BÀI

35

NHIỄM SẮC THỂ VÀ BỘ
NHIỄM SẮC THỂ (tt)

I. NHIỄM SẮC THỂ
2. Nhiễm sắc thể thường và nhiễm sắc thể giới tính

Nhiễm sắc thể thường là NST có số lượng hình thái giống nhau ở cả giới đực và giới cái. Nhiễm sắc thể giới tính là
nhiễm sắc thể khác nhau về số lượng hoặc hình thái giữa giới đực và giới cái, tham gia vào việc quyết định giới tính
Hỉnh 35.3a: cặp NST giới tính số 23 (XY)
Hình 35.3b: cặp NST giới tính số 23 (XX)
Vì trong tế bào chỉ chứa một cặp NST có thể tương đồng (XX)
hoặc không tương đồng (XY)

Tùy thuộc từng loài, Số lượng nhiễm sắc thể giới tính có thể giống nhau (đều gồm 1 cặp) hoặc khác nhau (một
giới chứa 1 cặp, 1 giới chỉ có 1 chiếc).

Trong nhân tế bào sinh dưỡng, các NST tồn tại
thành từng cặp, mỗi cặp gồm hai chiếc giống
nhau về hình dạng, kích thước và cấu trúc gọi là
cặp NST tương đồng.

Cặp nhiễm sắc thể tương
đồng

XY

XX
Ruồi giấm

II- BỘ NHIỄM SẮC THỂ

Hãy quan sát hình ảnh và cho biết
số lượng
cóbộ
trong
một tế
ThếNST
nào là
NST?
bào của con người và ruồi giấm?

Có 8 NST trong tế bào

Có 46 NST trong tế bào

 Hãy quan sát hình ảnh và
cho biết, ở tế bào sinh
dưỡng (xoma) và tế bào sinh
dục (giao tử), bộ NST khác
nhau như thế nào?

+ Tế bào sinh dưỡng chứa bộ NST
lưỡng bội (các NST tồn tại thành từng
cặp tương đồng)
+ Tế bào sinh dục (giao tử): chứa bộ
NST đơn bội (các NST tồn tại đơn lẻ)

? Thế nào là bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội và bộ nhiễm sắc thể đơn bội?
- Bộ NST chứa hai NST của mỗi cặp
NST tương đồng gọi là bộ NST lưỡng
bội, kí hiệu là 2n.

- Bộ NST chứa một NST của mỗi cặp
NST tương đồng gọi là bộ NST đơn bội
(kí hiệu là n)

Số lượng: Loài Mang Trung Quốc (46NST) có bộ nhiễm
sắc thể chứa nhiều nhiễm sắc thể hơn loài Mang Ấn Độ
(7 NST)
Hình thái: NST của hai loài mang khác nhau về hình thái

STT
1
2
3
4
5
6
7
8

Loài
Người (Homo sapiens)
Ruồi giấm (Drosophila melanogaster)
Lúa (Oryza sativa)
Đậu hà lan (Pisum sativum)
Ngô (Zea mays)
Gà
Tinh tinh
Bắp cải

Bộ nhiễm sắc thể
2n
n
46
23
4
8?
?
12
24
14
?
7
20
?
10
78
?
39
24
48
?
9
18?

Nghiên cứu bộ nhiễm sắc thể của
một loài có ý nghĩa gì?

- Tìm hiểu về sự di truyền, sự rối loạn di
truyền trong quá trình phát triển cá thể, phát
sinh chủng loại liên quan tới nhiễm sắc thể.
- Đem đến nhiều ứng dụng trong nghiên cứu
và các lĩnh vực khác của đời sống

LUYỆN TẬP
1. Dựa vào thông tin nào có thể nhận biết được sự khác biệt về bộ NST giữa các loài?
2. Bộ NST của cà chua (2n=24) và lúa (2n=24). Đúng hay sai khi nói rằng cà chua và lúa
nước cùng có chung một bộ NST? Giải thích?
Trả lời:
1. Thông tin có thể nhận biết được sự khác biệt về bộ NST giữa các loài là: số
lượng, hình dạng và cấu trúc của NST.
2.
- Cà chua và lúa nước cùng có chung một bộ NST là nhận định sai.
- Giải thích: Bộ NST của các loài có thể giống nhau về số lượng nhưng hình dạng và
đặc biệt là cấu trúc NST sẽ khác nhau. Bởi vậy, không thể chỉ căn cứ vào số lượng
NST để kết luận cà chua và lúa nước cùng có chung một bộ NST.

VẬN DỤNG
Ở người có 2n=46 NST. Mỗi NST thường được kí hiệu bằng chữ (A). XX là cặp NST giới
tính ở nữ, XY là cặp NST giới tính ở nam.
a. Viết kí hiệu số NST ở nam và nữ?
b. Bộ NST ở người có bao nhiêu cặp NST tương đồng? Giải thích?
Trả lời:
a. Bộ NST ở nam: 44A + XY
Bộ NST ở nữ: 44A + XX
b. Bộ NST người ở nam có 22 cặp NST tương đồng. Vì cặp NST giới tính số 23
(XY) không tuong đồng.
Bộ NST người ở nữ có 23 cặp NST tương đồng. Vì cặp NST giới tính số 23 (XX)
tương đồng.

NHIỆM VỤ VỀ NHÀ
Học bài.
Hoàn thành bài tập SGK
Hoàn thành bài tập trong SBT của bài
Chuẩn bị trước phần III Bài 35

CHÚC THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC
EM MẠNH KHỎE!

Nêu điểm khác nhau giữa bộ NST lưỡng bội và bộ NST đơn bội.
Bộ NST đơn bội
(Kí hiệu: n)

Bộ NST lưỡng bội
(Kí hiệu: 2n)

- Tồn tại trong nhân của tế bào giao tử.

- Tồn tại trong nhân tế bào sinh dưỡng và tế
bào sinh dục sơ khai.

- Có số lượng NST giảm đi một nửa so với bộ
NST lưỡng bội (chứa n NST).

- Có số lượng NST gấp đôi bộ NST đơn bội
(chứa 2n NST).

- NST tồn tại thành từng chiếc và chỉ xuất phát
từ 1 nguồn gốc hoặc từ bố hoặc từ mẹ.

- NST tồn tại thành từng cặp tương đồng (chứa
2 chiếc của mỗi cặp NST tương đồng).

- Gene tồn tại thành từng chiếc allelr.

- Gene tồn tại thành từng cặp allele.

II. BỘ NHIỄM SẮC THỂ
Quan sát hình 35.4, so sánh số lượng, hình
thái bộ nhiễm sắc thể của hai loài Mang

Trả lời
- Về số lượng: Loài Mang trung quốc có bộ nhiễm sắc thể
chứa nhiều nhiễm sắc thể hơn loài Mang ấn độ.
- Về hình thái:
+ Loài mang Trung Quốc có 2 cặp nhiễm sắc thể quy định
giới tính. Bộ nhiễm sắc thể ngắn hơn, hầu như không thấy
cực đầu.
Hình 35.4. Bộ nhiễm sắc thể của hai loài Mang

+ Loài mang Ấn Độ có 3 cặp nhiễm sắc thể quy định giới
tính. Bộ nhiễm sắc thể dài hơn, có thể nhìn thấy rõ cực đầu.