VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
SO SÁNH, ĐÁNH GIÁ HAI
TÁC PHẨM TRUYỆN, KÍ
HOẶC KỊCH

DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG 12. BỘ SÁCH CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

KHỞI
ĐỘNG

Xác định nhiệm vụ viết
Dựa vào mục Tri thức về kiểu bài (SGK/
Tr.20) đã học ở Bài 1 và tên đề mục phần kĩ
năng viết, các em hãy cho biết trong bài học
này, chúng ta sẽ thực hiện nhiệm vụ viết
nào?

Xác định nhiệm vụ viết
Viết bài văn nghị
luận so sánh, đánh
giá hai tác phẩm
truyện, kí hoặc kịch.

Hình thành
kiến thức

I
Tri thức về
kiểu bài

1. Yêu cầu của kiểu bài nghị luận so sánh,
đánh giá hai tác phẩm truyện, kí hoặc kịch.
Dựa vào phần tri thức về kiểu bài Tri thức về kiểu bài
(SGK/ Tr.20) đã học ở Bài 1 em hãy cho biết
01
Viết
bài văn
nghị luận so
sánh, đánh giá
hai tác phẩm
truyện, kí hoặc
kịch là kiểu bài
như thế nào?

02
Viết bài văn nghị
luận so sánh,
đánh giá hai tác
phẩm truyện, kí
hoặc kịch cần
đảm bảo yêu
cầu nào?

03
Nêu
bố
cục
thường thấy của
một bài văn nghị
luận so sánh,
đánh giá hai tác
phẩm truyện, kí
hoặc kịch.

1. Yêu cầu của kiểu bài nghị luận so sánh,
đánh giá hai tác phẩm truyện, kí hoặc kịch.
Kiểu bài: Bài văn nghị luận so sánh,
đánh giá hai tác phẩm truyện, kí hoặc
kịch
là kiểu bài nghị luận văn học dùng lí lẽ
và bằng chứng để làm rõ những điểm
tương đồng/ khác biệt về đặc điểm/
giá trị nội dung và nghệ thuật của hai
tác phẩm truyện, kí hoặc kịch.

1. Yêu cầu của kiểu bài nghị luận so sánh,
đánh giá hai tác phẩm truyện, kí hoặc kịch.

Nội dung
01

02

Chỉ ra một số
điểm
tương
đồng, khác biệt
giữa hai tác
phẩm theo yêu
cầu của đề bài

Kết hợp so sánh
với nhận xét,
đánh giá về giá
trị của hai tác
phẩm

03

Phân tích sự
tương
đồng,
khác biệt giữa
hai tác phẩm

1. Yêu cầu của kiểu bài nghị luận so sánh,
đánh giá hai tác phẩm truyện, kí hoặc kịch.

Hình thức
01

02

Sử dung lí lẽ
và bằng chứng
thuyết phục.

Lập luận chặt
chẽ

03

Diễn đạt mạch
lạc.

Bố cục
01

Mở bài: Giới thiệu hai tác phẩm truyện,
kí hoặc kịch và nội dung vấn đề cần so
sánh, đánh giá.

02

Thân bài: Phân tích, so sánh hai tác phẩm
để làm rõ điểm tương đồng, khác biệt về
đặc điểm/ giá trị nội dung và nghệ thuật
của hai tác phẩm truyện, kí hoặc kịch

03

Kết bài: Khẳng định lại đặc điểm thể loại
của tác phẩm, những giá trị chung và nét
độc đáo của mỗi tác phẩm, nêu cảm nghĩ
về phong cách sáng tác của mỗi tác giả.

I. Trước khiSođọc
sánh
Thảo luận

So sánh, đánh
giá hai tác
phẩm
truyện/kí/ kịch

đánh giá
hai tác
phẩm thơ

So sánh các yếu  
tố nội dung

 

So sánh các yếu  
tố hình thức
nghệ thuật

 

I. Trước khi đọc

So sánh đánh giá So sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện/kí/ kịch
hai tác phẩm thơ
So
sánh đề tài, tình cảm,  các chi tiết tiêu biểu, đề tài, câu chuyện, nhân vật,
các yếu tố cảm xúc, cảm hứng chủ đề, tư tưởng, thông điệp.
nội dung chủ đạo, chủ đề, tư
tưởng, thông điệp.
So
sánh
các yếu tố
hình thức
nghệ thuật

thể thơ, từ ngữ, hình
cảnh, vần, nhịp, đối,
chủ thể trữ tình,
nhân vật trữ tình.

- Truyện: cách xây dựng nhân vật, cách kể
chuyện, ngôi kể, điểm nhìn, lời người kể chuyện,
lời nhân vật.
- Kịch: cốt truyện, hành động, xung đột, lời chỉ
dẫn sân khấu, lời thoại
- Kí: từ ngữ, hình ảnh, lời văn, thái độ đánh giá
của người viết…
14

II
Phân tích kiểu văn bản

Đọc và phân tích bài viết tham khảo :

Câu 1: Cụm từ nào trong nhan
đề và các đoạn mở bài, kết bài
cho thấy đề tài của bài viết đã
được xác định rõ ràng, cụ thể?

Trả lời:
Câu 1: Cụm từ trong nhan đề và đoạn mở bài, kết bài cho
thấy đề tài của bài viết được xác định rõ ràng, cụ thể:
- Nhan đề: Những điểm tương đồng, khác biệt
- Mở bài: Sự tương đồng và khác biệt trong lối viết giữa
hai tác giả
- Kết bài: Hai tác phẩm cũng cho thấy… dù…

Đọc và phân tích bài viết tham khảo:

Câu 2: Tác giả bài viết so sánh,
đánh giá hai tác phẩm trên
những tiêu chí nào?

Trả lời:
Câu 2: Các tiêu chí để đưa ra so sánh:
- Thể loại
- Đề tài
- Cách quan sát miêu tả đối tượng
- Cách huy động kiến thức đời sống
- Sử dụng ngôn từ
- Cái “tôi” trữ tình

Đọc và phân tích bài viết tham khảo:

Câu 3: Nhận xét về cách sử
dụng lí lẽ và bằng chứng của
tác giả khi so sánh, đánh giá hai
tác phẩm.

Trả lời:

Câu 3: Khi đưa ra luận điểm, người viết luôn đưa kèm lí lẽ và
bằng chứng trong VB.
Ví dụ: Khi nhận xét về sự khác biệt trong việc quan sát, miêu tả
dòng sông:
– Nguyễn Tuân chú ý đến vẻ đẹp tự nhiên hùng vĩ của sông Đà:
“hung bạo", cuộc sống kịch tính”,…
– Hoàng Phủ Ngọc Tường quan sát vẻ đẹp văn hoá giàu màu sắc trữ
tình: “thiên tính nữ”, man dại của cô gái Di gan,… 

Đọc và phân tích bài viết tham khảo:

Câu 4: Nêu một số mẫu câu mà
người viết thường dùng nhằm
làm rõ sự tương đồng/ khác biệt
giữa hai tác phẩm.

Trả lời:
Câu 4: Một số mẫu câu mà người viết thường dùng nhằm làm rõ
sự tương đồng/ khác biệt giữa hai tác phẩm.
– Sự tương đồng trong cách lựa chọn thể loại, đề tài,…
– Tuy nhiên, hai thiên tuỳ bút mang hai phong cách khác nhau.
– Nét khác biệt trong cách quan sát, miêu tả.
– Nét riêng trong cách huy động kiến thức đời sống và sử dụng ngôn
từ.

Đọc và phân tích bài viết tham khảo:

Câu 5: Từ bài viết trên đây, bạn
rút ra những lưu ý khi viết bài
văn nghị luận so sánh, đánh giá
hai tác phẩm văn học.

Trả lời:
Câu 5: Lưu ý gì khi viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai
tác phẩm văn học.
– Làm rõ những điểm tương đồng, khác biệt giữa hai tác phẩm bằng
cách dùng một số mẫu câu so sánh như: “nếu… thì…”, “tác phẩm A
đã cho thấy… còn tác phẩm B…”, “trong khi tác phẩm A… thì tác
phẩm B…”...
- Có thái độ khách quan, tránh lối diễn đạt cảm tính, chủ quan trong so
sánh, đánh giá.