệ sinh răng
miệng để phòng các bệnh về tiêu hoá.

ÔN
TẬP
1

2

3

4

5

6

7

8

9

1
0

1
1

1
2

1
3

1
4

1
5

1
6

1
7

1
8

1
9

2
0

2
1

2
2

2
3

2
4

2
5

2
6

2
7

2
8

2
9

3
0

front

CÂU SỐ 1

Đâu không phải là một trong những giải đoạn của quá
trình dinh dưỡng ở người:
A.

Nghiền nát thức ăn

B.

Tiêu hóa thức ăn

C.

Hấp thụ chất dinh dưỡng

D.

Thải chất cặn bã

A

ĐÁP ÁN:

flip

1

2

3

4

5

6

7

8

9

1
0

1
1

1
2

1
3

1
4

1
5

1
6

1
7

1
8

1
9

2
0

2
1

2
2

2
3

2
4

2
5

2
6

2
7

2
8

2
9

3
0

front

CÂU SỐ 2

Trong quá trình dinh dưỡng của người gồm:
A.

3 giai đoạn

B.

4 giai đoạn

C.

5 giai đoạn

D.

6 giai đoạn

B

ĐÁP ÁN:

flip

1

2

3

4

5

6

7

8

9

1
0

1
1

1
2

1
3

1
4

1
5

1
6

1
7

1
8

1
9

2
0

2
1

2
2

2
3

2
4

2
5

2
6

2
7

2
8

2
9

3
0

front

CÂU SỐ 3

Động vật là những sinh vật dị dưỡng, sử dụng các sinh vật
khác để:
A. Bù đắp các chất khoáng còn thiếu
B. Đồng hóa và thải chất cặn bã

D

ĐÁP ÁN:

C. Tiêu hóa

D. Làm thức ăn và tạo nguồn năng lượng cần thiết cho cơ thể
sống

flip

1

2

3

4

5

6

7

8

9

1
0

1
1

1
2

1
3

1
4

1
5

1
6

1
7

1
8

1
9

2
0

2
1

2
2

2
3

2
4

2
5

2
6

2
7

2
8

2
9

3
0

front

CÂU SỐ 4

Ở động vật, các hình thức tiêu hóa chính là:
A. Tiêu hóa nội bào và tiêu hóa ngoại bào
B. Tiêu hóa một phần và tiêu hóa bán phần

A

ĐÁP ÁN:

C. Tiêu hóa dị dưỡng và tiêu hóa tự dưỡng

D. Tiêu hóa toàn bộ và tiêu hóa theo thời gian

flip

1

2

3

4

5

6

7

8

9

1
0

1
1

1
2

1
3

1
4

1
5

1
6

1
7

1
8

1
9

2
0

2
1

2
2

2
3

2
4

2
5

2
6

2
7

2
8

2
9

3
0

front

CÂU SỐ 5

Trùng biến hình tiêu hóa thức ăn bằng:
A.

Hormone

B.

Acid

C.

Tế bào chất xé nhỏ con mồi

D.

Enzyme thủy phân

D

ĐÁP ÁN:

flip
1

2

3

4

5

6

7

8

9

1
0

1
1

1
2

1
3

1
4

1
5

1
6

1
7

1
8

1
9

2
0

2
1

2
2

2
3

2
4

2
5

2
6

2
7

2
8

2
9

3
0

front

CÂU SỐ 6

Điều không đúng với sự tiêu hóa thức ăn trong các bộ phận
của ống tiêu hóa ở người là:
A. Ở dạ dày có tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học
B. Ở miệng có tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học
C. Ở ruột già có tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học
D. Ở ruột non có tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học

flip

1

2

3

4

5

6

7

8

9

1
0

1
1

1
6

1
7

1
8

1
9

2
0

2
1

2
2

2
3

2
4

2
5

2
6

1
2

1
3

ĐÁP
ÁN:
2
2
7

8

C

1
4

1
5

2
9

3
0

front

CÂU SỐ 7

Động vật có ống tiêu hóa là:
A.

Ruột khoang

B.

Giun dẹp

C.

Trùng biến hình

D.

Động vật có xương sống

flip
1

2

3

4

5

6

7

8

9

1
0

1
1

1
6

1
7

1
8

1
9

2
0

2
1

2
2

2
3

2
4

2
5

2
6

1
2

1
3

ĐÁP
ÁN:
2
2
7

8

D

1
4

1
5

2
9

3
0

front

CÂU SỐ 8

Các hạt thức ăn trong thủy tức sẽ được:
A.

Tiêu hóa trong không bào

B.

Tiêu hóa trong ti thể

C.

Tiêu hóa trong bọc thức ăn

D.

Tiêu hóa trong nhân

flip
1

2

3

4

5

6

7

8

9

1
0

1
1

1
6

1
7

1
8

1
9

2
0

2
1

2
2

2
3

2
4

2
5

2
6

1
2

1
3

ĐÁP
ÁN:
2
2
7

8

A

1
4

1
5

2
9

3
0

front

CÂU SỐ 9

Nguyên nhân gây bệnh tiêu hóa:
A.

Vi sinh vật, nấm, thuốc quá liều

B.

Hóa chất độc hại trong thực phẩm, vi sinh vật, nấm,…

C.

Chỉ có thể là do vi sinh vật

D.

Chỉ có thể là do virus và nấm

flip
1

2

3

4

5

6

7

8

9

1
0

1
1

1
6

1
7

1
8

1
9

2
0

2
1

2
2

2
3

2
4

2
5

2
6

1
2

1
3

ĐÁP
ÁN:
2
2
7

8

B

1
4

1
5

2
9

3
0